Аькьилсса бусаларду

Аькьилсса бусаларду

Фузайл ибн Иязлул увкуссар: «ДакIнихтуну дурсса даврин ккаллиссар так Аллагьнал ﷻ цIаний дурмур, тIайлану дурмунин ккаллиссар Идавсил ﷺ сунналун лайкьну дурмур».

ДакI марцIшиврул агьамсса ца шартI – ккаккиялун, пахрулун къадаву. Аллагьнал ﷻ ххуллий дуллалимунивух пахру-ххара хIала буххарча, мукунсса тIул кьамул къашайссар. Ва макьалалуву дакIнин дичинну хьхьичIазаманнайсса салихIсса бусурманнал дакI марцIшиврул мисаллу.

• Ца бюхттулсса табиин (асхIабтурал хъиривсса ник) Абу АьбдурахIман ал-Ансари ивкIссар хъинну дакI марцIсса, мисал ласун лайкьсса адимина. Му увну ур Маккалив, Абубакр t халифсса заманнай, дуклай ивкIун ур тамансса машгьурсса асхIабтурачIа. Абу АьбдурахIманнун гужну кIулну диркIун дур Кьуръандалул элму. МуначIан чIявуну бучIайсса бивкIун бур цIа дурксса хIафизтал (Кьуръан дакIних кIулми). Му куццуй Кьуръан ккалай, диндалия ихтилат буллай чIун гьан дувайсса диркIун дур. Абу АьбдурахIманнул чакру буллай хьхьурду уттара дувайсса диркIун дур. Амма мукун чакру буллай унува цачIана цу-унугу увххун нанисса щуркIал хьурча, гассят шаний утту ивхьуну, шанаши мишан дувайсса диркIун дур. БувкIминналгу учайсса бивкIун бур: «Ва мудан шанайна икIай!» - куну. Му куццуй, Абу АьбдурахIманнул цала дуллалисса эбадат щинчIав кIул къадувайсса диркIун дур.

• Исламрал аьлимчу, суфий Бишр ал-Хафи ивкIун ур хъинну ялув авцIуну дин-эбадат дувайсса инсан. ХIамзат ибн ДахIкан тIисса адиминал укунсса хавар бувсун бур: «Ца чIумал на увкуссия Бишрдухь: «Вила чIун хьувкун на кьамул увакьай, вищал бувансса ихтилат бурча!», - куну. Бишр рязи хьуну, пулансса кьини ухьхьу увкуна. Икьрал дурсса кьини на ганал къатлувун увкIун, хIисав къахьунну уруглан ивкIра. Га ия чак буллай. Бишрдул ххишала дакъа исвагьину мукьра ракааьт чаклилгу дурну, укунсса дуаь дуруна: «Я Аллагь! Вин кIулссар ттун машгьуршивунияр машгьур акъашиву ххирашиву. Я Аллагь! Вин кIулссар ттун адаваншивунияр мискиншиву ххирашиву. Вин кIулссар Вила рязишивунияр ттун ххирасса цичIав дакъашиву». Вай махъру бавукун ттуща аьтIаву духIан къавхьуна. Яла Бишрдул увкуна: «Я Аллагь! Вин кIулссар та инсан ттула махъ авцIуну ушиву кIулссания на кIай махъру къаучинтIий бивкIшиву».

• Ибрагьим Нахаи – Иракьнаву фикьгь элмулул гьану бивзману ккаллиссар. Муная чIявусса аьлимтурал хIадисру лавсъссар. Ал-Аъмашлул бувсун бур укунсса иширая: «Ца чIумал на уссияв Ибрагим Нахаил чIарав. Га ия Кьуръангу хьхьичI бивхьуну ккалай. Му чIумал ца инсаннал нузайн кьутI куну, уххан ихтияр цIувххуна. Ибрагьимлул ихтияр дулуннин цал Кьуръан бувкьуна, цала дуллалисса эбадат халкьуннан кIул къахьуншиврул.

• Хурасаннай ва Багъдадлив хъунама кьадину ивкIсса шафии мазгьабрал машгьурсса аьлимчу имам ал-Мавардил чIявусса луттирду чивчуну бивкIун бур. Амма цува сагъну унува ми луттирду щинчIав ккаккан къабувну бур. Аьлимчунал цала вихшала дусса дуснахь укунсса аманат бувну бивкIун бур: «Тай на чивчусса луттирдур. На бивкIулучIан гъан хьусса чIумал ттул ка дугьи. На вила ка чIувин дуварча, тай луттирду неххавун бича. ИвчIавайсса чIумал ттунма кIул хьурча тай луттирду чичлай бувсса захIмат Аллагьнал ﷻ кьамул бувшиву, на ка тIитIин дуванна. Мукун хьурча, ттул луттирду халкьуннавух машгьур бува». Ал-Мавардил дуниял кьадитлатисса чIумал дуснал ганал ка дургьуссар, имамналгу чIувин къадурссар. Мукунни ганал луттирду щала бусурманнал умматраву машгьур хьусса.

АЬБДУЛЛАГЬ МУСЛИМОВ

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


Суал-жаваб

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар? Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


Буллугъшиврул душмантал

Аваданшиву ягу мискиншиву ца дуциндалий кIул дуван, царай цинцилттай дишин шайсса задру дакъар. Ца инсаннал мискиншиврун ккалли дувансса тагьар цаманан аваданшивуну чIалан дикIай. Мукунма, цаннан аваданшивуну чIалачIимур, цаманал мискиншивуну хIисав дуван бюхъай.   ДакIниву хIакьсса иман...