Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша

Абубакрдул душ Аьиша бивкIссар МухIаммад Идавсил ﷺ кулпатирттавасса ца. Гания жучIанма бивну бур чIявусса тIайласса хIадисру, хIакьинусса кьинигу циняв бусурманнал ишла буллалисса. Аьиша лайкь хьуну бур «Уммуль-муъминин» – муъминтурал нину» – тIисса цIанин ва бухлай бивкIссар та заманнайсса арула яла лахъмий элму думиннал кьюкьлувун. Аллагьнал ﷻ цIимилийну ва бивкIун бур МухIаммад Идавсил ﷺ яла хьхьичIунми асхIабтуравасса ца ва ваниву чIярусса лайкьсса тIуллу диркIун дур.

 

 

Аьишал бусравшиву тасттикь бувну бур ваний бакъу бивхьусса чIумал Аллагьнал ﷻ Цалва луттираву (Кьуръандалуву) Аьиша тIайласса, марцIсса бушиву чIалачIи бувну. Ялагу ванил бусравшиву чIалай бур ва МухIаммад Идавсил ﷺ яла ххирамур кулпат бивкIшиврийну.

Ца чIумал Идавсихь ﷺ цIувххуну бивкIун бур: «Цу ххирар вин яла гужну?» – куну. Ванал жаваб дуллуну дур: «Аьиша », – куну. «Хъирив цу ххирар?» – цIувххуну бур ялагу. «Ганил ппу», – куну бур Идавсил ﷺ. (Бухари). Му бакъассагу, МухIаммад ИдавсичIан ﷺ хьхьугу кьинигу Занная Кьуръандалул аятру (вахIъю) ликкайсса бивкIун бур Аьишал къатлуву. Мунин барашиву дуллай бур хIадисрал: «Мяйжаннугу тачIав Занная вахIъю къалиркссар ттучIан цавагу кулпатрал къатлуву, так Аьишал къатлуву дакъа» (Бухари, Муслим).

Му ппурттуву яхъанахъисса хъаннияр Аьишал лахъшиврия бувчIлай бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса мукъурттива: «Аьиша вайми хъаннияр лахъссар, сарид (Идавсил ﷺ яла ххирамур дукра) ххуйсса кунна вайми дукрардаяр». (Бухари, Муслим)

Тамансса асхIабтал цанма цумур бунугу хIадис къабувчIлайсса чIумал лагайсса бивкIун бур Аьишан, бувчIин ба учин. Ганил бувчIингу бувну, тIайла бацIангу байсса бивкIун бур. Халифатрал заманнай ванил кумаг байсса бивкIун бур жагьилсса бусурман хIукуматрал бакI дургьуминнан тIайласса, агьамсса хIукмурду буван.

Аьиша хьуну бур ккаккияну дакIнихтуну, марцIну лас ххирасса, ганал чIарав бацIайсса кулпатрал. ЦIанасса чIумуву чIявусса бусурман хъаннин ччай бур муниха лавхьхьусса хьун, ласная личIи къахъанахъисса, ганан шайссаксса хIурмат бусса.

ХIакьинусса кьини чIявусса тIайла бакъасса инсантал бур бусурман хъамитайпалун элмулуха зун къабучIиссар, къааьркинссар тIий. Лавай кIицI бувмунил ккаккан буллай бур му къатIайласса бушиву. Бусурмансса хъамитайпалун хъинну гужну аьркинссар лахьхьин цинмагу цайминнангу хайр бусса кIулшивуртту, аькьлу-кIулшилул бувччусса бикIаншиврул гьарца ишираву, мукунсса бивкIссар Аьиша – МухIаммад Идавсил ﷺ кулпат. Хъамитайпалун бакъа щинни аьркинсса кIулшиву, мурихха хъанахъисса цилва оьрчIансса цалчинмур мактаб. БикIуча Аьишал тарих жунма цинявннан эбратну.

 

ФатIима Аьлиева

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Кьамулмур цадакьа

Цадакьа тIисса мукъул мяъна хъинну гьартассар: ванивун буххайссар фаризасса закат ва инсаннан ка-кумаг баву. Инсаннал цува АллагьначIан ﷻ гъан хьуншиврул цаманнан хъус дулаврин учайссар цадакьа (аьрабрай – «садакьа»). Диндалул аьлимтурал луттирдаву ва мукъуйну чIявучин ккаккан...


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


Бувккума багъишла итайссар

Кьуръан буккаву – эбадатирттава ца яла ххирамур ва чири гьарзамурди. Кьуръан мудан ккалай хъинссар – дяхтта ва хьхьувай, сапарданий ва ичIува, мизитраву ва даврий. Жулва салихIсса буттахъалгу мукун буккайсса бивкIссар. Миннал хIарачат бувайсса бивкIссар Аллагьнал Лу бюхъайкун чIявуну...


Аллагьнал ﷻ рязишиву

Аллагь цаятува рязи хьуну къаччисса бусурманчу акъахьунссар, цанчирча инсаннал талихI мунивур бусса. Мунияту жува хIарачат бувару хъинсса тIуллу, хъинбаларду буллан. Шикку кIицI лаганну Аллагь Тааьланан ххирасса 10 аьмал.   Оьмур лиххан байсса хъинбала. Идавсил ﷺ увкуну бур:...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...