ДакIнихтуну дурмур

ДакIнихтуну дурмур

Бюхттулсса табиин (асхIабтурал хъиривсса ник) Абу АьбдурахIман ал-Ансари ивкIссар хъинну дакI марцIсса, мисал ласун лайкьсса адимина. Му увну ур Маккалив, Абубакр халифсса заманнай, дуклай ивкIун ур тамансса машгьурсса асхIабтурачIа.

 

Абу АьбдурахIманнун гужну кIулну диркIун дур Кьуръандалул элму. МуначIан чIявуну бучIайсса бивкIун бур цIа дурксса хIафизтал (Кьуръан дакIних кIулми). Му куццуй Кьуръан ккалай, диндалия ихтилат буллай чIун гьан дувайсса диркIун дур.

Абу АьбдурахIманнул чакру буллай хьхьурду уттара дувайсса диркIун дур. Амма мукун чакру буллай унува цачIана цу-унугу увххун нанисса щуркIал хьурча, гассят шаний утту ивхьуну, шанаши мишан дувайсса диркIун дур. БувкIминналгу учайсса бивкIун бур: «Ва мудан шанайна икIай!» - куну. Му куццуй, Абу АьбдурахIманнул цала дуллалисса эбадат щинчIав кIул къадувайсса диркIун дур.

 

Исламрал аьлимчу, суфий Бишр ал-Хафи ивкIун ур хъинну ялув авцIуну дин-эбадат дувайсса инсан. ХIамзат ибн ДахIкан тIисса адиминал укунсса хавар бувсун бур: «Ца чIумал на увкуссия Бишрдухь: «Вила чIун хьувкун на кьамул увакьай, вищал бувансса ихтилат бурча!», - куну. Бишр рязи хьуну, пулансса кьини ухьхьу увкуна.

Икьрал дурсса кьини на ганал къатлувун увкIун, хIисав къахьунну уруглан ивкIра. Га ия чак буллай. Бишрдул ххишала дакъа исвагьину мукьра ракааьт чаклилгу дурну, укунсса дуаь дуруна: «Я Аллагь! Вин кIулссар ттун машгьуршивунияр машгьур акъашиву ххирашиву. Я Аллагь! Вин кIулссар ттун аваданшивунияр мискиншиву ххирашиву. Вин кIулссар Вила рязишивунияр ттун ххирасса цичIав дакъашиву». Вай махъру бавукун ттуща аьтIаву духIан къавхьуна. Яла Бишрдул увкуна: «Я Аллагь! Вин кIулссар та инсан ттула махъ авцIуну ушиву кIулссания на кIай махъру къаучинтIий бивкIшиву».

 

Ибрагьим Нахаи – Иракьнаву фикьгь элмулул гьану бивзману ккаллиссар. Муная чIявусса аьлимтурал хIадисру лавсъссар.

Аъмашлул бувсун бур укунсса иширая: «Ца чIумал на уссияв Ибрагим Нахаил чIарав. Га ия цалва хьхьичIсса Кьуръан ккалай. Му чIумал ца инсаннал нузайн кьутI куну, уххан ихтияр цIувххуна. Ибрагьимлул ихтияр дулуннин цал Кьуръан бувкьуна, цала дуллалисса эбадат халкьуннан кIул къахьуншиврул.

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


АхIмакьманал лишан

ХьхьичIазаманнай ца аькьлукар най ивкIун ур цала иширттай Бухаралив. Ганан ххуллул гьалмахчуну бакIрайн агьну ур хъинну маз чIявусса адимина. Ганал аькьлукарнахьхьун чIявусса суаллу буллай, жаваб дулуннин къаавцIуну, цала ва цайминнал оьрмурдавасса ишругу буслай, ивкIун ур.   Акьлукар...


АцIлийнусса чири

Кьуръан буккаву МухIаммад Идавсил ﷺ суннат бушиву, чири хъунмасса даву душиву къакIулсса цучIав акъахьунссар. Мунияту гьарца бусурманчунал хIарачат буллан аьркинссар аьраб мазрай Кьуръан буккин лахьхьин. Расулуллагьнал ﷻ увкуссар: «Зувату яла ххуйма – Кьуръан буккингу лавхьхуну,...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...


«Шанма бутIул ца бутIа»

Кьуръандалувусса ца яла бюхттулмур сура хъанай бур «Аль-Ихлас» («Кьулгьу»). Ва суралул хIакъираву жучIанма бивну бур тамансса Идавсил ﷺ хIадисру.   Шанма бутIул ца бутIа Абу Саид аль-Худрил бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ цалва асхIабтурахь цIувххушиву: «Ца...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...