Мубараксса барз

Мубараксса барз

Рамазан зурул даража

Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьу дуркIукун, Алжаннул хьулурду тIивтIуну, му барз гьаннин къалакьайссар. Дуржагьрал хьулурду лавкьуну, му барз гьаннин къатIитIайссар. ЩяйтIантал байщун бувайссар, иблислуй къатIа бишайссар. ЛивтIумий ххари шайссар, уттавамий рахIат шайссар. Оьшивуртту къачичайссар, хъиншивуртту ацIлийну чичайссар, бувцири бунагьирттал аьпа бувайссар, аьзаврая ххассал бувайссар.

 

Рамазан – хъинну барачатсса барзри. Муниву бувсса ца фаризалул чири, цамур зуруй бувсса арулцIалуннилуксса буссар. Мунивусса фазиларду чIяруссар, хъиншивуртту, хъуншивуртту чIяруссар, цайми зурдардивунияр гьарзассар. Му зуруй дурсса дуаьлухьхьун Аллагь Тааьланал жаваб дулайссар, цадакьа кьамул байссар, тIааьтру ххирассар, эбадат кьамулссар, ливтIумий неъматравуссар. ХIатта, мунивусса гьарца ссятраву цIаран хIакь хьусса ряхттуршазара инсан тархъан итайссар. Щалва зуруй тархъан бивтссаксса ца Лайлатул-Кьадрилул хьхьунугу тархъан битайссар. Мий цинявппаксса ца Зума ритавал байрандалул кьинигу тархъан битайссар. Зурул махъра-махъсса хьхьуну ссаврду, лухччив, малаиктал аьтIун бикIайссар, ххирасса умматиннан мюнпат бусса барз лагаврий. Мунил дайдихьу – цIимири, дянивалу – бунагьирттал аьпа бавури, ахир – цIарая тархъан битавури. ХIасил, му Рамазан барз шинал дакIри, му саламат бувну, мунил хIурматгу бурувччуну, Аллагь ﷻ кIицI лагавугу, тIааьт-эбадатгу чIярусса дурну, жамааьт-чаклийгу ялув авцIуну, Кьуръангу чIявуну буклай, мизитраву иътикаф чIяруну дурну, хIарамсса, оьккисса задругу къабувну бусурманнан кумаг буллай, дуаьрдугу чIярусса дурну, цадакьарттугу чIявусса бувну, ххуйну тIайла буккарча, щалла шингу саламат шайссар, зарал къабивну личIайссар, му шинаву бувцири бунагьругу багъишла битайссар.

Кьиямасса Кьини му барз ххуйсса суратрай бувкIун, Аллагьнал ﷻ хьхьичI суждалийн багьну, Аллагьнахь ﷻ чIа учинтIиссар цилва хIурмат бурувччумий. Аллагьналгу ﷻ: «Буца вилва хIакь бурувччумий», – учинтIиссар. Яла мунил му Рамазан зуруй зума дугьлай, мунил хIурмат буручлай бивкIми ка дургьуну, Аллагьнал ﷻ хьхьичIун бувцуну, гайннай хъуншиврул таж биша куну Аллагьнахь ﷻ чIа куну, бишин бувантIиссар.

Аллагь Тааьланал ца малаик ляхъан увну уссар мукьра лажин дусса, ца лажиндарая ца лажиндарайн бияннин мукьазарда шинал ххуллу бусса. Миннул ца лажин Аллагьнайн ﷻ суждалийн дагьна дуссар, ца лажин – Аьрщу-ррахIманнайн дурургун дуаь дуллай дуссар, Рамазан зуруй зума дугьлай бивкIсса МухIаммад идавсил ﷺ умматиннал бунагьирттал аьпа бува, рахIму бува тIий. Цагу – Алжаннавун дурургун дуссар, мивун увхманансса хъинбала чIа тIий. Цагу – Дуржагьравун дурургун дуссар, гивун увхманан аьзав, оьбала чIа тIий.

ХIасил, Рамазан зурувусса хъинбаларттугу, барачатшивугу кIулссания халкьуннан, щаллара шин му барзну дусса хьурдай тIунссия.

 

 

 

 

 

 

 

Фаризасса зумалул шартIру

Рамазан зуруй фаризасса, чара бакъа дугьан аьркинсса зума ялув шаврингу, щаллу шаврингу цаппара шартIру дуссар:

 

  1. Зума дугьайсса инсан бусурмансса икIавури. Чапурчунал, муртаднал зума хIисав дакъассар.
  2. Балугъ хьусса икIавури. Балугъравун къаувхнай зума ялув дакъассар. Амма нитти-буттай ялувссар арулла шин хьусса оьрчIан дугьи куну амру буван. АцIра шин хьувкун къадугьарча, рищун бучIиссар.
  3. Щарссанин – хIайз-нифасрая марцIну дикIавури. ХIайз нанисса, оьрчI бувсса щарссанил зума хIисав дакъассар марцI хьуннин. Зума дургьуну дуна, хIайз ялун биярча, ягу оьрчI буварча, му зумагу къахIисавссар. Мукун лирчIсса зумарду хъирив лахъан аьркинссар.
  4. Дугьан каши дусса, кьувват дусса икIавури. Хъиннува хъунав хьусса, заэвсса, къашавайсса, дугьарча чурххан зарал хъанахъисса инсаннай зума ялув дакъассар. Чан-кьансса лякьа, бакI цIий бур кунурив, ритан къабучIиссар. Чак кутIа буван бучIисса, лахъисса ссапарданий нанисса инсаннайгу ялув дакъассар, ритан бучIиссар, яла хъирив лахъанссар. Му сапарданий дугьаврийну, чанссавагу чурххан зарал хъанай, заэв хъанай ухьурча, дугьавунияр ритаву хъинссар. Къахъанай бухьурчарив, дугьаву ххирассар. Лякьлуву оьрчI бусса, ккуккулий ттихъайсса оьрчI бусса щарссанингу ритан ххуллу буссар, я цинма, я оьрчIан дугьавриву зарал хъанай бухьурча. Мукунма, ца гьалак хьуну нанисса хIайван ягу инсан ххассал уваншиврулгу ритан дурусъссар, цамур куццуй ххассал уван къабюхълай бухьурча, масала, хьхьиривун оькьлай, ягу неххал лавсун най, ягу цамур мукунсса савав духьурча.

