Идавсил ﷺ загьидшиву

Идавсил ﷺ загьидшиву

Идавс ﷺ ивкIссар та-бунугу бивкIсса ва бикIантIисса инсантурава яла-яла дунияллул неъматирттая дакI кьукьин дурма. Аллагьнал ﷻ МухIаммад Идавсин ﷺ дуллуссар ихтияр Тигьам зунттуксса муси, арцу ва зумрутру ласун, мудан цачIара личIан. Амма Идавсин ми язи къадургьуну увкуссар: «Я Аллагь! На ца кьини ккашилну, гамур кьини увччуну икIанна», – куну. МухIаммад Идавсил ﷺ ялагу увкуну бур: «УхIуд зунттуксса муси ттула канихь диркIссания, на ххари къахьунссияв, шанма гьантлува миннуя ца шагь ттунма ливчIссания, так ттула буржру лахъанмур дакъасса». Идавсин ﷺ къаххирая тIар цачIара хъус ядуван. УхIуд зунттуксса муси диркIссаниягу, ганал гай бусурманнал дянив дачIинтIиссия, так бурж лахъанмур цанна диртун.

 

Мукунма, Идавсил ﷺ къулагъас дурну дур ччаврил мяъналух. Бувсун бур цавагу инсан имандалуву камил къахьунтIишиву, мунал дакIниву Идавс ﷺ ххирашиву дакъахьурча ва му ччаву цайми ччавурдаяр ларайну къадиширча. Мунил хIакъираву Идавсил ﷺ увкуссар: «Зул цанналагу иман камил къахьунтIиссар, зула кулпатраяр, оьрчIаяр ва циняв халкьуннаяр на ххира къахьурча».

Яла Идавсил ﷺ бувчIин бувссар бусурманнан дунияллул хъуслихсса гьавасрал инсан кьюкьин увайшиву, мунаву иттарцIаншиву хьун дурну. Цанчирча, дунияллул хъуслия инсан тачIав укъаччайссар. Ялагу МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Адамлул арснан (инсаннан) мусил дурцIусса кIира дара дулурча, мунан шамулчинмургу ччантIиссар, шанна дулурча, мукьилчинмур ччантIиссар. Адамлул арснал яру так аьрщаралли буччинтIисса (ивкIуну гьаттаву уччайхту)».

Мукунма, Идавсил ﷺ ургъил бувссар гьарцама бусурманчу марцIну, цала базурду бурувччуну икIаврих. Ганал хIарачат бувссар гьарца бусурмансса инсаннан лахьхьин буван дунияллул неъматирттах ухттанну уруглан ва цува дунияллул хъуслияр лавайшиву ва авуршиву кIулну бикIан. Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Цадакьалун дуллумур – халкьуннал чапалшивур ва гайннал бунагьирттал кьунуври». Вай мукъурттил тIайланма бувчIин буллалиссар бусурманчунал дакI узданну, ххаллилну цаманал канихьмуний тамахI бишаврия марцIну дикIан аьркиншиву, цанна так Аллагьнал рязишиву дакъа цамур къааьркиншиву ккаккан даву лайкьшиву. Мукунма, Идавсил лахьхьин бувайсса бивкIссар дунияллул хъуслия махъунмай шаву – инсан Аллагьнан ﷻ ва халкьуннан ххира шаврил къапу бушиву. Цанчирча, халкьуннан къаччиссар цала хъуслийн тамахI бихьлахьима. Расулуллагьнал ﷺ увкуссар: «Дунияллул хъуслия дакI дуцан дува – ина Аллагьнан ххира хьунтIиссара. Халкьуннал канихьмуния дакI дуцан дува – ина гайннангу ххира хьунтIиссара». Муниятур диндалул аьлимтурал учайсса: «Ца хIакимначIан, къуллугъчиначIан лавгун цама инсаннан кумаг буван дакIнин багьарча, цалчин вила дакI марцI дува дунияллул хъус ххирашивруя. Цадакьартту, ссайгъатру ва пишкашру ласайминнал сияхIрава вила цIа лиххан дува. Мукун буварча, щак бакъа халкьуннал дакIурдиву вил чулухунмайсса хIурмат бикIантIиссар. Вин хьуна авкьусса гьарца инсаннан ина бусравну икIантIиссара.

Аллагь Тааьланал Кьуръандалуву баян бувну бур загьидшиврул низам (мяъна): «Инсаннал чурххаву Аллагьнал ﷻ кIира къюкI къадирхьуссар» («ал-АхIзаб» суралул 4-мур аят). Ванил тасттикь буллалиссар дунияллухсса ччаву ва Аллагьнахсса ччавугу, Заннал рязишиву тIалав давугу ца дакIниву тачIав цачIун къахьунтIишиву.

 

(гихунмайгу буссар)

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...