Бувгьу кьюнукьи

Бувгьу кьюнукьи

 

Ва нахIусса хIаллил ахъулсса цинявннан ххирар. ТIааьнсса тIин бушиву бакъасса, бувгьу кьюнукьи (клубника) инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

Клубника кIулну бивкIун бур сайки жула эра дайдишин 200-ку шиннардийва, машгьур хьуну бур XV-мур ттуршукулий, Европанавун лавсун бучIайхту. Ванил ватанну ккалли бувайссар Баргъбуккавал Азия. ХьхьичIппурттуву клубника цийнува цуппа ххяххайсса вахIшисса ахъулссану бивкIссар. Махъ байбивхьуссар ва ахъуву бугьлай, мукун бувгьумургу хIаллилмунияр хъунмасса ва нацIусса хъанан бивкIссар.

ХIакьинусса кьини дунияллий буссар бувгьу кьюнукьул 300-ннин бивсса журарду (сортру). Гайннул личIи-личIисса рангру дуссар, сайки буссар кIяласса, тIин ананасраха лавхьхьуссагу. Бельгиянаву буссар клубникалун хас бувсса музей.

Бувгьу кьюнукьул 100 граммраву буссар 41 килокалория. Муниву ххюттукалун хъинсса клетчатка гьарзассар. Ялун качар бивчуну ягу шавхьун, компот, мураппа дурнунияр, клубника бусса куццуй бувкуну ягу смузи, коктейль дурну хъинссар. КIиришиврул ванивусса чIявуми витаминну зия бувайссар.

Клубникалуву чIявуссар витамин С. Ванил 100 граммраву буссар инсаннан кьинилун аьркинсса С витаминдалул 98%. Мунивусса эллагиновая кислоталул кумаг бувайссар ракрал цIуцIавуртту хьун къадитан. Мюнпатссар клубника лякьлуву оьрчI бусса хъаннин, ваниву дуссар миннан аьркинсса фолиевая кислота.

Спортраха ягу захIматсса давриха зузиминан чара бакъасса магний буссар клубникалуву. Чурххаву магний чансса чIумал бюхъайссар къюкI гужну ришлан, бакI цIун, шану къабиллан, гуж чан хьун.

Клубника хъинссар ххуйну за дакIний личIаврин ва нервардан.

Буссар ваниву витаминну А, К, РР, Е ва В, мунин бувну, чурххал кIушиву гьарза къахьун, буч къахьун ччиминнан мюнпатссар.

Бувгьу кьюнукьувусса антиоксидантрал кумаг бувайссар лахъсса давление лагь дуван, буруччайссар атеросклерозрая, цаппара къюкIлил цIуцIавуртту дайщун дувайссар. Ванивусса калий ва магний хъинссар туннурдал цIуллушиврун.

Клубникалуву аскорбин кисолота чIяруссар лимондалувунияр, мунияту иммунитет цIакь дувайссар, инсаннал бурчу ва чIарардал тагьар къулай шайссар.

Машан ласайни язи бугьан аьркинссар хъиннува кIукIлу бакъасса, цуппа цIанну ятIулсса, хъуварду хъахъисса клубника. МицI щюллисса ягу бикъавсса кIанттурду бумунил тIин къанахIуссар. Машан ласуннин ссунтI увкуну ххал бувангу бюхъантIиссар: нацIусса кьункьан кIанай туршсса кьанкь ришлай духьурча, му клубникалун 2-3 гьантта хьуссар, зия хъанай байбивхьуссар.

Бувгьу кьюнукьи хъиннува гьарза бавугу къахъинссар, цIуллу-сагъсса инсаннан бучIиссар кьинилун 300-400 грамм, ххишала къахъинссар. Аллергия шайминнал ва сситтул пурпуххилуву хъунисса чартту буминнал личIлулну букан аьркинссар. ЦIумулул, ххюттурдал къашавайминнангу цал духтурнащал маслихIат ккаккарча хъинссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Аьлиева

 

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 ш.) №6.


Вила тагьар кIул дува

Гьарцама бусурманчунан агьамсса зад бур цаятува Аллагь ﷻ рязи хьунмур буллалаву. Заннал рязишиву дияйссар жуйвасса буржру биттур буллай, бунагьмуния арх буцлай, хъинбаларду гьарза буллай. Циняв чакру, зумарду, цадакьартту щаллу булларчагу, бакIравун суал буххай: Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса ттула тагьар...


Оьрмулуву яла агьаммур

Жунма гьарцаннан кIулну бикIан аьркинссар жува ва дунияллийн циван бувкссарув. ЧIявусса инсантал, хаснува философтал, бикIай луглай оьрмулул мурадрах, амма инсаннал аькьлулул ссуссукьушиврул цIаний, цала дакIнин ччимур оьрмулул мурад бухьунссар тIисса хIукмулийн бучIай.   Миннахь цIуххирча,...


Шинал дайдихьу

Бусурманнал календарьданул (гьижралул) цIусса шин дайдишайссар МухIаррам зуруя. Ванил ца агьамшивугу – инсаннал цала оьрмулул, тIуллал, давурттал хIисав дувайсса чIун хъанахъиссар. Оьмар-асхIабнал увкуссар: «Зула оьрмулул хIисав зува ласияра, зуятура хIисав ласуннин (дунияллия...


ДакIурдийн сси бутаймур

Дунияллул, оьрмулул иширттахух, давурттахух лавгсса жунма чIявучин хIисав къашай Аллагьная ﷻ арх буллаллисса, жула дакIру вивату канакисса хасиятру. Мукунминнувасса ххюнния шикку чичинну.   Дукра чIяру даву Лякьазарашиву – инсаннал биялалул заэвшивур. Лякьа дурччусса чIумал дакI...


Шанма хIакь

Идавсил ﷺ хьхьичIунсса асхIабтал Салман аль-Фариси ва Абу Ад-Дарда цIакьсса дустал бивкIун бур. Гайннал дянив дусшиву, уссушиву дацIан дурну диркIссар МухIаммад Идавсил ﷺ.   Ца кьини Салман увкIун ур Абу Ад-ДардачIан хъамалу. Ганан хIисав хьуну бур хъинну мискинсса къуш ва цихара къулагъас...