Чурх ва рухI

Чурх ва рухI

Чурх ва рухI

Аллагь Тааьланал гьарца инсаннан чурх ва рухI дуллуну дур. Инсаннал чурх лащан буван бучIир дунияллийсса аьркиншивуртту биттур дувансса ярагъунниха. Му «ярагъ» цания-ца диялдакъашиву дусса бухьурчагу, мунийну мунал рухI ва дакIгу мукуннасса дусса ххай бикIан къабучIиссар. Инсаннал цаманан кьимат бищайссар так ялун чIалачIимунийн бувну, дакIнивумур так Заннан чIалачIиссар.

Чурх къашавайсса, мушакъатсса буминнай аьй дуван, ккалли къабан къабучIиссар, цанчирча, миннай аьй даву – ми мукун ляхъан бувсса Заннай аьй даву хъанахъиссар.

Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса даража цуманалсса лахъссарив жунма къакIулссар. Имам Байгьакьил луттираву бур укунсса бусала. МухIаммад ИдавсичIан ﷺ ца хъамитайпа бувкIун бур цила мушакъатсса оьрчIащал. Ганил увкуну бур:

– Я Расулуллагь! Ва ттул оьрчIал чурх цала оьрмулуха лавхьхьуну хъунма хъанай бакъар. ЧIа уча Аллагьнал ﷻ ванава рухI ларсун ивчIан аву, халкьуннаву ва кьюкьалану къаличIаншиврул. Идавсил ﷺ увкуну бур:

– Юх! На мунан бивкIу чIа къаучиннача, цIуллушиву дула, хъин ува увкуну Аллагьнайн ﷻ дуаь дуванна! Вил арсная ххуйсса инсан хьунтIиссар. Мунал бивкIугу Аллагьнал ﷻ ххуллийсса хьунтIиссар. Му Алжаннавун уххантIиссар!» Цукунсса мяъна ласун бюхълай бур ва хIадисрава? Къашавайсса, мушакъаттсса инсанная ка гьаз дуллан, ми ккалли къабуллан ихтияр дакъассар. Ялунгу, мушакъатминнал оьрму бигьа хьунсса сантру даву чири хъунмасса, Аллагь ﷻ рязисса давури. Ялагу диялдакъашиву думиннах бурувгукун щукру буван аьркинссар, жунма буллусса циняв неъматирттайн.

Мушакъатминнан какумаг баву – Заннайн эбадат даву ва цадакьа хъанахъиссар: «МурчIиминнан кумаг баву, мазкъакIулнащал гайннан бувчIинсса куццуй яхшихаш баву, мюхтажшиву дума ганал иширттай тIайла уккаву, азаруннил увгьуманан дарман лякъин кабакьаву, заэвма ка дургьуну ачин аву – цадакьари», - увкуну бур хIадисраву. (АхIмад).

Мушакъатми жунма щаллу бакъасса инсантал кунма чIаларчагу, Кьиямасса кьини миннал тагьар вайминнаяр ххуйну дикIан бюхъайссар. Цанчирча, мазкъакIулманал бугьтангъибат къабувайссар, оьккисса махъ къаучайссар; мурчIима хIараммуних къауругантIиссар; къюкIма аькрин бакъасса хавардах вичIи къадихьлантIиссар; кару дакъаманал цаманан зарал къабувантIиссар, ччан бакъама хIарамсса кIанттайн къагьантIиссар Мунияту, ва дунияллий Заннал ляхъан дурмунил куртIсса мяъна душиву хъама битан къабучIиссар.

ПАТIИМАТ АХIМАДОВА

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.   (Дайдихьу хьхьичIмур номерданий)   Ружмарданул чак бувну камилну кьаст дуруна, Цалва-цалва агьлулухь хIалал бити увкуна. Къумамий тархъан бувну душманмий дакьил бувну, Цайва-цайва ялувсса хIакьру тIайла...


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...