Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Аллагьнайн ﷻ щукру жува бусурманну ляхъангу бувну, рувхIанийсса ва дуньявийсса ишругу бачин буллалисса. Аллагьнал ﷻ инсаннай аякьа дурну дур, хIараммуний къадагъа дирхьуну ва хIалалмунийн ихтияр дуллуну.

Жунма кIулсса куццуй, гьарца бусурмансса инсаннал буржри Аллагьнайн иман дишаву, дуван багьайсса эбадат даву, хIараммуния арх шаву, Заннал жуйва бивхьусса амрурду биттур баву ва м. ц. Инсан ляхъан увну ур чурххая ва рухIирая (дакIния). Аллагьнал ﷻ хьхьичIмий бакъасса, буссар инсаннал цала хьхьичIсса буржругу: чурххал хьхьичIсса ва рухIирал хьхьичIсса.

Чурххал хьхьичIсса буржру

1. Дукиялул ялув бацIаву. Гуж бусса, цIуллусса чурх бикIаншиврул жунма аьркинссар дукаймунил ва хIачIаймунил ялув бацIан. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Дукияра ва дунияллий марцIмур ва Аллагьнал ﷻ хIалал дурмур. ХIараммур канаки буван хIарачат буллалисса ва хIалалмуния арх буван ччисса щяйтIаннул тIимур мабувари. Зун кIулссар щяйтIан зула душман бушиву, мунил зу къуч буллаллиссару оьбаларду баврил ххуллийн» (сура «АльБакьара», аят 168). МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Гуж бусса (чурххал ва имандалул) бусурманчув Аллагьнал ﷻ хьхьичI заэвманаяр лавайссар ва ххирассар, амма миннаву кIиннавувагу хъиншиву дуссар» (Муслим).

2. ЦIуллу-сагъшиву дуруччаву. Бусурмансса инсаннай ялувссар цала цIуллушиврул ялув ацIан, къашай хьурча духтурначIан гьан, дарув буван. Ца инсаннал цIувххуну бивкIссар: «Я Аллагьнал Идавс! БучIиссарив жун къашай хьусса чIумал дарув буван?» Идавсил ﷺ укунсса жаваб дуллуссар: «Я Аллагьнал ﷻ лагътал! Зува къашай хьувкун дарув булувара, хIакьну Аллагьнал ﷻ къадуллуссар дарув бакъасса цIуцIаву, так ца цIуцIаву личIаннин». Мунахь цIувххуссар: «Цумур къашайшиврунни дарув бакъасса?» «Му хъунав шавури», – увкуссар Идавсил ﷺ. (Жамиу-ссагъир).

3. МарцIшиврух къулагъас даву. Бусурмансса адиминал ва хъамитайпалул цала чурх, янна, къатта марцIну ябуван аьркинссар. МарцIшиврул хъунмасса бияла буссар цIуллу-сагъшиву дуруччавриву. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «МарцIшиву – имандалул дачIири» (Муслим).

РухIирал (дакIнил) хьхьичIсса буржру

1. ДакI дуруччин аьркинссар бяйкьусса аькьидалия, тIайла бакъасса пикрирдая.

2. ДакIниву цIакь дуван аьркинссар тIайласса иман ва диндалул кIулшивуртту.

3. ДакI чIюлу дувайссар хIакьсса ва мюнпатсса элмулийну.

4. Заралсса хасиятру ва пикрирду дакIнива буккан буван аьркинссар.

5. Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт дакIниву тарбия дуван хIарачат бувайссар.

Щин-бунугу бюхъай пикри хьун шикку кIицI лавгмур биттур буван захIматсса масъаларду бур тIисса. Амма чан-чанну, цаца ша ласлай хьхьичIунай ачин хIарачат буллалиманан Аллагь Тааьланал кумаг бувайссар. ИблисщяйтIан жухунма цуксса гужну бахчиларчагу, дакIниву Аллагь ﷻ усса, хъинмунийн кIункIу тIисса инсаннаща щяйтIаннуяр ххув хьун бюхъантIиссар. Аллагьнал ﷻ жунна ссавур ва кьянкьашиву дулуннав! Амин.

РАСУЛ ХIУСАЙНОВ

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Къатлуву барачат

Бур ца-цавай къатри, личIину авадансса ва хъуслил бувцIусса бакъахьурчагу, гиву бигьану ссихI ласун шайсса, дакI дигьа лагайсса. Гивун буххайхту кIул шай: шиву рахIатшиву, барачат, гъелишиву дур. Мукунма, хьунабакьай цаймигу – ххирасса хъус-кьайлул бувцIусса, марцIшиврул пар-пар тIисса, амма...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...