Бувгьу кьюнукьи

Бувгьу кьюнукьи

 

Ва нахIусса хIаллил ахъулсса цинявннан ххирар. ТIааьнсса тIин бушиву бакъасса, бувгьу кьюнукьи (клубника) инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

Клубника кIулну бивкIун бур сайки жула эра дайдишин 200-ку шиннардийва, машгьур хьуну бур XV-мур ттуршукулий, Европанавун лавсун бучIайхту. Ванил ватанну ккалли бувайссар Баргъбуккавал Азия. ХьхьичIппурттуву клубника цийнува цуппа ххяххайсса вахIшисса ахъулссану бивкIссар. Махъ байбивхьуссар ва ахъуву бугьлай, мукун бувгьумургу хIаллилмунияр хъунмасса ва нацIусса хъанан бивкIссар.

ХIакьинусса кьини дунияллий буссар бувгьу кьюнукьул 300-ннин бивсса журарду (сортру). Гайннул личIи-личIисса рангру дуссар, сайки буссар кIяласса, тIин ананасраха лавхьхьуссагу. Бельгиянаву буссар клубникалун хас бувсса музей.

Бувгьу кьюнукьул 100 граммраву буссар 41 килокалория. Муниву ххюттукалун хъинсса клетчатка гьарзассар. Ялун качар бивчуну ягу шавхьун, компот, мураппа дурнунияр, клубника бусса куццуй бувкуну ягу смузи, коктейль дурну хъинссар. КIиришиврул ванивусса чIявуми витаминну зия бувайссар.

Клубникалуву чIявуссар витамин С. Ванил 100 граммраву буссар инсаннан кьинилун аьркинсса С витаминдалул 98%. Мунивусса эллагиновая кислоталул кумаг бувайссар ракрал цIуцIавуртту хьун къадитан. Мюнпатссар клубника лякьлуву оьрчI бусса хъаннин, ваниву дуссар миннан аьркинсса фолиевая кислота.

Спортраха ягу захIматсса давриха зузиминан чара бакъасса магний буссар клубникалуву. Чурххаву магний чансса чIумал бюхъайссар къюкI гужну ришлан, бакI цIун, шану къабиллан, гуж чан хьун.

Клубника хъинссар ххуйну за дакIний личIаврин ва нервардан.

Буссар ваниву витаминну А, К, РР, Е ва В, мунин бувну, чурххал кIушиву гьарза къахьун, буч къахьун ччиминнан мюнпатссар.

Бувгьу кьюнукьувусса антиоксидантрал кумаг бувайссар лахъсса давление лагь дуван, буруччайссар атеросклерозрая, цаппара къюкIлил цIуцIавуртту дайщун дувайссар. Ванивусса калий ва магний хъинссар туннурдал цIуллушиврун.

Клубникалуву аскорбин кисолота чIяруссар лимондалувунияр, мунияту иммунитет цIакь дувайссар, инсаннал бурчу ва чIарардал тагьар къулай шайссар.

Машан ласайни язи бугьан аьркинссар хъиннува кIукIлу бакъасса, цуппа цIанну ятIулсса, хъуварду хъахъисса клубника. МицI щюллисса ягу бикъавсса кIанттурду бумунил тIин къанахIуссар. Машан ласуннин ссунтI увкуну ххал бувангу бюхъантIиссар: нацIусса кьункьан кIанай туршсса кьанкь ришлай духьурча, му клубникалун 2-3 гьантта хьуссар, зия хъанай байбивхьуссар.

Бувгьу кьюнукьи хъиннува гьарза бавугу къахъинссар, цIуллу-сагъсса инсаннан бучIиссар кьинилун 300-400 грамм, ххишала къахъинссар. Аллергия шайминнал ва сситтул пурпуххилуву хъунисса чартту буминнал личIлулну букан аьркинссар. ЦIумулул, ххюттурдал къашавайминнангу цал духтурнащал маслихIат ккаккарча хъинссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Аьлиева

 

2026-08-01 (Сафар 1448 ш.) №8.


МухIаммад Идавсил ﷺ оьрмулия

Идавс ﷺ дунияллийн увкун, мунал ниттин Аминатлун ккарккун дур муная нанисса нур, лагмамур чаннагу дурну марцI дуккан дуллалисса.   Ца ппурттуву чIавасса МухIаммад ﷺ оьрчIащал тIуркIу тIий уна, муначIан увкIун малаик Жабраил, тIитIин бувну Идавсил ﷺ хъазам, мунал къюкI мусил тIясраву зам-зам...


Бархъаллал Маллайл шеъри

"Мажму́аьтул-аьша́р" тIисса луттирава. Бишлашиссар луттираву бусса куццуй.     Бисмиллягьи-ррахIмани-ррахIим.   МарцIну вичIи дишара, я диндалул уссурвал, Жула Сайид Идавсил сиярдалул бусаннин. Арулдагу лухччигу, арулдагу ссавругу Цахлуну ляхъан дурсса ХIабибуллагь...


Вихьлив оьрчIру ттуплий бувккунни

Вихьлив хьунни Ккуллал райондалий дарсирдайн мизитирттавун бучIайсса оьрчIал дянивсса футболданул турнир.   Ванил агьаммур мурад бия оьрчIал дянивсса дусшиву цIакь даву ва спортрах гъира бутаву. Турнирданул сиптачиталну бувккунни «Ккуллал райондалул жагьилтал» тIисса ккурандалул каялувчи...


ХIакьсса мяърипат

ЦIанасса социал сетирдал заманнай сакин хьуну бур аьжаивсса масала: жула дакIнил энергия кьатIурдай дурган дурну, цайминнайх дарчIуну, кулпатран так увхсса, ссахчIав гъира бакъасса инсан личIлай ур. Мукунсса тагьарданул кулпатраву тIааьндакъашивуртту чIяру дуллай дур, лас ва щар кунная ку арх...


25-ва тикрал бува

Маэшат гьарта хьуншиврул ишла бувайсса багьантту цIухлалими чан къашай. Миннувату яла агьаммур, гьанумур цила чIумал ххювагу чак бавури, циняр шартIру, рукнурду, адабругу щаллу дурну, хъирив дуккайсса азкардугу дурккуну.   Мукунма, маэшат гьарза хьуншиврул хъинссар зухIа-чак баву, шанан утту...