Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Инсаннал цала хьхьичIсса буржру

Аллагьнайн ﷻ щукру жува бусурманну ляхъангу бувну, рувхIанийсса ва дуньявийсса ишругу бачин буллалисса. Аллагьнал ﷻ инсаннай аякьа дурну дур, хIараммуний къадагъа дирхьуну ва хIалалмунийн ихтияр дуллуну.

Жунма кIулсса куццуй, гьарца бусурмансса инсаннал буржри Аллагьнайн иман дишаву, дуван багьайсса эбадат даву, хIараммуния арх шаву, Заннал жуйва бивхьусса амрурду биттур баву ва м. ц. Инсан ляхъан увну ур чурххая ва рухIирая (дакIния). Аллагьнал ﷻ хьхьичIмий бакъасса, буссар инсаннал цала хьхьичIсса буржругу: чурххал хьхьичIсса ва рухIирал хьхьичIсса.

Чурххал хьхьичIсса буржру

1. Дукиялул ялув бацIаву. Гуж бусса, цIуллусса чурх бикIаншиврул жунма аьркинссар дукаймунил ва хIачIаймунил ялув бацIан. Кьуръандалуву увкуну бур (мяъна): «Дукияра ва дунияллий марцIмур ва Аллагьнал ﷻ хIалал дурмур. ХIараммур канаки буван хIарачат буллалисса ва хIалалмуния арх буван ччисса щяйтIаннул тIимур мабувари. Зун кIулссар щяйтIан зула душман бушиву, мунил зу къуч буллаллиссару оьбаларду баврил ххуллийн» (сура «АльБакьара», аят 168). МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Гуж бусса (чурххал ва имандалул) бусурманчув Аллагьнал ﷻ хьхьичI заэвманаяр лавайссар ва ххирассар, амма миннаву кIиннавувагу хъиншиву дуссар» (Муслим).

2. ЦIуллу-сагъшиву дуруччаву. Бусурмансса инсаннай ялувссар цала цIуллушиврул ялув ацIан, къашай хьурча духтурначIан гьан, дарув буван. Ца инсаннал цIувххуну бивкIссар: «Я Аллагьнал Идавс! БучIиссарив жун къашай хьусса чIумал дарув буван?» Идавсил ﷺ укунсса жаваб дуллуссар: «Я Аллагьнал ﷻ лагътал! Зува къашай хьувкун дарув булувара, хIакьну Аллагьнал ﷻ къадуллуссар дарув бакъасса цIуцIаву, так ца цIуцIаву личIаннин». Мунахь цIувххуссар: «Цумур къашайшиврунни дарув бакъасса?» «Му хъунав шавури», – увкуссар Идавсил ﷺ. (Жамиу-ссагъир).

3. МарцIшиврух къулагъас даву. Бусурмансса адиминал ва хъамитайпалул цала чурх, янна, къатта марцIну ябуван аьркинссар. МарцIшиврул хъунмасса бияла буссар цIуллу-сагъшиву дуруччавриву. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «МарцIшиву – имандалул дачIири» (Муслим).

РухIирал (дакIнил) хьхьичIсса буржру

1. ДакI дуруччин аьркинссар бяйкьусса аькьидалия, тIайла бакъасса пикрирдая.

2. ДакIниву цIакь дуван аьркинссар тIайласса иман ва диндалул кIулшивуртту.

3. ДакI чIюлу дувайссар хIакьсса ва мюнпатсса элмулийну.

4. Заралсса хасиятру ва пикрирду дакIнива буккан буван аьркинссар.

5. Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт дакIниву тарбия дуван хIарачат бувайссар.

Щин-бунугу бюхъай пикри хьун шикку кIицI лавгмур биттур буван захIматсса масъаларду бур тIисса. Амма чан-чанну, цаца ша ласлай хьхьичIунай ачин хIарачат буллалиманан Аллагь Тааьланал кумаг бувайссар. ИблисщяйтIан жухунма цуксса гужну бахчиларчагу, дакIниву Аллагь ﷻ усса, хъинмунийн кIункIу тIисса инсаннаща щяйтIаннуяр ххув хьун бюхъантIиссар. Аллагьнал ﷻ жунна ссавур ва кьянкьашиву дулуннав! Амин.

РАСУЛ ХIУСАЙНОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Байран барча хьуннав!

Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагьи ва баракатугьу! Ххирасса уссурвал ва ссурвал! ДакIнийхтуну барча тIий ура жула ялун нанисса мубараксса Зумаритавал кьини – зумалул, дуаьрдал, эбадатрал, марцIсса тавбалул ва рувхIанийсса дахханашивурттал вибувцIусса Рамазан зурул ахир дуллалисса...


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...