Шанбарзру байбихьлай бур

Ражаб барз хъанахъиссар Аллагьу Тааьланал хъунмасса рахIматну жунма гьан бувсса шанма мубараксса зурдардивасса цалчинмур. Мигу – Ражаб, Шяъбан ва Рамазан.

Вай зурдардий дурсса эбадатрахсса, хъинсса аьмаллахсса чири Аллагьнал ﷻ хъинну чIяву бувайссар, тавба дурманал бунагьру шюшайссар. Мунин бувну бусурманчунаща шайссар Кьиямасса Кьини цинцилттал хъинмур чул кIу бувансса гьану бишин.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву бувсун бур: «Зула ва дунияллийсса ахир хъинсса хьуну ва щяйтIаннуя бурувччуну бикIан ччай бухьурча, вай зурдардиха хIурмат бувара зума дугьлай ва бувсса бунагьирттая пашман хъанай».

Ражаб зуруй зума дугьаву суннатссар. Щалва барз бугьан къабюхъайманал цалчинмур, ацIния ххюлчинмур ва махъра-махъмур кьини бугьанссар. ХIадисраву бувсун бур: «КIулну бикIи, Ражаб – Аллагьу Тааьаланал барзри. Ва зуруй ца кьини дунугу зума дургьусса бусурманчуная Аллагь ﷻ рязину икIантIиссар». Цамур хIадисраву бур: «Ражаб зурул цалчинмур хьхьу эбадат дуллай гьан дурманал дакI къадирчIантIиссар, чурх бивчIарчагу. Аллагьнал ﷻ мунан хъиншивуртту чичинтIиссар, дахьа ниттил увсса куна цалва бунагьирттавагу уккантIиссар. Мунахьхьун арулцIалазара инсаннаха шафааьт бувансса ихтияргу дулунтIиссар».

Ражаб барз хъинну ххирасса, хъунмасса даража бусса барзри. Рамазан зурул хъирив мунияр ххирасса барз бакъассар. Аьфву-рахIму бувайсса, Аллагь ﷻ ялтту учIайсса барзри. Мунил дайдихьулийгу, ахирданийгу, дянивгу Аллагьу Тааьла халкьуннах урувгун, цинявннал аьфву бувайссар. Ширк бивхьуманал, ссихIир бувайманал, мачча-гъаншиву кьувкьуманал, нитти-буттан аькьуба дулайманал, гъибат-бухьттан бувайманал тавба дуварча бакъа къабувайссар.

Ялагу мунил ххирашиву: Кьафлул зунттул (ссавнийсса малаиктал ялапар хъанахъисса кIанттайсса зунтту) махъ ца кIяласса лухччи дуссар, малаиктурал дурцIусса. Гьарца малаикнахьгу ца-ца ттугъ буссар «Ла илагьа илла ллагьу, МухIаммаду-р-расулуллагь» чивчусса. Ражаб зурул гьарца хьхьуну ми малаиктал цачIун хьуну, МухIаммад Идавсил ﷺ умматиннал бунагьру багъишла битаннав тIий, дуаьртту дуллан бикIайссар. Муниву бувсса чанмургу хъинсса аьмал АллагьначIа ﷻ хъинну хъунмассар. ХIатта, ца ракааьт чаклил дуварча, азарда дурссаксса чири буссар. Ца шагьи цадакьалун булурча, азарва буллуссаксса чири буссар. Ца кьини зума дугьарча, азарда кьини дургьуссаксса чири буссар. Щалва барз бугьарчарив, машаАллагь мунал даража. Муний зума дугьлай ивкIсса инсаннан гьаттал аьзав дакъассар, гьаттаву цувалу къаитайссар. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Учайссар Аллагьнал ﷻ цIания учайманал: Я Ражаб зуруй зума дугьлай бивкIмий, буххияра Алжаннавун Аллагьнал чIаххувталну».

Му Ражаб зурул хIурмат бурувччуну, му хъун бувма Кьиямасса кьини Аллагьналгу ﷻ азарда караматрайну хъун увайссар. Му зуруй гьарца кьини баргъ лагаврищал мукьцIалва «Ла хIавла ва ла кьуввата илла биллагьил аьлийил аьзим» учавугу хъинссар. ХьхьичIмур ацIвагу гьантлий гьарца кьини ттуршилва «СубхIанал хIайюл кьаюм» учирча, дянивсса ацIвагу гьантлийгу мийкссава «СубхIанаЛлагьиль ахIади ссамад» учирча, махъсса ацIвагу гьантлийгу мийкссава «СубхIанаЛлагьи-р-Рауф» учирча, мунил чирилул хъуншиврул багьа бищун, ккал дуван къашайссар.

Гьарца кьини ацIния кIилва «Кьулгьу» (сура «Ал-Ихлас») буккавугу хъиннува хъинссар му зуруй. Му Ражаб зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьугу хъинну ххирасса хьхьури. Му хьхьуну цадакьа бавугу, му уттара давугу хъинссар. Дуаьлухьхьун жаваб дулайсса хьхьур. Му хьхьуну ивкIуманангу даража хьунмассар. Му хьхьуну, мунил ацIния ххюннил хьхьуну, махъра-махъсса хьхьуну щинавун учIавугу хъинссар, ниттил лякьлува увксса чIумал куна, бунагьрая марцI шайссар.

