Чак зия буваймур

Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.

 

Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира хIарп хIасул хьурча зия шайссар, кIира хIарп хIасул къахьурча зия къашайссар. Чанкьансса хъугьу чаврийну, аьнч учаврийну, угь-мухь, оьхI-мухI учаврийну зия къашайссар, хъиннува гьарза къабарча. Хавар бакъа, ягу чак буллай ушиву хъама бивтун, ягу хIарамшиву къакIулну чан-кьансса калам (ихтилат) барча чак зия къашайссар. Цахъис гьарза калам хьурча – зия шайссар. Цаманал гужрай гъалгъа буван уварча, хъяхъи уварча, аьтIи уварча – зия шайссар. Кьасттирай хъунмасса хIаллай кьаивкIун икIарча зия къашайссар, кутIасса рукнулуву акъахьурча, иътидал куннасса, рукуъ куннасса, муниву зия шайссар. Чаклий шанай личIарчагу зия къашайссар, ссихI къабукканну щяв ягу ччаннайн ягу цамур задрай лавну ухьурча.

КIива ша ласаврийну, кIийла рищаврийну зия къашайссар, шанма ша ласурча, шамилла рищурча лув-ялув зия шайссар. Чан-кьансса сукку тIаврийнугу зия къашайссар. Шамилла лув-ялув ка сукку дуварча, шамилва лув-ялув ххяп учирча зия шайссар. Амма, ччуччи буну, ххяп къатIий ацIан къашайсса иш бухьурча, му оьзру бур, зия къашайссар. Чан-кьансса чIюмул кюрщан дутан, ка ягу кIисри сукку даврийну зия къашайссар.

Кьасттирай чан-кьансса зад дукарчагу, хIачIарчагу зия шайссар. ХIатта, ккарччухсса дукарча, ххян дюкьярча, качарданул нацIушиву дюкьарча зия шайссар. Хъама риртун ягу къакIулну дукарча-хIачIарча зия къашайссар, хъиннура гьарза къадуварча. Шатта, кIулу ягу ущу-щулгъи бивчIаврийнугу зия къашайссар, цал-кIийл рирщуну бивчIарча. Шамилла ришурчарив зия шайссар. Амма, чак буллай унува мий бивчIавугу карагьатссар (къахъинссар).

Чакливу лаххия дагьарча, бакIрая кьяпа багьарча, гьаз къабаву хъинни, барчагу чак зия къашайссар. Чак буллай уна янналий, чурххай нажас ххал хьурча, экьи дутанссар, чак зия къашайссар. Амма, мукунсса чак цIуницIа баву хъинссар (сунна). Му нажас хъиннура чансса духьурча экьи къадуртунма буварчагу зия къашайссар. Аьврат чIаларчагу зия шайссар, мугьлат бакъа кIучI къадуварча. Ният даххана хьурчагу чак зия шайссар, масала, цамур зад дуван кьаст дуварча.

Кьиблалийн ттиликI дутарчагу зия шайссар. Чак буллай унува муртад хьунсса (Исламрава уккансса, чапур хьунсса) зад барчагу зия шайссар. Чаклийн иссаву зия хьурчагу, чак зия шайссар. Чак буллай унува ци бунугу ца зад ялун биярча: къатлувун уххавав тIий изну ласласисса инсаннал чIу бавну, ягу мурчIисса инсан, чIивисса оьрчI ахьния агьавай, кIаландувун агьавай уну, ягу цамур ца хъунмасса иш хъанай бухьурча «СубхIаналлагь» учинссар, Аллагь кIицI лагангу, мий инсантуран баян бангу кьасттирай. Адиминал мукун учинссар, хъамитайпалул киямунийх урчIамур хъат рирщуну чIу буванссар.

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...