Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна

КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му чIумалли вил дакIниву хьунтIисса лиян дуван къашайсса рахIатшиву. Аллагьнал ﷻ вил дакIнивун бутарча буруккин, иман камил дакъашиврул ва диндалул тIалавшиннарду биттур даврил хIакъиравусса, му чIумал вил дакI паракьат къахьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ бияла бакъахьурча.

Таваккул тIисса махъ аьлимтурал личIи-личIину бувчIин бувну бур:

  1. Таваккул – Аллагьнал ﷻ нясив бувмур кьамул бавур, дакI мудан АллагьнацIун ﷻ дахIин давур ва вила кьисматрай гьашиву (рязишиву) давур.
  2. Таваккул – вила нафсирал иширттал пикрирду кьабитавур.
  3. Таваккул – Аллагьнайн ﷻ умуд бишаву ва халкьунначIамуний тамахI къабишаву.
  4. Таваккул – гьарца ишираву Занная рязишиву ва Заннайн чул бищавур.
  5. Жабраил малаикнал увкуссар: «Таваккул – халкьуннава дакI дуккавур ва Аллагьнал ﷻ ляхъан дурсса ссалчIав винма я зарал, я мюнпат буван, я ци-дунугу дулун, я дулаврихун ахчин къабюхъайшиврий дакI дацIавур. Таваккулданул шартI – Аллагь ﷻ личIаннин гьарзадрая дакI кIура даен давур».

Таваккул – идавстурал хасиятри. МютIи шаву (таслим) – Ибрагьим идавсил хасиятри. Гьарца ишираву Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву (тафвиз) – жула МухIаммад Идавсил ﷺ хасиятри. Таваккул бутайма лавхьхьуссар вирттил оьрчIаха, ниттил ккуккулийн акъа цамур задрайн чул къабищайсса. Мува куццуй, таваккул бувтманалгу так ца Аллагьу Тааьланайн чул бищайссар.

Таваккул бувтманал лишанну

Таваккул бувтсса инсан кIул уван шайсса лишанну дикIайссар. Цалчинма-цалчин, мунал щихьчIав цичIав чIа къаучайссар; халкьуннахь цичIав дула къаучайссар, дуллумур кьамул дувайссар, амма цачIара къадитайссар. Таваккул бувтманан яла хъинмур тагьар – шюшлашиманал хьхьичIсса жаназа куна Аллагьнал ﷻ хьхьичI икIавури, цанчирча, жаназалул цукунчIавсса суккутIаву ягу чаран къабувайссар. Пикрирду, нанижатру кьадиртун, Аллагьнал ﷻ винма нясив бувмунийн вихшала диша, вин кIулнутIий Аллагь ﷻ ивкIшиву инава ва вил нафс ляхъаннин. Ина дунияллийн укканнин ивкIсса куна Аллагь ﷻ икIантIисса ина ивкIуну махъгу. Вин аьркинссар халкь аварашивруя, ягъилуя ххассал буллан – мури муридтурал ва камилминнал дуцин. Зад цинцилттай дуцайсса кунна инсантурал тагьарду ва хасиятругу дуцайссар. БакIлахърулул пикри мабувара! Аллагь ивкIссар ина ниттил уваннин, увну махъгу ина Заннан хъама къаитантIиссара. Вихлура цайминнал дуллалимур дуллан хIарачат буллай винма захIмат мабулларда.

Бишр аль-Хафийл увкуссар: «Цаппараннал щялмахъ бусай, Аллагьнайн ﷻ таваккул бутлай буру тIий. Гайннал мяйжаннугу таваккул бутайссания, Аллагьнал ﷻ цанма нясив бувмуния рязину бикIантIиссия».

