Чурх ва рухI

Чурх ва рухI

Чурх ва рухI

Аллагь Тааьланал гьарца инсаннан чурх ва рухI дуллуну дур. Инсаннал чурх лащан буван бучIир дунияллийсса аьркиншивуртту биттур дувансса ярагъунниха. Му «ярагъ» цания-ца диялдакъашиву дусса бухьурчагу, мунийну мунал рухI ва дакIгу мукуннасса дусса ххай бикIан къабучIиссар. Инсаннал цаманан кьимат бищайссар так ялун чIалачIимунийн бувну, дакIнивумур так Заннан чIалачIиссар.

Чурх къашавайсса, мушакъатсса буминнай аьй дуван, ккалли къабан къабучIиссар, цанчирча, миннай аьй даву – ми мукун ляхъан бувсса Заннай аьй даву хъанахъиссар.

Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса даража цуманалсса лахъссарив жунма къакIулссар. Имам Байгьакьил луттираву бур укунсса бусала. МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ца хъамитайпа бувкIун бур цила мушакъатсса оьрчIащал. Ганил увкуну бур:

– Я Расулуллагь! Ва ттул оьрчIал чурх цала оьрмулуха лавхьхьуну хъунма хъанай бакъар. ЧIа уча Аллагьнал ﷻ ванава рухI ларсун ивчIан аву, халкьуннаву ва кьюкьалану къаличIаншиврул. Идавсил ﷺ увкуну бур:

– Юх! На мунан бивкIу чIа къаучиннача, цIуллушиву дула, хъин ува увкуну Аллагьнайн ﷻ дуаь дуванна! Вил арсная ххуйсса инсан хьунтIиссар. Мунал бивкIугу Аллагьнал ﷻ ххуллийсса хьунтIиссар. Му Алжаннавун уххантIиссар!» Цукунсса мяъна ласун бюхълай бур ва хIадисрава? Къашавайсса, мушакъаттсса инсанная ка гьаз дуллан, ми ккалли къабуллан ихтияр дакъассар. Ялунгу, мушакъатминнал оьрму бигьа хьунсса сантру даву чири хъунмасса, Аллагь ﷻ рязисса давури. Ялагу диялдакъашиву думиннах бурувгукун щукру буван аьркинссар, жунма буллусса циняв неъматирттайн.

Мушакъатминнан какумаг баву – Заннайн эбадат даву ва цадакьа хъанахъиссар: «МурчIиминнан кумаг баву, мазкъакIулнащал гайннан бувчIинсса куццуй яхшихаш баву, мюхтажшиву дума ганал иширттай тIайла уккаву, азаруннил увгьуманан дарман лякъин кабакьаву, заэвма ка дургьуну ачин аву – цадакьари», - увкуну бур хIадисраву. (АхIмад).

Мушакъатми жунма щаллу бакъасса инсантал кунма чIаларчагу, Кьиямасса кьини миннал тагьар вайминнаяр ххуйну дикIан бюхъайссар. Цанчирча, мазкъакIулманал бугьтангъибат къабувайссар, оьккисса махъ къаучайссар; мурчIима хIараммуних къауругантIиссар; къюкIма аькрин бакъасса хавардах вичIи къадихьлантIиссар; кару дакъаманал цаманан зарал къабувантIиссар, ччан бакъама хIарамсса кIанттайн къагьантIиссар Мунияту, ва дунияллий Заннал ляхъан дурмунил куртIсса мяъна душиву хъама битан къабучIиссар.

ПАТIИМАТ АХIМАДОВА

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...