Халкьуннал чирахъру
Халкьуннал чирахъру
Аьлимтал – халкьуннал чирахърур. Миннал чаннайнури халкь дунияллийх заназисса. Гьарца аьлимчу цува усса заманналувусса инсантурансса нурди. Мунал нурданувухри ми заназисса. Аьлимтал – дунияллул ттарцIрури. Аьлимтурал элмулийнур халкь бавцIусса. Ми бакъахьурча – гьалак хьунтIиссар.
Аьлимчу усса махIла уттавассар, акъасса махIла ливтIуссаннан лавхьхьуссар. ПаччахIтал халкьуннал ялув буссар, аьлимтал паччахIлугърал ялув буссар. Аьлимтал – идавстурал варисталли, миннаяту элму бутIурай ласласиссар, миннал вихшала дирхьумири, миннан кIануний бавцIуссар. Идавстурал даражалучIан яла гъанмур даража – аьлимтурал ва гъазитурал даражари. Муъминсса аьлимчу арулцIалва-ттуршва даражалул лавайссар муъминсса аьбиднаяр. Дяхтта зума дугьлай, хьхьурду уттара дуллай гъазаватрай заназиманияр, ца элмулийн бувну аьмал буллалисса аьлимчу ххирассар. Кьиямасса кьини шафааьт биянтIисса кьюкьа шанна дуссар: идавстал, аьлимтал, гъазитал. Ссавруннайсса малаиктурал, лухччинийсса хIайвантрал, гьаваллавусса лелуххантрал, хьхьиривусса хIаврал, рухI думунил, дакъамунил, атилмунил, кьаркьмунил, гьар куллу-шайърал салават дутлатиссар минная. Аьлимчунал шану ххирассар жагьилнал чакнияр. Дяхтта зума дугьлай, хьхьу уттара дуллай шинай дурсса эбадатнияр, цал аьлимчунал лажимиравун ургаву ххирассар. АьлимчуначIа кIира ссятрай щяикIарча, ягу мунащал архIал кIива ша ласурча, ягу мунащал архIал кIива кьацI ччатIул учирча, ягу мунаяту кIива махъ баярча, Аллагь Тааьланал ﷺ мунан кIива Алжан булунтIиссар, дуниял кIираксса гьартасса. Аьлимтурайн зиярат баву лавхьхьуссар идавстурайн зиярат баврин.
Аьлимтурал мажлисрай щяикIаву, азарда (суннатса чаклил) ракааьт давунияр хъинссар, азара къашайманах урган лагавунияр хъинссар, азарда жаназа дуччин лагавунияр ххирассар, арулцIалва махсара-хъярчирал мажлисрай хьусса бунагьирттал аьфву байссар. МинначIа щяикIарча, диркIусса дакIру миннал хIикматрал нурданийну уттара шайссар. АьлимчуначIа щяивкIун мунаяту ца хIарп элмулул кIул дурну, цума ухьурчагу, муначIату изаннин, муная циняв бунагьирттал аьфву байссар. Аьлимтураха хIурмат бувну, къуллугъ бувну ми хъун баву – идавстураха къуллугъ баврин лавхьхьуссар. Ца кьини аьлимчунаха къуллугъ буварча, зувира шинай идавсиха бувсса кунмассар. Аьлимчу хъун аву – Идавс ﷺ хъун авур. Идавс ﷺ хъун авугу – Аллагь ﷻ хъун авур. Аллагь ﷻ хъун увманангу Алжан буссар. Аьлимчу хъамалу увма, мунан дукансса дуллума – Кьиямасса кьини аьрщирал ххютулу щяикIантIиссар. Аьлимчу кьюкьин аву – Идавс кьюкьин авур. Идавс ﷺ кьюкьин аву – Аллагь ﷻ кьюкьин авур. Аллагь ﷻ кьюкьин увманангу дужжагь буссар. ХIатта, аьлимчунайн оьсса махъ увкуну, му кьюкьин увну, мунан къаччан бикIан бувманал щарссанил цIа дагьайссар. Аьлимтурал дикI «загьрур». Мунайн «кьацI увкума» гьалак шайссар. Аьлимчу ивчIаву, аьлам циняв литIаврин лавхьхьуссар. Му ивкIукун хьхьиривусса хIавру аьтIун бикIайссар, гьаваллавусса лелуххант аьтIун бикIайссар, куллу-шайъ пашман шайссар. Му ивчIаврий пашманшиву дурманан азара аьлимчунануксса, азара шагьиднануксса чири бикIайссар. Аьлимчу ивкIукун, исламрай ккутI шайссар, мунан кIанай цама къаавцIуссаксса му ккутI дакъащайссар. Ахирзаман гъан хьувкун, элму ссавруннайн ласаврил мяъна – аьлимтал бухлагавур. Цурда элму гьаз къадайссар.
