Миллатрал рувхIанийсса кюру
ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву хIакьинусса кьини бур буллай щалагу лакрал миллатрал цашиврул рувхIанийсса кюруну хьунсса Динийсса центр ва мадраса. Баврил агьаммур биялагу бур жяматрай – гьарца гъира бусса инсаннал цащава бюхъайсса ка-кумаг буллай: арцуйну, канийну, хъинсса мукъуйну.
Новостройрал имам Хаваев Мансурдул жухь бувсунни Динийсса центр щаллу баврил ишру цукун най буссарив.
– Мансур-хIажи, хIакьинусса кьини Динийсса центр баву чун бивну бур?
– Щукру Аллагьнайн ﷻ, укун мюнпатсса, Аллагь рязисса давриву гьурттушин дуван каши дуллусса. ЦIана шикку буллай буссар шанма корпус: ца – дарсру дихьлансса, кIива – ялапар хъанансса.
Ца корпусраву жу чIяруми давуртту щаллу дуварду: чIавахьултту бивхьуссар, чIиртту бувщуссар, магъи ларкьуссар. Цамур корпусраву магъигу ларкьуну, чIавахьулттугу бивхьуну, ток бувцуссар. Ваниву штукатурка дуллай байбивхьуру.
Дарсру дихьланмур корпус тIурча, ванил кIира зиву гьаз дурссар, шамулчинмур дуллай буру.
– Арцу циксса цачIун хьур?
– ХIакьинусса кьининин жучIан бувкIунни шанма миллион. Цинярда арцу материал ласун, усттартал бугьан ишла дурссар.
– Щалва центр бувну къуртал баншиврул цинугу циксса арцу аьркинну дур?
– ЦIана жучIа канихь дур 2012-ку шинал дурну диркIсса смета. Ганияр махъ багьри хъинну баххана хьуну бур. ЧIал къавхьуну хIисав дурну, баян банну ттигу циксса арцу аьркин хьунтIиссарив.
– Мадрасалун кумаг бувминнан сертификатру буллалиссар тIий бия. Му иширая буси.
– Му пикри жу ласарду Эса идавсил цIанийсса РувхIанийсса центрдания. Зун дакIний бухьурча, тиккугу булайссия мукунсса сертификатру. Шикку багьлай бия бетондалул 49 ригель ва 51 ттарцI (колонна) дацIан дуван. Ца ригель ягу ттарцI щаллу дувансса кумаг бувминнан булайссар цIа чирчусса сертификат. ЦIана циняр колоннарду щаллу хьунни, кумаг буван ччиминнаща ригель дансса кумаг бан мажал ттигу буссар.

– ИвкIусса инсаннаха цадакьа му мадрасалувун буван бучIиссарив?
– Жула МухIаммад Идавсил ﷺ бувсун бур бусурманчунал цува ивкIуну махъгу чири нанисса даву даврил ххирашивруя. Халкьуннан мюнпатсса даву дуварча, масала, ххуллу, ламу барча, щин дуцирча, мурхь бугьарча, муниясса чири инсан дунияллия лавгукунгу ганан бачинтIиссар. Мивунма багьлагьиссар салихIсса оьрчIругу.
Машгьурсса аьлимчу имам Нававил луттираву укун чивчуну бур: «Цала нитти-буттаха хIурмат буван ччиманал гайннал цIания цадакьа буварча, мунил чири гайннайн биянтIиссар». Мунияту, цала нитти-буттаха, гъан-маччаминнаха цадакьа буван ччиманал шикку колонна ягу ригель щаллу дувансса кумаг бан хьунтIиссар. Мунийн учайссар цадакьа «джария» - бухлагаву дакъасса цадакьа.
– БучIиссарив хъуслиясса закат Динийсса центрданувун булун?
– Закат – му хъанахъиссар каши дусса инсаннал цала хъуслия, дахху-ласулия, ризкьилия, бакIлахърулия булайсса фаризасса цадакьа. Ми дулун багьаймигу Кьуръандалуву ккаккан бувну буссар, масала, мискинми, буржирдавун багьми, дахьра Ислам кьамул дурми ва м.ц. Мадраса ягу мизит буллалисса кIанайн закат къабулайссар. Аммарив закат лавсманаща хьунтIиссар га кьамулгу бувну, цанма ччарча мадраса буллалисса кIанайн тIайла буван.
– Гъинттул Новостройрайсса мизитирттаву оьрчIахь диндалул ва лакку мазрал дарсру дихьлантIиссарив?
– Бур мукунсса пикри. Гьарца шинал мизитирттаву жу тIитIару оьрчIансса курсру: диндалул аслу-гьанурду, чак баву, Кьуръан буккаву, багьу-бизу, хIурмат-адав лахьхьин буллантIиссар. Мунищала архIал лахьхьин буллан хьунссар ниттил мазгу. Бургияра тарихравун: жула буттал буттахъан хъинну ххуйну кIулну бивкIссар аьраб маз. Амма цала ниттил мазгу хъама къабивтссар. Аьлимтурал луттирдугу аьрабрайгу, аьжамрайгу (лакку мазрай) чичайсса бивкIссар. Миллатрал маз, тарих, Ватан хъамадитала дуван къабучIиссар – жунмагу кIулну, оьрчIангу лахьхьин буллан аьркинссар. Жува хIарачат булларча, Аллагьнал ﷻ кумаг бувантIиссар. Заннал каши дулуннав Цува рязисса давуртту дуллан. Жува начливун къабичинсса, салихIсса наслу нясив баннав!
Ихтилат бувссар Арсланаьли Сулаймановлул
