Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша бивкIссар МухIаммад Идавсил ﷺ кулпатирттавасса ца. Гания жучIанма бивну бур чIявусса тIайласса хIадисру, хIакьинусса кьинигу циняв бусурманнал ишла буллалисса. Аьиша лайкь хьуну бур «Уммуль-муъминин» – муъминтурал нину» – тIисса цIанин ва бухлай бивкIссар та заманнайсса арула яла лахъмий элму думиннал кьюкьлувун. Аллагьнал ﷻ цIимилийну ва бивкIун бур МухIаммад Идавсил ﷺ яла хьхьичIунми асхIабтуравасса ца ва ваниву чIярусса лайкьсса тIуллу диркIун дур.

 

 

Аьишал бусравшиву тасттикь бувну бур ваний бакъу бивхьусса чIумал Аллагьнал ﷻ Цалва луттираву (Кьуръандалуву) Аьиша тIайласса, марцIсса бушиву чIалачIи бувну. Ялагу ванил бусравшиву чIалай бур ва МухIаммад Идавсил ﷺ яла ххирамур кулпат бивкIшиврийну.

Ца чIумал Идавсихь ﷺ цIувххуну бивкIун бур: «Цу ххирар вин яла гужну?» – куну. Ванал жаваб дуллуну дур: «Аьиша », – куну. «Хъирив цу ххирар?» – цIувххуну бур ялагу. «Ганил ппу», – куну бур Идавсил ﷺ. (Бухари). Му бакъассагу, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ хьхьугу кьинигу Занная Кьуръандалул аятру (вахIъю) ликкайсса бивкIун бур Аьишал къатлуву. Мунин барашиву дуллай бур хIадисрал: «Мяйжаннугу тачIав Занная вахIъю къалиркссар ттучIан цавагу кулпатрал къатлуву, так Аьишал къатлуву дакъа» (Бухари, Муслим).

Му ппурттуву яхъанахъисса хъаннияр Аьишал лахъшиврия бувчIлай бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса мукъурттива: «Аьиша вайми хъаннияр лахъссар, сарид (Идавсил ﷺ яла ххирамур дукра) ххуйсса кунна вайми дукрардаяр». (Бухари, Муслим)

Тамансса асхIабтал цанма цумур бунугу хIадис къабувчIлайсса чIумал лагайсса бивкIун бур Аьишан, бувчIин ба учин. Ганил бувчIингу бувну, тIайла бацIангу байсса бивкIун бур. Халифатрал заманнай ванил кумаг байсса бивкIун бур жагьилсса бусурман хIукуматрал бакI дургьуминнан тIайласса, агьамсса хIукмурду буван.

Аьиша хьуну бур ккаккияну дакIнихтуну, марцIну лас ххирасса, ганал чIарав бацIайсса кулпатрал. ЦIанасса чIумуву чIявусса бусурман хъаннин ччай бур муниха лавхьхьусса хьун, ласная личIи къахъанахъисса, ганан шайссаксса хIурмат бусса.

ХIакьинусса кьини чIявусса тIайла бакъасса инсантал бур бусурман хъамитайпалун элмулуха зун къабучIиссар, къааьркинссар тIий. Лавай кIицI бувмунил ккаккан буллай бур му къатIайласса бушиву. Бусурмансса хъамитайпалун хъинну гужну аьркинссар лахьхьин цинмагу цайминнангу хайр бусса кIулшивуртту, аькьлу-кIулшилул бувччусса бикIаншиврул гьарца ишираву, мукунсса бивкIссар Аьиша – МухIаммад Идавсил ﷺ кулпат. Хъамитайпалун бакъа щинни аьркинсса кIулшиву, мурихха хъанахъисса цилва оьрчIансса цалчинмур мактаб. БикIуча Аьишал тарих жунма цинявннан эбратну.

 

ФатIима Аьлиева

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


ТалихI ссаву буссар?

Циняв муния гъалгъа тIун бикIай, циняв муничIан кIункIу тIий бур, амма инсаннахь инава луглагимур бувчIин бува учирча, балжисса жаваб дулунма нажагьгу къалякъай.   Пикри бувара, инсан ур ца ххирасса ххазиналух луглай, амма му чув лабивтун буссарив, цукунсса буссарив къакIулну. Му хьхьичIунай...


Мурахас хьусса цучIав акъассар

Инсан цуксса дин дусса, иман цIакьсса ухьурчагу, оьрму щаллу буваншиврул ганан чара бакъа аьркинссар лякъин хъус, дукия, цува дузал увансса маэшат буллан. Цува ва цала кулпат щаллу баву – цумацагу бусурманчунал буржри, чак, зума ва цаймигу диндалул тIалавшиннарду куннасса.   Дунияллул...


Мавлудрал барз

Рабиуль-авваль – бусурманнал календарьданул шамулчинмур барзри. Ва ккаллиссар яла агьаммий зурдардивасса цану. Жунма кIулсса куццуй, Рабиуль-авваль барз барачат хьуссар Аллагьнал ﷻ махъа-махъсса Илчи ﷺ, жуна ххирасса МухIаммад Идавс ﷺ дунияллийн уккаврийну. Идавс ﷺ халкьуннан рахIмуну,...


Хъинмунил гьану

Имам Муслимлул луттираву бур укунсса хIадис: «МухIаммад Идавсил ﷺ увкуна: "Аллагь Тааьла МарцIмари, марцIмур дакъа кьамулгу къадуваймари».   Кьуръандалуву Аллагьнал ﷻ халкьуннайн амру бувссар идавстурайхчIин: «Зу дукияра марцIмур, тIуллугу хъинсса дуллали»...