Бувгьу кьюнукьи

Бувгьу кьюнукьи

 

Ва нахIусса хIаллил ахъулсса цинявннан ххирар. ТIааьнсса тIин бушиву бакъасса, бувгьу кьюнукьи (клубника) инсаннал чурххал цIуллу-сагъшиврун хъинну мюнпатссар.

 

Клубника кIулну бивкIун бур сайки жула эра дайдишин 200-ку шиннардийва, машгьур хьуну бур XV-мур ттуршукулий, Европанавун лавсун бучIайхту. Ванил ватанну ккалли бувайссар Баргъбуккавал Азия. ХьхьичIппурттуву клубника цийнува цуппа ххяххайсса вахIшисса ахъулссану бивкIссар. Махъ байбивхьуссар ва ахъуву бугьлай, мукун бувгьумургу хIаллилмунияр хъунмасса ва нацIусса хъанан бивкIссар.

ХIакьинусса кьини дунияллий буссар бувгьу кьюнукьул 300-ннин бивсса журарду (сортру). Гайннул личIи-личIисса рангру дуссар, сайки буссар кIяласса, тIин ананасраха лавхьхьуссагу. Бельгиянаву буссар клубникалун хас бувсса музей.

Бувгьу кьюнукьул 100 граммраву буссар 41 килокалория. Муниву ххюттукалун хъинсса клетчатка гьарзассар. Ялун качар бивчуну ягу шавхьун, компот, мураппа дурнунияр, клубника бусса куццуй бувкуну ягу смузи, коктейль дурну хъинссар. КIиришиврул ванивусса чIявуми витаминну зия бувайссар.

Клубникалуву чIявуссар витамин С. Ванил 100 граммраву буссар инсаннан кьинилун аьркинсса С витаминдалул 98%. Мунивусса эллагиновая кислоталул кумаг бувайссар ракрал цIуцIавуртту хьун къадитан. Мюнпатссар клубника лякьлуву оьрчI бусса хъаннин, ваниву дуссар миннан аьркинсса фолиевая кислота.

Спортраха ягу захIматсса давриха зузиминан чара бакъасса магний буссар клубникалуву. Чурххаву магний чансса чIумал бюхъайссар къюкI гужну ришлан, бакI цIун, шану къабиллан, гуж чан хьун.

Клубника хъинссар ххуйну за дакIний личIаврин ва нервардан.

Буссар ваниву витаминну А, К, РР, Е ва В, мунин бувну, чурххал кIушиву гьарза къахьун, буч къахьун ччиминнан мюнпатссар.

Бувгьу кьюнукьувусса антиоксидантрал кумаг бувайссар лахъсса давление лагь дуван, буруччайссар атеросклерозрая, цаппара къюкIлил цIуцIавуртту дайщун дувайссар. Ванивусса калий ва магний хъинссар туннурдал цIуллушиврун.

Клубникалуву аскорбин кисолота чIяруссар лимондалувунияр, мунияту иммунитет цIакь дувайссар, инсаннал бурчу ва чIарардал тагьар къулай шайссар.

Машан ласайни язи бугьан аьркинссар хъиннува кIукIлу бакъасса, цуппа цIанну ятIулсса, хъуварду хъахъисса клубника. МицI щюллисса ягу бикъавсса кIанттурду бумунил тIин къанахIуссар. Машан ласуннин ссунтI увкуну ххал бувангу бюхъантIиссар: нацIусса кьункьан кIанай туршсса кьанкь ришлай духьурча, му клубникалун 2-3 гьантта хьуссар, зия хъанай байбивхьуссар.

Бувгьу кьюнукьи хъиннува гьарза бавугу къахъинссар, цIуллу-сагъсса инсаннан бучIиссар кьинилун 300-400 грамм, ххишала къахъинссар. Аллергия шайминнал ва сситтул пурпуххилуву хъунисса чартту буминнал личIлулну букан аьркинссар. ЦIумулул, ххюттурдал къашавайминнангу цал духтурнащал маслихIат ккаккарча хъинссар.

ЦIуллуну битаннав!

 

Аминат Аьлиева

 

2026-04-01 (Шавваль 1447 ш.) №4.


ЛирчIсса зумарду

Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.   Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар....


Напсилул хасиятру

Напсилул хасиятруЦала напсилух вичIи дирхьуну, оьбаларду буллан махъаллил акъасса инсаннан хасъсса хасиятру дур къуллугърах къанихшиву ва мудан цува цайминнаяр лавайну икIан ччишиву. Мукунсса инсаннан, мудан хьхьичIун личлай, цайми инсантал цала буюрду биттур буллали буллай, цахва мюхтаж буллан...


Суал-жаваб

БучIиссарив жаназалул чак буван хьхьичI жаназа дакъанура. Жул шяравусса мизитраву мукунсса чак бувай гьарца нюжмар кьини. Мунин шариаьтраву цукунсса хIучча буссар? Имам Аль-Бухарил ва Муслимлул хIадисирттал луттирдавусса хIадисраву бувсун бур Эфиопиянал паччахI Наджаши ивкIусса хавар баяйхту...


Лакрал миллатрал мажлис

Март зурул 18-нний Дагъусттаннал Муфтиятрал сипталийну МахIачкъалаливсса «Европа» тIисса залдануву хьунни чIявусса лак гьурттусса зумаритавал мажлис – ифтIар. Зал щапI куну бувцIуну бия, аьдатрайн бувну, мажлис байбивхьуна Мубараксса Кьуръандалул аятирттая, ккалаккиману ия...


Иман цIакь дувансса давуртту

Идавсих ﷺ вичIи дирхьума – Аллагьнайн ﷻ мютIи хьумари. «Нур» тIисса суралуву увкуну бур: «Аллагьнайн ﷻ ва Идавсийн ﷺ мютIину бикIи, акъахьурча зун жаваб дулун багьантIиссар». Вай мукъурттил мяйжан буллай бур Идавсил ﷺ ххуллу (сунна) бувгьуну бачаврийну инсантурайн...