Жиндардил къабугьайми

Жиндардил къабугьайми

Жиндри, инсантал кунма, Аллагьнал ﷻ ляхъан бувсса махлукьатри, гай ляхъан бувссар цIарая. Буссар жиндри иман дирхьусса, буссар чапурссагу. Гайгу инсантал кунма аьрщарай ялапар хъанай буссар, чIявуми зунттаву, щиначIа ва нуххурдиву. Иман дирхьусса жиндри бусурманталли, чапурми – щяйтIантри.

 

Инсаннан яла нигьачIин думи – щяйтIантри: иблис ва ганил наслу. ЩяйтIаннул пиша – бусурмансса инсаннал бяйкьин бувну, диндалийн къаршисса тIуллу дуллали бавур. ДакIниву иман хьхьарасса инсан щяйтIаннул бигьану увгьуну, цинма ччимур буллали увайссар.

Бусурманнал нину Сафиял бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ЩяйтIан инсаннавун бувххун, ганал чурххавух ччинийн занан бикIайссар, оьтту кунма. Ганил инсаннал дакIниву ци-дунугу оьсса дишаврия нигь дуссар» (Бухари).

Бунагьру баву, Заннал жуйва бивхьумуничIа баччибакъашиву даву, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавривусса (зикри, тасбихI) ургъил бакъашиву – вайри щяйтIан инсаннал дакIнивун буххайсса яла агьамми багьантту.

Аллагьу Тааьланал увкуну бур: «Аллагь ﷻ кIицI лагаврия аччайманачIа щяйтIан бацIан бувантIиссар, ганачIату арх къабуцлай, аьйкьин уллай, ганал дус хьунтIиссар» («Аз-Зухруф» тIисса суралул 36-мур аят).

Му куццуй, щяйтIан инсаннал гьалмахчу хьуну, оьккимунийн, бунагьмунийн гьуз учин уллантIиссар, хъинмуния, хIалалмуния арх увну. МарцIсса бусурманчу Аллагьнал ﷻ уруччайссар.

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Щак бакъа, хIакьсса бусурманчунал щяйтIан багьтIатI байссар, зу аьрххилий варани багьтIатI бувайсса кунма» (АхIмад).

Ва хIадисрава кIул хъанай бур Занная нигьа увсъсса, дин дувайсса инсанначIасса щяйтIан хIалдануцIа хьуну, заэвну бикIайшиву, инсаннащал лаян къабюхълай, ганал дакIнивусса имандалул цIаний, кIусса гьивулущал къундалул билаятрайх нанисса варани кунма. Цала нафс Заннал Луттирал – Кьуръандалул амрурдайн мютIи бувсса инсанналмур тагьар укунссар.

Аллагьнал ﷻ щяйтIаннухь увкуссар: «Иман дусса Ттул лагътурай вил гуж бакъассар (гай бяйкьин бан къашайссар), так вил хъирив бавчусса бяйкьуми личIаннин» («Аль-Гьижр» тIисса суралул 42-мур аят).

Абу Бакр Сиддикьлул бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ТавхIидрал калима («ля илягьа илля-Ллагь») ва истигъфар («астагъфируллагь») чIяру дуллали, цанчирча, иблислул увкуссар: "На халкь гьалак бав бяйкьин буллай, гайннал на гьалак бувунна "ля илягьа илля-Ллагь" ва "астагъфиру-Ллагь" тIий"» (Абу Яъля).

ХIалалмунил дазурдава къабуклай, Заннал ххуллий хIарачат буллалиманая щяйтIан лихъайссар. Инсаннал хIарачат хъунмассаксса, иблис муная арх хъанан бикIайссар. Жуна мисалну хъанахъиссар бусурманнал амир Оьмар ибн аль-ХатIтIаб. Ганаяту лихъайсса бивкIссар инсаннал ва жиндардил суратирттайсса щяйтIант.

Бурайдал бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Да Оьмар, щяйтIан вия нигьа бусай!» (АхIмад, Тирмизи).

Бусурманнал нину Аьишатлулгу бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Ттун чIалай бур инсантурал ва жиндардил суратрайсса щяйтIант Оьмардуя ливхъун нанисса куц» (Тирмизи).

ЩяйтIаннуя урувччуну икIан ччиманан цала дакIгу, мазгу, чурххал базурдугу Аллагьу Тааьланайн мютIий буван аьркинссар, му чIумал иблис муная лихъантIиссар.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Дуклаки оьрчIал нитти-буттан кумагран

ОьрчIру хъуни баву – ца чулуха захIматсса ва жаваблувшиву хъуннасса, вамур чулухагу ххарисса даву дур. Гьарцагу инсаннан ччиссар цала оьрчI-душ талихIрайн бувккун, дурккусса инсан хьуну. Аммарив чIявуминнан мукунсса хьуншиврул ци дуллан аьркинссарив кIулну къабикIай. На хIадур бував дуклаки оьрчIру...


Рабиуль-Авваль зурул мажлис

Рабиуль-Авваль зуруй МухIаммад Идавс ﷺ хъун уллай мавлудру дувайсса аьдат дур бусурманнал дянив. Мукунсса мажлис хьунни августрал 24-нний Гъази-Гъумук. Ванил сиптачиталну бувккунни Лакрал райондалул имам ХIабиб Баталов ва райондалул администрация.   Мажлис бувуна паркраву, байбивхьуна...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


ДакIнивусса загьру

ХьхьичIазаманнай ца душ щар хьуну, ласнал къатлуву ласнал ниттищал яхъанай бивкIун бур, ганиха къуллугъ буллай. Амма ласнал ниттил мудан ганий аьй-бювкьурду дуллай, яхI буван къабюхълай бивкIун бур. ХIукму бувну бур ласнал ниттин загьру буллуну дирчIан дуван.   Душ лавгун бур базаллуву...


ТIайла буккан ва хьуна бакьин

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъан бувну бур, цайва бивхьусса амрурду биттур буллай, дакIурдивусса мурадирттайн билланшиврул. Аллагьнал ﷻ амрурдугу так дин-чаклийну къуртал къашайссар, ми амрурдал вивлавсун буссар инсаннал щалва оьрму. Оьрмулул мутталий инсаннан чIявуну аьрххи-ссапарданийн уккан багьай....