Жиндардил къабугьайми

Жиндардил къабугьайми

Жиндри, инсантал кунма, Аллагьнал ﷻ ляхъан бувсса махлукьатри, гай ляхъан бувссар цIарая. Буссар жиндри иман дирхьусса, буссар чапурссагу. Гайгу инсантал кунма аьрщарай ялапар хъанай буссар, чIявуми зунттаву, щиначIа ва нуххурдиву. Иман дирхьусса жиндри бусурманталли, чапурми – щяйтIантри.

 

Инсаннан яла нигьачIин думи – щяйтIантри: иблис ва ганил наслу. ЩяйтIаннул пиша – бусурмансса инсаннал бяйкьин бувну, диндалийн къаршисса тIуллу дуллали бавур. ДакIниву иман хьхьарасса инсан щяйтIаннул бигьану увгьуну, цинма ччимур буллали увайссар.

Бусурманнал нину Сафиял бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ЩяйтIан инсаннавун бувххун, ганал чурххавух ччинийн занан бикIайссар, оьтту кунма. Ганил инсаннал дакIниву ци-дунугу оьсса дишаврия нигь дуссар» (Бухари).

Бунагьру баву, Заннал жуйва бивхьумуничIа баччибакъашиву даву, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавривусса (зикри, тасбихI) ургъил бакъашиву – вайри щяйтIан инсаннал дакIнивун буххайсса яла агьамми багьантту.

Аллагьу Тааьланал увкуну бур: «Аллагь ﷻ кIицI лагаврия аччайманачIа щяйтIан бацIан бувантIиссар, ганачIату арх къабуцлай, аьйкьин уллай, ганал дус хьунтIиссар» («Аз-Зухруф» тIисса суралул 36-мур аят).

Му куццуй, щяйтIан инсаннал гьалмахчу хьуну, оьккимунийн, бунагьмунийн гьуз учин уллантIиссар, хъинмуния, хIалалмуния арх увну. МарцIсса бусурманчу Аллагьнал ﷻ уруччайссар.

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Щак бакъа, хIакьсса бусурманчунал щяйтIан багьтIатI байссар, зу аьрххилий варани багьтIатI бувайсса кунма» (АхIмад).

Ва хIадисрава кIул хъанай бур Занная нигьа увсъсса, дин дувайсса инсанначIасса щяйтIан хIалдануцIа хьуну, заэвну бикIайшиву, инсаннащал лаян къабюхълай, ганал дакIнивусса имандалул цIаний, кIусса гьивулущал къундалул билаятрайх нанисса варани кунма. Цала нафс Заннал Луттирал – Кьуръандалул амрурдайн мютIи бувсса инсанналмур тагьар укунссар.

Аллагьнал ﷻ щяйтIаннухь увкуссар: «Иман дусса Ттул лагътурай вил гуж бакъассар (гай бяйкьин бан къашайссар), так вил хъирив бавчусса бяйкьуми личIаннин» («Аль-Гьижр» тIисса суралул 42-мур аят).

Абу Бакр Сиддикьлул бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ТавхIидрал калима («ля илягьа илля-Ллагь») ва истигъфар («астагъфируллагь») чIяру дуллали, цанчирча, иблислул увкуссар: "На халкь гьалак бав бяйкьин буллай, гайннал на гьалак бувунна "ля илягьа илля-Ллагь" ва "астагъфиру-Ллагь" тIий"» (Абу Яъля).

ХIалалмунил дазурдава къабуклай, Заннал ххуллий хIарачат буллалиманая щяйтIан лихъайссар. Инсаннал хIарачат хъунмассаксса, иблис муная арх хъанан бикIайссар. Жуна мисалну хъанахъиссар бусурманнал амир Оьмар ибн аль-ХатIтIаб. Ганаяту лихъайсса бивкIссар инсаннал ва жиндардил суратирттайсса щяйтIант.

Бурайдал бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Да Оьмар, щяйтIан вия нигьа бусай!» (АхIмад, Тирмизи).

Бусурманнал нину Аьишатлулгу бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Ттун чIалай бур инсантурал ва жиндардил суратрайсса щяйтIант Оьмардуя ливхъун нанисса куц» (Тирмизи).

ЩяйтIаннуя урувччуну икIан ччиманан цала дакIгу, мазгу, чурххал базурдугу Аллагьу Тааьланайн мютIий буван аьркинссар, му чIумал иблис муная лихъантIиссар.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Нуххуву дурсса дуаь

Ибну Оьмардул бувсун бур цанма МухIаммад Идавсия ﷺ бавсса хIадис (бусала): – Ца чIумал зуяр ччяни ялапар хъанай бивкIсса шама инсан аьрххилийн бувккун бур. Най бивну бур ца нуххучIан. Хьхьу дутан пикри хьуну, гивун бувххун бур. Му чIумал гужсса гъарал ларчIун, ххяллуя хъунмасса кьун багьну,...