МютIишиврул лишан

МютIишиврул лишан

Пикри буварча, цичIав захIматсса бакъар – лахъисса гьухъа лаххан ва бакIрай карщи дахIин. Цанчирча, бусурманнал лаххаймур дикIу, цамур дикIу му янна дур. Янна лаххаву аьжаивсса ишну чIалан къабучIиссар.

 

Гьарца аькьлу бусса инсаннал кьатIув укканнин цала чурх кIучI бувай. Дурагу янна лаххан къааьркинссар тIиссагу хьуна къабакьай, амма цавайннал лахлай бур щала чурх бахьлаган бувсса, вайминнал бачIи-кьачIину бахьлавгсса. КутIану учин, чанссавагу цала чурх кIучI къабувну халкьуннавун цучIав къауккай, чил яруннин цала пикрилийну ккаккан лайкь дакъамур чIалачIи къадувай.

Бусурмансса хъамитайпалун карщи ва лахъисса гьухъа лаххаврийну халкьуннавусса бучIир-къабучIир куну дирхьусса адаврал аьдат щаллу къадуллалиссарча, Аллагьнал ﷻ инсан ляхъангу увну, мунал оьрмулуву дацIан дурсса низамри биттур дуллалисса.

Ца хъуннасса идаралийн зун уххан хьусса инсан гьарца кIюрххил цукун мюрш ивкIун хIадур дуллан икIай цала янна. Жува миккун кутIасса къантIа хIажак, кахри дакъасса майка ягу махIсив лавххун къалагарухха! БакIрайн карщи дутаврил масалалувугу мукунмасса пикри бикIан циван къабучIиссар?

«Та-дунугу бюхъай на карщи дутлан», «щар хьувкун лахланна», хIаж буван хьурча, карщигу дутланна», «на хIадурну бакъара», «на дакIниву марцIссара» – укунсса бикIай чIявумий карщи къадутайсса бусурман хъаннил багьантту. Амма муницIунма «на му ша буван ацIра шинай хIадур хъанай буссияв», «хъунмасса хIаллай пикри бувну, бакIрайн карщи дутлансса хIукму бував» – тIиссагу чансса бакъар.

Ттуннив ччай бур зул хьхьичI укунсса масала бишин: бачияра карщи дутлай байбишиншиврул ци-бунугу ца иш хьуннин къаялугьлай, вацIана дутаннуча. Бивзун, дагьанттул хьхьичIгу бавцIуну вила бакIрайн карщи дутила, цукун дакьайрив ккаккан. Му дутан ина гьуз учин буваншиврул нагу шикку цаппара багьантту буцинна:

  1. Заннал буюр. Ва бур яла мяълумсса ва агьамсса багьана. «Аллагьнал ﷻ амру бувссар». Вай шанма махъ бавсса бусурман душнин ялагу ци аьркинссар? Лавай бивзун цила бакIрайн дутансса янналул касак ххал баву чара бакъассар.
  2. Дяъват (Исламравун оьвчаву). Лаххи лахъисса гьухъа, дути карщи – насу вила иширттай. Цавагу махъ зумату буккан ина къабуварчагу, вил янналул куц ца душнин ххуй дирзун, ххарину цихьва цила щурщу буварча: «ва дакъаяв ттун аьркинмур», куну, гьунттиния тинмай цуппагу бусурманнан лайкьсса янна лахлай байбиширча, ягу бусурман бакъамунил Ислам кьамул дуварча – му бакъарив вил талихI. ХIадисраву бурхха: «Ца инсан тIайла ацIан аву хъинссар щала дунияллул хъуснияр», – увкуну.
  3. Буруччаву. Бюхъайссарив янналул инсан уруччин, ххассал уван? Ца-цавайннал учин бюхъай хъамитайпа бурувччуну бикIан ччай бухьурча, цищала газ бусса баллон ласича, куну. Амма карщи дутайсса гьарца душнин кIулссар мунил цуппа цукун буруччайссарив. Аллагьнал ﷻ му буруччинтIиссар бахчилачисса арамтурая, аьркин бакъасса мукъурттия. Заннайн ﷻ мютIиманал лагма паракьатшиву ва талихI бикIайссар.
  4. Цашиврул асар. Ва дунияллий циняв бусурманнан цасса бур чак, гьарцаннал ца куццуй булай «ссалам». Мува куццуй, бакIрайсса карщулгу щала дунияллийсса иман дусса хъами цачIун буллалиссар. Бусурмантал чансса шагьрулий карщи дуртсса хъамитайпа ккаккайхту дакI ляличIину ххари шай, га вила ссу кунма ххира хьуну, ганищал кIул хьун, дусшиву дуван ччан бикIай. Мукунсса чIумал инавагу МухIаммад Идавсил ﷺ ххуллу бувгьуну нанисса хъунмасса умматрал ца бутIа бушиву чIалан бикIай.
  5. Лайкь бакъамуния махъунмай шаву. Лачак дуртукун жува ххуй чулинмай баххана шайссару. Диндалул хIукмурду кьамул буван вила дакI хIадур хьуннин къаялугьлай, цIанара карщи дутларча, дакIгу муницIун даркьуну марцI дуккантIиссар. Вин нач хъанантIиссар кьатIув лахъну телефондалувух гъалгъа тIун, вила дусъсса душваращал халкьуннал дянив лахъсса чIуний хъяхъаву дуллан, микку-тиккун цIинцI дичлан, нитти-буттах вичIи къадихьлан, дуккавриву ва давурттаву баччи бакъашиву дуллан.

Лачак къадутайминнан вай бакъассагу ялагу ттуршва, азарва багьана буссар. Карщи дутаву – бигьасса, амма агьамшиву ларайсса масалари. Диндалул жуйва бивхьумур биттур булларча, жула оьрму хъин чулинмай баххана хьунтIиссар, ахиратравугу талихIрайн буккантIиссару. Аллагьнал ﷻ кумаг буваннав! Амин.

 

 

Асият АхIмадова

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...


Идавстурал касмурду

Жула диндалин бувну, зузаву му так арцу лякъаву къаккаллиссар, Аллагьнайн ﷻ эбадат даврийнгу кIура даяйссар. ХIарамсса даву дурну ляркъусса хъусгу хIарамссар, мунил жула цинярда эбадатругу зия дувайссар. Жула хъус хIалалсса чIумал Заннал барачатгу бишайссар.   ХIалалсса касму ва пиша бушиву...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Цаппара хъуни бунагьру

Нитти-буттан аькьува дулаву Нитти-буттан зарал буван, къаччан бикIан буван я мазрайну, я канийну цукунчIав къабучIиссар. ХIатта, ми чапурну буну, цува бусурманну ухьурчагу, миннай рахIму-цIими, хIурмат буван, хъун буван, хъинмала буван, ябуван оьрчIай ялувссар. Нитти-буттан аькьува дулайсса...


Заннал неъмат

Гьарца кьини инсан хьуна акьлай ур микробирттащал. Гайннуву чансса бакъар цIуцIавуртту, азарду сукку дувайссагу. Мукунсса микроорганизмардащал талан Аллагь Тааьланал ляхъан дурну, инсаннал чурххаву дирхьуну дур иммунитет.   Ттизаманнул хъиривлаявурттайн бувну, дунияллийсса халкьуннава...