Жиндардил къабугьайми

Жиндардил къабугьайми

Жиндри, инсантал кунма, Аллагьнал ﷻ ляхъан бувсса махлукьатри, гай ляхъан бувссар цIарая. Буссар жиндри иман дирхьусса, буссар чапурссагу. Гайгу инсантал кунма аьрщарай ялапар хъанай буссар, чIявуми зунттаву, щиначIа ва нуххурдиву. Иман дирхьусса жиндри бусурманталли, чапурми – щяйтIантри.

 

Инсаннан яла нигьачIин думи – щяйтIантри: иблис ва ганил наслу. ЩяйтIаннул пиша – бусурмансса инсаннал бяйкьин бувну, диндалийн къаршисса тIуллу дуллали бавур. ДакIниву иман хьхьарасса инсан щяйтIаннул бигьану увгьуну, цинма ччимур буллали увайссар.

Бусурманнал нину Сафиял бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ЩяйтIан инсаннавун бувххун, ганал чурххавух ччинийн занан бикIайссар, оьтту кунма. Ганил инсаннал дакIниву ци-дунугу оьсса дишаврия нигь дуссар» (Бухари).

Бунагьру баву, Заннал жуйва бивхьумуничIа баччибакъашиву даву, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавривусса (зикри, тасбихI) ургъил бакъашиву – вайри щяйтIан инсаннал дакIнивун буххайсса яла агьамми багьантту.

Аллагьу Тааьланал увкуну бур: «Аллагь ﷻ кIицI лагаврия аччайманачIа щяйтIан бацIан бувантIиссар, ганачIату арх къабуцлай, аьйкьин уллай, ганал дус хьунтIиссар» («Аз-Зухруф» тIисса суралул 36-мур аят).

Му куццуй, щяйтIан инсаннал гьалмахчу хьуну, оьккимунийн, бунагьмунийн гьуз учин уллантIиссар, хъинмуния, хIалалмуния арх увну. МарцIсса бусурманчу Аллагьнал ﷻ уруччайссар.

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Щак бакъа, хIакьсса бусурманчунал щяйтIан багьтIатI байссар, зу аьрххилий варани багьтIатI бувайсса кунма» (АхIмад).

Ва хIадисрава кIул хъанай бур Занная нигьа увсъсса, дин дувайсса инсанначIасса щяйтIан хIалдануцIа хьуну, заэвну бикIайшиву, инсаннащал лаян къабюхълай, ганал дакIнивусса имандалул цIаний, кIусса гьивулущал къундалул билаятрайх нанисса варани кунма. Цала нафс Заннал Луттирал – Кьуръандалул амрурдайн мютIи бувсса инсанналмур тагьар укунссар.

Аллагьнал ﷻ щяйтIаннухь увкуссар: «Иман дусса Ттул лагътурай вил гуж бакъассар (гай бяйкьин бан къашайссар), так вил хъирив бавчусса бяйкьуми личIаннин» («Аль-Гьижр» тIисса суралул 42-мур аят).

Абу Бакр Сиддикьлул бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ТавхIидрал калима («ля илягьа илля-Ллагь») ва истигъфар («астагъфируллагь») чIяру дуллали, цанчирча, иблислул увкуссар: "На халкь гьалак бав бяйкьин буллай, гайннал на гьалак бувунна "ля илягьа илля-Ллагь" ва "астагъфиру-Ллагь" тIий"» (Абу Яъля).

ХIалалмунил дазурдава къабуклай, Заннал ххуллий хIарачат буллалиманая щяйтIан лихъайссар. Инсаннал хIарачат хъунмассаксса, иблис муная арх хъанан бикIайссар. Жуна мисалну хъанахъиссар бусурманнал амир Оьмар ибн аль-ХатIтIаб. Ганаяту лихъайсса бивкIссар инсаннал ва жиндардил суратирттайсса щяйтIант.

Бурайдал бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Да Оьмар, щяйтIан вия нигьа бусай!» (АхIмад, Тирмизи).

Бусурманнал нину Аьишатлулгу бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Ттун чIалай бур инсантурал ва жиндардил суратрайсса щяйтIант Оьмардуя ливхъун нанисса куц» (Тирмизи).

ЩяйтIаннуя урувччуну икIан ччиманан цала дакIгу, мазгу, чурххал базурдугу Аллагьу Тааьланайн мютIий буван аьркинссар, му чIумал иблис муная лихъантIиссар.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...