 

Багьантту ишла баву таваккул бакъашиврун къаккаллиссар

Таваккул бутаву – Идавсил ﷺ хасиятри, цала захIматрайну хъус лякъаву – ганал ххуллури (сунна). Идавсил ﷺ куннасса тIул-тIабиаьт думанал тачIав ганал Сунна макьабитарача. Цува дузал хьунсса захIмат баврий аьй ришлашиманал Идавсил ﷺ Сунналий бювкьу буллалиссар. Таваккулданий аьй дуллалиманал имандалийгу аьй дуллалиссар. КIулну бикIияра, таваккулданул къатта – инсаннал дакIри (къюкI). Мунияту чурххал буллалисса захIмат дакIнивусса таваккулданухун къабахчайссар.

АсхIаб Анас ибн Маликлуя бувсун бур: «Ца пулан ИдавсичIан ﷺ увкIун цIувххуна: «Аллагьнайн ﷻ таваккулгу бувтун ттула варани ита бакьин бучIиссарив?» «Цал му бахIи, яла Заннайн таваккул бути!».

Ибрагьим аль-Хаввас ивкIун ур хъинну таваккул бувтсса инсан. Аммарив ганал мудан цащалла ласайсса диркIун дур ххал-ххалаххи, хIисилу ва щин. Ганал учайсса бивкIун бур: «Щинал кьачIа, ххал ва ххалаххи дакъасса мурид ккаккарча, зу вих машари га щаллуну чаклийн хIадур хьуну ушиву».

Таваккулданул инкар къабуллалиссар иширттаву чаранну (сававру, багьантту) ва аькьлу ишла баврин. Ялунгу, аькьилсса инсаннан аьркинссар хIисав ларсун, личIлулну цала ишру бачин буллай, цала мурадирттайн ияншиврул цайми халкьуннал ишла дувайсса сававру ишла дуллан.

Цамур куццуй учин, таваккулданул мурад бакъар хъинбаларду бувайни сававру ва багьантту кьабитаву. Амма хIакьну таваккул бувтманал цала иширттаву халкьунная нанимунийн чул къабищайссар.

ХIасил, таваккул наниссар хIакьсса имандалува. Мунияту, таваккул бакъахьурча, имангу дакъассар. Цанчирча, иман – му Аллагь цувалушиврий ва гьарзад Аллагьная ﷻ нанишиврий мукIрушивур. Аллагьная ﷻ бакъа цаманая нанимунийн хьул бивхьума – Аллагь цувалушиврий мукIру къавхьумари, мукIрура тIий ухьурчагу.

Инсан таваккулданийн уцайсса дарман буссар ххюра задраву: цалчинмур – Аллагьнан ﷻ вила ахIвал-хIал чIалачIишиву кIулну икIаву; кIилчинмур – Аллагьнал ﷻ кьуват камилшиврий дакI дацIан даву, шамилчинмур – Аллагьнан ﷻ цичIав хъама къабитайшиврий ва гъалатI-хатIа къашайшиврий дакI дацIан даву; мукьилчинмур – буллусса махъ бацIан къабаврия Аллагь ﷻ марцIшиву кIулну икIаву; ххюлчинмур – Аллагь ﷻ яла чумартма, сахаватма, жува миннат къабувнува гьарзадрал щаллу бувайма ушиврий дакI дацIан даву.

 

 

 

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Заннал неъмат

Гьарца кьини инсан хьуна акьлай ур микробирттащал. Гайннуву чансса бакъар цIуцIавуртту, азарду сукку дувайссагу. Мукунсса микроорганизмардащал талан Аллагь Тааьланал ляхъан дурну, инсаннал чурххаву дирхьуну дур иммунитет.   Ттизаманнул хъиривлаявурттайн бувну, дунияллийсса халкьуннава...


Ссавур дуван кумаг баймур

Идавсил ﷺ жунна ккаккан дурну дур ссавур дуван кумаг байсса азкар-дуаьртту: «КIюрххил чаклил хъирив ацIра дуаь дурккуманая Аллагь ﷻ рязи хьунтIиссар, Аллагьнал ﷻ му инсан уруччинтIиссар, миннувасса ххюра дунияллийсса оьрмулухассар, гайми ххюра ахиратраяссар.   «ХIасбия-Ллагьу...