Жиндардил къабугьайми

Жиндардил къабугьайми

Жиндри, инсантал кунма, Аллагьнал ﷻ ляхъан бувсса махлукьатри, гай ляхъан бувссар цIарая. Буссар жиндри иман дирхьусса, буссар чапурссагу. Гайгу инсантал кунма аьрщарай ялапар хъанай буссар, чIявуми зунттаву, щиначIа ва нуххурдиву. Иман дирхьусса жиндри бусурманталли, чапурми – щяйтIантри.

 

Инсаннан яла нигьачIин думи – щяйтIантри: иблис ва ганил наслу. ЩяйтIаннул пиша – бусурмансса инсаннал бяйкьин бувну, диндалийн къаршисса тIуллу дуллали бавур. ДакIниву иман хьхьарасса инсан щяйтIаннул бигьану увгьуну, цинма ччимур буллали увайссар.

Бусурманнал нину Сафиял бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ЩяйтIан инсаннавун бувххун, ганал чурххавух ччинийн занан бикIайссар, оьтту кунма. Ганил инсаннал дакIниву ци-дунугу оьсса дишаврия нигь дуссар» (Бухари).

Бунагьру баву, Заннал жуйва бивхьумуничIа баччибакъашиву даву, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI лагавривусса (зикри, тасбихI) ургъил бакъашиву – вайри щяйтIан инсаннал дакIнивун буххайсса яла агьамми багьантту.

Аллагьу Тааьланал увкуну бур: «Аллагь ﷻ кIицI лагаврия аччайманачIа щяйтIан бацIан бувантIиссар, ганачIату арх къабуцлай, аьйкьин уллай, ганал дус хьунтIиссар» («Аз-Зухруф» тIисса суралул 36-мур аят).

Му куццуй, щяйтIан инсаннал гьалмахчу хьуну, оьккимунийн, бунагьмунийн гьуз учин уллантIиссар, хъинмуния, хIалалмуния арх увну. МарцIсса бусурманчу Аллагьнал ﷻ уруччайссар.

Абу Гьурайрал бувсун бур: «Щак бакъа, хIакьсса бусурманчунал щяйтIан багьтIатI байссар, зу аьрххилий варани багьтIатI бувайсса кунма» (АхIмад).

Ва хIадисрава кIул хъанай бур Занная нигьа увсъсса, дин дувайсса инсанначIасса щяйтIан хIалдануцIа хьуну, заэвну бикIайшиву, инсаннащал лаян къабюхълай, ганал дакIнивусса имандалул цIаний, кIусса гьивулущал къундалул билаятрайх нанисса варани кунма. Цала нафс Заннал Луттирал – Кьуръандалул амрурдайн мютIи бувсса инсанналмур тагьар укунссар.

Аллагьнал ﷻ щяйтIаннухь увкуссар: «Иман дусса Ттул лагътурай вил гуж бакъассар (гай бяйкьин бан къашайссар), так вил хъирив бавчусса бяйкьуми личIаннин» («Аль-Гьижр» тIисса суралул 42-мур аят).

Абу Бакр Сиддикьлул бувсун бур Идавсил ﷺ махъру: «ТавхIидрал калима («ля илягьа илля-Ллагь») ва истигъфар («астагъфируллагь») чIяру дуллали, цанчирча, иблислул увкуссар: "На халкь гьалак бав бяйкьин буллай, гайннал на гьалак бувунна "ля илягьа илля-Ллагь" ва "астагъфиру-Ллагь" тIий"» (Абу Яъля).

ХIалалмунил дазурдава къабуклай, Заннал ххуллий хIарачат буллалиманая щяйтIан лихъайссар. Инсаннал хIарачат хъунмассаксса, иблис муная арх хъанан бикIайссар. Жуна мисалну хъанахъиссар бусурманнал амир Оьмар ибн аль-ХатIтIаб. Ганаяту лихъайсса бивкIссар инсаннал ва жиндардил суратирттайсса щяйтIант.

Бурайдал бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Да Оьмар, щяйтIан вия нигьа бусай!» (АхIмад, Тирмизи).

Бусурманнал нину Аьишатлулгу бувсун бур Идавсил ﷺ хIадис: «Ттун чIалай бур инсантурал ва жиндардил суратрайсса щяйтIант Оьмардуя ливхъун нанисса куц» (Тирмизи).

ЩяйтIаннуя урувччуну икIан ччиманан цала дакIгу, мазгу, чурххал базурдугу Аллагьу Тааьланайн мютIий буван аьркинссар, му чIумал иблис муная лихъантIиссар.

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...


Аькьлукар ва халиф

Халиф Гьарун Рашидлул заманнай ивкIун ур Багьлюль тIисса салихIсса аькьлукар. Халиф чIун-чIумуй ганащал хьунаавкьуну ихтилат бувайсса бивкIун бур. Гьаруннул хъярч бувсса чIумалгу Багьлюллул хъинну аькьилсса жавабру дулайсса диркIун дур.   Ца кьини халифнал Багьлюль цачIана учIан увну,...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


Лелуххул эбрат

Щейх Ибрагьим Адгьам ивкIссар Шакьикь Балхил усттазну. Ца кьини Шакикь цала щейхначIан увкIун, бувсун бур цува хIалтIилухун ачин хIадур хъанай ушиву.   – Жува хьунабакьиннин цаппара барзру гьантIиссар! – увкуну бур ганал. Амма кIива-шанма гьантлува Ибрагьим Адгьамлун ккавккун ур...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...