Элмулул ххирашиврул хавар
Кьиямасса Кьини Алжаннул хьулувун мукьра кьюкьа дучIантIиссар хIисав-суал бакъа, аьзав-захIмат бакъа. ХьхьичIрахьхьичIмур – цала элмулийн бувну аьмал буллай бивкIсса аьлимталли. Яла – хIаж пасат къабувну марцIну ябувсса хIажиталли. Яла – шагьид хьуну гъазаватрай ливтIусса, хIакьсса гъазиталли. Яла – хIалалсса касмулий хъус тIалав дурну, Аллагьнал ﷻ ххуллий рияъ-сумаьт (ккаккиялун даву) бакъа цадакьалун дуллай бивкIсса сахаватлуталли. Яла миннал дянив бяст багьантIиссар, хьхьичI жу бухханну тIий цавай, жу бухханну тIий вайми. Яла Аллагь Тааьланал Жабраил-малаик тIайла увантIиссар миннал дянив хIукму буван. Яла Жабраиллул суал бантIиссар хIажитурахьгу, гъазитурахьгу, сахаватлутурахьгу: «Зу ссахлунуру хьхьичI бухханну тIисса?» – куну. ХIажитурал учинтIиссар: – «Жу Аллагьнал ﷻ ххуллий хIаж бувнутIийри» – куну. Гъазитуралгу учинтIиссар: – «Жугу Аллагьнал ﷻ ххуллий гъазават буллай бивкIун тIийри» – куну. Сахаватминналгу учинтIиссар: – «Жугу Аллагьнал ﷻ ххуллий хъус цадакьалун дуллай бивкIунтIийри» – куну. Яла Жабраиллул учинтIиссар миннахь: «Зун миннул чири бушиву щияту бавуна?» – куну. «Аьлимтурая бавуна» – учинтIиссар. Ялагу Жабраиллул учинтIиссар: «Туну зу миннал адаб дурну, мий хьхьичI буххан битан лайкьрихха!» – куну. Яла аьлимтурал учинтIиссар, цивппа хьхьичI буххан бавчукун: – «Я раббана, жугу дуккарду элму сахаватлувтурал цадакьартту сававрайну, миннал кумаграйну» – куну. Яла Аллагьнал ﷻ учинтIиссар: – «Я, Ризван (Алжаннаву къуллугърайсса малаик) тIитIа Алжаннул хьулурду, хьхьичI сахаватлутал буххан, яла аьлимтал буххан!» – куну.
Мукун бухьувкун – элму лахьлахьиминнацIун ка бакьаву – хъуслийну бикIу, какумаграйну бикIу – хъунмасса чири хIасул шайсса задри. Миннал дуккаврил чири миннан кумаг бувминнангу бикIайссар. Хаснува, хьхьичI-хьхьичI нитти-буттал буван аьркинссар, оьрчI чIивисса, элмулул кьадру къакIулсса чIумал, ялув авцIуну, миннуя уцан къаувну, дуклаки увну. Циксса ппухълур оьрчIая аьлимчу хьуну ччисса, цалла ижтигьад дакъа, оьрчIал тIалав дакъа, ягу мискиншиву ххи хьуну дукъарккуна личIлачIисса, хаснува, ва заманнул оьрчIру дунияллул хъус-хъиншиву ххуй дизлай, элму кьариртун, миннухун машгъул хьуну хъяврин хьусса, дунияллулгу, ахиратлулгу цимурца хъуншиву, хъиншиву элмулуву дуна! Яла кIиссурайн кьацI тIунтIиссар…
«ГьунчIукьатIан»