Му зурул хьхьичIра-хьхьичIсса нюжмяр хьхьугу ххирасса хьхьур, Лайлату-р-рагъаиб учайсса. Му хьхьуну эбадат давугу хъинссар. Му хьхьунил шанма бутIул ца бутIа лавгсса чIумал гьарца ссавруннайсса, лухччинийсса циняв малаиктал Кяъбалувун цачIун хьуну, Аллагьу Тааьланахь чIа учайссар Ражаб зуруй зума дургьусса халкьуннал аьфву бува куну. Аллагьналгу ﷻ миннал дуаь кьамул дурну, бунагьру багъишла битайссар.

ХIасил, му Ражаб зуруву чIярусса хъинбалартту, мюнпатру буссар. Муниву хъинсса аьмал чIявусса бувну хъинссар. ХIатта, Алжаннаву ца нех дуссар Ражаб тIисса, накIнияр кIяласса, ницIнияр нацIусса, микIнияр дяркъусса. Ражаб зуруй ца кьини зума дургьусса инсантал му неххая хIачIан бувантIиссар. Муний зума дугьан къабюхъайналгу, гьарца кьини ца кIюла ччатI, я цамур зад цадакьалун дулаву хъинссар. Мугу къахьурча, Аллагь ﷻ чIявуну кIицI лагаву хъинссар. Идавсил ﷺ увкуну бур: «Ражаб зуруй цадакьа бувма Аллагьнал ﷻ арх увайссар дужжагьраяту муксса, му архшиврул ххуллийх чIелму оьрчIний леххарча, хъунмав хьуну бивчIайни бакъа къабиянтIиссия».

Ражаб зурул чак

Ражаб зуруй бувайсса чакгу буссар хъунмасса чири бусса. Буцири бунагьирттал аьфву бувайсса, бувманал мюхтажшиву барт дигьайсса. Мугу бувайсса Ражаб зурул хьхьичIра-хьхьичIмур хамис кьини. Зумагу дургьуну, нюжмар хьхьуну маркIачIан чаклилгу хъатIан чаклилгу дянив ацIния кIира ракааьт дувайссар, кIи-кIира дуллай. Гьарца ракааьтрай «аьлхIам» бувккуну махъ шамилва «инна анзальнагьу» ва ацIния кIива «Кьулгьугу» бувккуну. Яла бувну къуртал хьувкун, арулцIалла ссалаватгу рутанссар «Аллагьумма салли аьла набийил уммийи ва аьла алигьи», – куну. Яла суждалийн агьну арулцIалийлва «суббухIун кьуддусун раббул малаикати варрухI» учинссар. Яла лавай гьаз хьуну, щяивкIун арулцIалийлва «рабби-гъфир вархIам ва тажаваз аьмма таъламу иннака антал ааьззул акраму», – учинссар. Ялагу сужда бувну гайкссава «суббухIун кьуддусун раббул малаикати варрухI», – куну, цала дакIниймургу чIа учинссар суждалуву унува.

Миъражрал хьхьу

Ражаб зурул 27-мур хьхьуну МухIаммад Идавс ﷺ КяъбалучIа шанай ивкIун ур. Ганан «ЧантI уку, шанашима!» тIисса чIу бавну бур. Яру тIивтIукун, Идавсин ﷺ исвагьисса кIяласса яннардавусса Жабраил ва Микаил малаиктал ккавккун бур. Гайннал чIарав балчаннуха лавхьхьусса, тIинтту куннасса хъаругу дусса Буракь бавцIуну бивкIун бур.

МухIаммад Идавс ﷺ Буракьрай щяивкIун янил ляпI учиннин Мадиналул аьрщарай хьуну бур. Микку Жабраил малаикнал Идавсихь ﷺ чак бува куну бур, га цалва Гьижра бувантIисса Мадиналул аьрщи душивугу бувсун бур. Муния махъ гай ТIур-Синай тIисса, Муса Аллагьнащал ﷻ гъалгъа тIий ивкIсса зунттучIа бавцIуну бур. Гиккугу МухIаммад Идавсил ﷺ чак бувну бур. Яла гай Байт ЛахIм (Вифлием) тIисса шагьрулийн бувкIун бур. Гиккугу Идавсил ﷺ чак бувну бур. Муния махъ гай Иерусалимрайн бувкIун, Байтуль-Мукьаддасраву МухIаммад Идавс ﷺ цинявппа идавстуращал хьуна авкьуну, гайннащал имамну авцIуну жяматрай чак бувну бур. Мизитрава уккайхту, ганан ххал хьуну бур ссаврунная мусил чуртту ливккун, му чурттуйх мугьлат бакъа янил ляпI учиннин лавхъун ур ссавруннайн (аль-Миъраж). Му аруллагу ссавнийн гьаз хьуну, яла цучIав ттинин гьаз къавхьусса лахъшивруйн гьаз хьуну ур. Аль-Исраъ валь-Миъраж хъанахъиссар Аллагь Тааьланал так жула Идавсин ﷺ дуллусса ляличIисса хасшиву ва хIурматшиву. Миъражрайсса чIумал Идавсин ﷺ Ссавруннал Кяъба, Алжан, Дуржагь, Аьрш, Курс ва цаймигу чIярусса, инсаннал аькьлулух хъирив лаян къашайсса караматру ккаркссар. Гьарца ссавний ганан идавстал хьуна бакьлай бивкIссар. Му хьхьуну Аллагь Тааьланал бусурманнай гьантлун ххюва чак ялув бувссар. Ссаврунная ливккукун, МухIаммад Идавс ﷺ буракьрай щяивкIун, гацIана цува шанай ивкIсса кIанай чантI увкуссар.

Шанбарзру байбихьлай бур