Марьям – идавснал нину

Марьям – идавснал нину

Марьям – идавснал нину

Кьуръандалуву кIицI ларгун дуссар так ца хъамитайпалул цIа. Мугу – Иса идавсил нину Марьям. Ганил цIа дур зувиллихъайсса аятирттаву. Му бакъассагу, Кьуръандалул 19-мур суралун «Марьям» тIисса цIа дирзун дур.

 

Имам МухIаммад ибн АхIмад аль-КьуртIубил «Аль-Джа́миъ ли ахIка́м аль-Куръа́н» тIисса луттираву чивчуну бур: «Аллагьу Тааьланал цала Луттираву (Кьуръандалуву) цавагу хъамитайпалул цIа кIицI ларгун дакъар, так ца Имраннул душнил (Марьямлул) цIа дакъа. Мяйжаннугу, ганил цIа Кьуръандалуву зувиллихъайсса кIанттурдаву дуссар».

Марьям яхъанай бивкIссар буркIунттайн (идол) икрам байсса халкь бусса билаятрай, амма ганил Аллагьу Тааьланайн бакъа щийнчIав икрам къабувссар. Муниятур га халкьунная арх хьуну, цуппалу яхъанай бивкIсса.

ДакIнихтуну эбадат дуллай Марьям хъинну гъан хьуссар ЗанначIан. Сайки ца хьхьуну Аллагьнал ﷻ ганичIан инсаннал суратрай Жабраил малаик гьан увссар. Жабраиллул Марьямлун баян бувссар ганил арсная бюхттулсса идавс хьунтIишиву.

Марьямлул оьрчI баву – ляличIисса караматри, цанчирча, ганил арс увссар ппу акъанува, га хъинну салихIсса, Аллагьная ﷻ нигь дусса хъамитайпа бивкIссар. Цила циняв иширттаву умуд так Заннайн бивхьуну, дуаьрттаву лабизлай, кумаг чIа учайсса бивкIссар.

Уздансса Имраннул наслу Аллагьнал ﷻ хъун бувссар салихIшиврул, мяърипатрал ва инсапрал эбратну хьун бувну. Имраннул наслулува Марьям язи бувгьуну, циняв бунагьирттая марцIну хъун бувну, Аллагьнал ﷻ га абадул абадлий циняв хъаннинсса мисалну хьун бувссар. Мунияту жунма, бусурмансса хъаннин, га хъанахъиссар салихIшиврул, мяърипатрал, дакI тIайлашиврул ва Аллагьнайн ﷻ мютIишиврул эбрат ласун лайкьмур.

ДакIнивусса куртIсса имандалия Марьямлун кумаг хьуссар оьрмулуву тамансса захIматшивурттава буккан. ЗахIматшивурттал га ЗанначIан хъиннува гъан бувссар, дакIниву иман цIакь дурссар.

Марьям Алжаннаву щил кулпатну бикIантIиссар куну цIуххирча, мунил хIакъиравусса хIадис буссар. Абу Умамал бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ Аьишахь увкумур: «Вин кIуллив Алжаннаву Аллагьнал ﷻ ттун Марьям щар булунтIишиву?» (ТIабарани).

Цамур хIадисраву бувсун бур Идавсил ﷺ укуннасса мяъна дусса махъру Хадижатлул хIакъиравугу увкуну бивкIшиву.

 

ФатIима Аьлиева

2026-09-01 (Рабиуль-Авваль 1448 ш.) №9.


Аькьлукартурал махъру

МухIаммад Идавсил ﷺ асхIаб Аьбдуллагь ибн Масъоьдлул увкуну бур: «Халкьуннал учай ххаллилсса махъру. Махъру ва тIуллу цасса инсанни талихIрайн уккантIисса. Махъру тIуллаха къалавхьхьума – аьй дуван лайкь хьумари».   Аьбдуллагь ибн Аьмрдухьхьун ца инсаннал буллуссар джигьадрал хIакъиравусса суал....


Заннайн мютIисса кулпат

Кулпатрал оьрмулуву хъунмасса кIану бугьлагьиссар ласнал ва щарссанил дянивсса дакьаврил (гармониялул). Мунил хъунмур биялагу хъаннихьри. Ва макьалалуву бусанну цаппара маслихIатру, кулпат дакьаврил хIалданийн бучIан баву бигьа дуллалисса, цанчирча, мукунсса кулпатраву паракьатшиву, рахIатшиву ва...


Хъинсса тIул-тIабиаьтраясса калимарду

Хъинсса тIул-тIабиаьтран хас бувну буссар тамансса, мусил багьасса махъру. Шикку чичинну миннувасса цаппара, гъафлатравун дахьларгсса дакIру кIукIлу хьуну, хъинсса тIуллу дуллан кIункIу дуваншиврул:   МухIаммад Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Бусурманнава цала диндалуву яла узданма...


Дуккаву бигьа хьуншиврул

Дайдирхьунни цIусса дуккаврил шин. Жунма кIулсса куццуй, Аллагьнал ﷻ цIа кIицI ларгун, Занная кумаг чIа увкуну дуллалисса давриву лябуккугу, барачатшивугу дикIайшиву. Дуккаву ккалли дуван бучIир ца яла захIматмур даврин. Мунин бувну, ва макьалалуву цачIун дурну дуссар дук-лакисса чIумал дурккуну...


Нюжмар кьини дурну къахъинмур

Бусурмансса халкьуннал дур арулва гьантлий цал тикрал шайсса байран – нюжмар кьини. Му кьини бувсса хъинбалалух, эбадатрах цамур чIумалнияр гьарзасса чири шайссар. Муниятур нюжмар-кьини хъинбала-хъиншивуртту дуллай гьан дуван хIарачат буллан бикIайсса.   Му кьини дувайсса эбадатирттава...