Хъинсса тIул-тIабиаьтрал даража

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал даража

Хъинсса тIул-тIабиаьтрал даража

Хъинсса тIултIабиаьт, ххуйсса хасият душиву – инсаннал яла узданмур даражари. Мяйжаннугу чувшиву дусса инсантал мунилли чIалачIи бувайсса. Аллагьнал ﷻ Идавсин ﷺ чIярусса хъиншивуртту дуллуссар, амма Заннал яла-яла цIа дурссар Идавсил ﷺ тIабиаьт-хасиятрая. Аллагьнал увкуссар (мяъна): «Мяйжаннугу ина (МухIаммад Идавс e) бюхттулсса тIабиаьтирттал заллура». («Ал-Кьалам» суралул 4-мур аят).

Аьлимтурал увкуну бур: «Уздансса тIабиаьт – мукунсса тIабиаьтри, мунил заллуннал щищалчIав душманшиву къадувайссар, ва мунайн щилчIав сси, энад къабикIайссар. Му дикIайссагу Аллагь Тааьла кIул шаврил лавайсса даражалул цIанийри. Цайми аьлимтурал увкуну бур: «Уздансса хасият цири учирча, му – цайминнал вила чулухуннайсса адав дакъашиву так Аллагьнал ﷻ чичрулийну хъанахъишиву кIулну икIавури». Укунгу увкуну бур: «Уздансса хасият – так Аллагьнах ﷻ дакъа щихчIав къулагъас къадавури».

Ялагу аьлимтурал кIа аят укун бувчIин бувну бур: «Ина, Идавс e, бюхттулсса, ларайсса, уздансса тIабиаьтрал заллура. Мукунсса даражалийн цучIав цама къаиянтIиссар. Мунияту, винма халкьунная биллалисса зарал ина яхI буну, цайминнаща къашайсса куццуй бухIлахIиссара». Цама аьлимчунал кIа аят укун бувчIин бувну бур: «Аллагьнал ина чIюлу увссара бюхттулсса тIул-тIабиаьт дуллуну, мунияту цайминнал вияту буллалисса мазрал, гайннаясса оьшиврул вин зарал къабувайссар.

Цанчирча вин кумаг Аллагьнаятур, вила гужрайну бакъар. Аллагьнал ﷻ увкусса куццуй (мяъна): «ЯхI (ссавур) бува, вил ссавургу так Аллагьнал ﷻ кумаграйнури». («Ан-Нагьл» суралул 127-мур аят). Аллагьнаяр ссавур дусса цучIав акъассар. Мукунма, «бюхттулсса тIабиаьтрал заллу» тIисса мукъурттил чIалачIи дуллалиссар Идавсил ﷺ узданшиву ва ххаллилшиву, бусласиссар Идавсил ﷺ так цIа дувансса хасиятру ва Аллагь ﷻ рязисса тIуллу душиву, цанчирча, мукунсса иш Идавсил ﷺ тIабиаьтрацIун бавкьуссар.

Муниятур Аллагь Тааьланал увкусса (мяъна): «Уча, я Идавс: «ЗучIан Кьуръан лавсун учIаврихлу на зуяту цукунчIавсса бахшиш тIалав дуллай акъара, ттувура дакъасса хасият ккаккан дуван хIарачат буллайгу акъара». («Сад» суралул 86-мур аят). Цамур куццуй учин, ххуйсса хасият ккаккан дуллай Идавс ﷺ мишан дуллай къаивкIссар, цанчирча, мишан дувайманал иш лахъи къалагайссар, табунугу ашкара хьуну, цила аслу-гьанулийн зана бикIантIиссар.

Аьлимтурал бувсун бур инсаннал хасият, тIабиаьт даххана шайшиву, мунал лагма-ялттусса, чIаравсса, дусшиву дуллалисса инсантураясса асарданийну. ХIадисраву увкуну бур: «Инсан икIантIиссар цала дуснал диндалуву. Мунияту гьарцама ххуйну урувгун икIуча щищал дусшиву дуллай урив». Цамур хIадисраву тIий бур: «Бяйкьуминнал ва диндалувун аьркин дакъасса аьдатру духхан дуллалиминнал чIарах мабацIару. ХIакьну, му азар цанная цаннайн лахъайссар».

(гихунмайгу буссар)

«СалихIминнал тIабиаьт» тIисса луттирава

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Таваккулданиясса мусил махъру

    Таваккулданул мяъна дурчIин дуллалисса калимартту:   Идавсил ﷺ увкуссар: «Халкьуннаву яла гужма хьун ччиманал Аллагьнайн ﷻ таваккул бутича». ЯхIъя ибн Муа́ьзлухь цIувххуссар: «Инсан таваккул бутайману та ккаллиссар?» «Цала Заллуну Аллагь ﷻ...


ЗанначIан гьаз дурсса кару

Цала дянивсса икьралдайн, кIулминнайн, соцсетирдайн чул бишлай аьдат хьусса халкьуннал дянив жунна чIявуну хъама дитай ца агьамсса низам: халкьуннайн букканнин цал Аллагьнайн ﷻ лабизан, дуаь дуван.   Ва укунмасса маслихIат бакъарча, бусурманчунал гьанусса мухIлухIин хъанахъиссар,...


Лажинлякъул лишан

Инсаннахьхьун ядуван дуллусса задрайн «аманат» учайссар. Ва бур аьрабрава лакку мазравунгу цайми бусурман миллатирттал мазурдивунгу бувкIсса махъ.   Аманат тIисса махъ аьрабрая таржума бувайссар «буллусса махъ бугьаву, дакI тIайлашиву, вихшала» тIисса мяънардай....


ХIабибнал ﷺ дуниял кьадитаврил бусала

Ца хавар бусанда, вичIи дишара Кьуръан-хIадис бувсун къабувчIайминнан, Аьжам шеъри бувну ХIабиб ﷺ кIицI анда Цал шафааьт жунма бияйрив ккаккан. Муъжизатру буслай гъалгъа буварча, КIивагу иттату макь экьи лагай, Цув кIицI лагаврийну ихтилат барча, Вай кьянкьасса дакIру кIукIлу хьун...