Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна

КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му чIумалли вил дакIниву хьунтIисса лиян дуван къашайсса рахIатшиву. Аллагьнал ﷻ вил дакIнивун бутарча буруккин, иман камил дакъашиврул ва диндалул тIалавшиннарду биттур даврил хIакъиравусса, му чIумал вил дакI паракьат къахьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ бияла бакъахьурча.

Таваккул тIисса махъ аьлимтурал личIи-личIину бувчIин бувну бур:

  1. Таваккул – Аллагьнал ﷻ нясив бувмур кьамул бавур, дакI мудан АллагьнацIун ﷻ дахIин давур ва вила кьисматрай гьашиву (рязишиву) давур.
  2. Таваккул – вила нафсирал иширттал пикрирду кьабитавур.
  3. Таваккул – Аллагьнайн ﷻ умуд бишаву ва халкьунначIамуний тамахI къабишаву.
  4. Таваккул – гьарца ишираву Занная рязишиву ва Заннайн чул бищавур.
  5. Жабраил малаикнал увкуссар: «Таваккул – халкьуннава дакI дуккавур ва Аллагьнал ﷻ ляхъан дурсса ссалчIав винма я зарал, я мюнпат буван, я ци-дунугу дулун, я дулаврихун ахчин къабюхъайшиврий дакI дацIавур. Таваккулданул шартI – Аллагь ﷻ личIаннин гьарзадрая дакI кIура даен давур».

Таваккул – идавстурал хасиятри. МютIи шаву (таслим) – Ибрагьим идавсил хасиятри. Гьарца ишираву Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву (тафвиз) – жула МухIаммад Идавсил ﷺ хасиятри. Таваккул бутайма лавхьхьуссар вирттил оьрчIаха, ниттил ккуккулийн акъа цамур задрайн чул къабищайсса. Мува куццуй, таваккул бувтманалгу так ца Аллагьу Тааьланайн чул бищайссар.

Таваккул бувтманал лишанну

Таваккул бувтсса инсан кIул уван шайсса лишанну дикIайссар. Цалчинма-цалчин, мунал щихьчIав цичIав чIа къаучайссар; халкьуннахь цичIав дула къаучайссар, дуллумур кьамул дувайссар, амма цачIара къадитайссар. Таваккул бувтманан яла хъинмур тагьар – шюшлашиманал хьхьичIсса жаназа куна Аллагьнал ﷻ хьхьичI икIавури, цанчирча, жаназалул цукунчIавсса суккутIаву ягу чаран къабувайссар. Пикрирду, нанижатру кьадиртун, Аллагьнал ﷻ винма нясив бувмунийн вихшала диша, вин кIулнутIий Аллагь ﷻ ивкIшиву инава ва вил нафс ляхъаннин. Ина дунияллийн укканнин ивкIсса куна Аллагь ﷻ икIантIисса ина ивкIуну махъгу. Вин аьркинссар халкь аварашивруя, ягъилуя ххассал буллан – мури муридтурал ва камилминнал дуцин. Зад цинцилттай дуцайсса кунна инсантурал тагьарду ва хасиятругу дуцайссар. БакIлахърулул пикри мабувара! Аллагь ивкIссар ина ниттил уваннин, увну махъгу ина Заннан хъама къаитантIиссара. Вихлура цайминнал дуллалимур дуллан хIарачат буллай винма захIмат мабулларда.

Бишр аль-Хафийл увкуссар: «Цаппараннал щялмахъ бусай, Аллагьнайн ﷻ таваккул бутлай буру тIий. Гайннал мяйжаннугу таваккул бутайссания, Аллагьнал ﷻ цанма нясив бувмуния рязину бикIантIиссия».

 

Багьантту ишла баву таваккул бакъашиврун къаккаллиссар

Таваккул бутаву – Идавсил ﷺ хасиятри, цала захIматрайну хъус лякъаву – ганал ххуллури (сунна). Идавсил ﷺ куннасса тIул-тIабиаьт думанал тачIав ганал Сунна макьабитарача. Цува дузал хьунсса захIмат баврий аьй ришлашиманал Идавсил ﷺ Сунналий бювкьу буллалиссар. Таваккулданий аьй дуллалиманал имандалийгу аьй дуллалиссар. КIулну бикIияра, таваккулданул къатта – инсаннал дакIри (къюкI). Мунияту чурххал буллалисса захIмат дакIнивусса таваккулданухун къабахчайссар.

АсхIаб Анас ибн Маликлуя бувсун бур: «Ца пулан ИдавсичIан ﷺ увкIун цIувххуна: «Аллагьнайн ﷻ таваккулгу бувтун ттула варани ита бакьин бучIиссарив?» «Цал му бахIи, яла Заннайн таваккул бути!».

Ибрагьим аль-Хаввас ивкIун ур хъинну таваккул бувтсса инсан. Аммарив ганал мудан цащалла ласайсса диркIун дур ххал-ххалаххи, хIисилу ва щин. Ганал учайсса бивкIун бур: «Щинал кьачIа, ххал ва ххалаххи дакъасса мурид ккаккарча, зу вих машари га щаллуну чаклийн хIадур хьуну ушиву».

Таваккулданул инкар къабуллалиссар иширттаву чаранну (сававру, багьантту) ва аькьлу ишла баврин. Ялунгу, аькьилсса инсаннан аьркинссар хIисав ларсун, личIлулну цала ишру бачин буллай, цала мурадирттайн ияншиврул цайми халкьуннал ишла дувайсса сававру ишла дуллан.

Цамур куццуй учин, таваккулданул мурад бакъар хъинбаларду бувайни сававру ва багьантту кьабитаву. Амма хIакьну таваккул бувтманал цала иширттаву халкьунная нанимунийн чул къабищайссар.

ХIасил, таваккул наниссар хIакьсса имандалува. Мунияту, таваккул бакъахьурча, имангу дакъассар. Цанчирча, иман – му Аллагь цувалушиврий ва гьарзад Аллагьная ﷻ нанишиврий мукIрушивур. Аллагьная ﷻ бакъа цаманая нанимунийн хьул бивхьума – Аллагь цувалушиврий мукIру къавхьумари, мукIрура тIий ухьурчагу.

Инсан таваккулданийн уцайсса дарман буссар ххюра задраву: цалчинмур – Аллагьнан ﷻ вила ахIвал-хIал чIалачIишиву кIулну икIаву; кIилчинмур – Аллагьнал ﷻ кьуват камилшиврий дакI дацIан даву, шамилчинмур – Аллагьнан ﷻ цичIав хъама къабитайшиврий ва гъалатI-хатIа къашайшиврий дакI дацIан даву; мукьилчинмур – буллусса махъ бацIан къабаврия Аллагь ﷻ марцIшиву кIулну икIаву; ххюлчинмур – Аллагь ﷻ яла чумартма, сахаватма, жува миннат къабувнува гьарзадрал щаллу бувайма ушиврий дакI дацIан даву.

 

 

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Идавс ﷺ увсса къатта

Маккалул Бану Гьашим тIисса махIлалий буссар гьарцама бусурманчунал дакIниву ляличIисса кIану бугьлагьисса къатта. ХIакьину шикку библиотека бур, аммарив ца заманай ва кIанай бивкIссар щала дунияллул тарихрайн асар биян бувсса инсан – МухIаммад Идавс ﷺ ниттил увсса къатри. Идавсил ﷺ тухум...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...