Фаризасса зума дугьайсса инсаннал хьхьурайра ният дуван аьркинссар. Мунил чIунгу – баргъ лавгун махъ чани дукканнин. Я мунияр хьхьичI, я мунияр махъ дурну къахIисавссар. Сайки, чIивисса оьрчIал зума дугьантIий ухьурчагу, муналгу ният дуван аьркинссар. Му чIумал ният дуван къархьуну, хъама риртун личIарча, му зума къахIисавссар, хъирив лахъан аьркинссар. Амма му кьинигу дукра дукан къабучIиссар. Щалва барз бугьан куну Рамазан зурул хьхьичIра-хьхьичIсса хьхьуну ният дуварчагу, ният дуван хъама риртсса кьини дургьусса зума мунийну щаллу шайссар. Му ният дувайсса куцгу: «Ният дурунни на зума дугьан гьунттий ва гьашинусса шинал Рамазан зурул фариза тIайла буккан, Аллагьу Акбар» – куну дуванссар.

 

 

 

 

 

 

 

Зума дугьаврил ссуннатру

Зума дугьайсса инсаннал кIюрххилсса дукаву ссуннатссар, цуксса чансса дукарчагу, ца ххув щинал учирчагу, къадуркуна дугьавунияр хъинссар.

 

ДачIра, зад къадуркуну дугьавугу карагьатссар, къахъинссар. ЖугьутIнал ва хач-параснал зумалулгу жулла зумалулгу дянивсса личIишиву мунийнури дусса. КIюрххил чаклил чIун дияннин чансса хьхьичI дуркуну, кьацIгу марцI баву хъинссар. Канай, кьацIливу зад дуна чIун диярча, мугьлат бакъа кьатIув личин дуванссар. Мукун барча му зума хIисавссар. Чани бувкривав, къабувкривав тIий щак хьурчагу, къадукаву хъинссар. Щарссанищал утту ивхьуну махъ чурх шюшин ялувма чани букканнин щинавун учIавугу хъинссар, амма махъ учIарчагу зарал бакъассар.

Баргъ лавгшиву мяйжан шайхту гацIана зума ритавугу суннатссар. Сайки, маркIачIан чак булланнин за дукавугума хъинссар. Чассагуй ритавугу суннатссар. Му бакъахьурча щинай хъинссар. Амма ва заманнаву щинай ритаву суннатссар тIийгу бур, цанчирча, мунияр шубгьа бакъасса, хIалалсса хъус дакъанутIий. Зума дитайний: «Аллагьумма лака сумту ва аьла ризкьика афтIарту» – учаву хъинссар.

Цама зума дургьусса инсаннан зума ритансса зад дулавугу суннатссар. Мунал дургьусса зумалул чириксса чири цанмагу бикIайссар. Зума дургьусса адиминал, оь бищаву (хIижама, кровопускание), ахттая махъ сивак дуккаву, хIаммамравун уххаву, чIявусса шанашаву къахъинссар. Шагьватрай хъанних ургаву, щарссанищал ппай тIий хъярч-махсара буллалаву – хIарамри. Дукра ккюхIаву, ккарчIулоьчIи ккюхIаву, кьункьув, зумув щин ларсун хъиннура гивуннай диян даву къахъинссар. НахIусса, кьанкь дусса задрайн ссунтI учаву, дукралуха зузаву, дукаймуних уругаву къахъинссар. Щялмукъуя, гъибатрая, мюнпат бакъасса, оьккисса каламрая маз бурувччуну икIаву хъинссар. Цахьва цама карагьатсса ихтилат буллай гъалгъа тIисса ухьурчагу, на зума дургьуну ура куну, мунаяту арх хьунссар. Цайми-цайми хIарамсса, карагьатсса иширттаяту урувччуну икIаву хъинссар. Гьарца базугу оьккисса задирттаяту буруччин ялувссар.

Цикссагу халкь буссар, зума дугьаврияту бачIва ккаши ва мякь шаву бакъасса, цукунчIавсса чири къашайсса.

 

 

 

 

 

 

Зума зия дуваймур

Зума зия хьуну личIайссар кIюрххил чаннал асар хIисав хъанан бивкIун махъ, баргъ лавгшиву мяйжан хьуннин лякьлувун зад гьарча, ча гьарчагу, зумух гьарчагу, кьункьух, вичIилувух, бакIравун гьарчагу, аьвратравун гьарчагу, мукьахун гьарчагу.

 

ЩарссаничIа утту ивхьуну шариаьт барчагу зия шайссар. Щарсса хIайз хьурча, оьрчI барча, личIайссар. Ахпув, ххян зумув дурккун махъ, зана риртун махъуннай дюкьарча зия шайссар. Амма, кьакьарттул бакIраятура дюкьарча зия къашайссар. Кьасттирай кIарчI учирчагу зия шайссар, цала ихтияр дакъана учирчарив, къаличIайссар. ЧIюмпи дюкьаврил зия къашайссар. Амма, кьацIлива кьатIув дурккун махъ дюкьарчарив, зия шайссар. Чаклийн иссайний кьункьув, зумув щин ларсун вив гьан дуварча, карчIаншиву дурну, хъиннура гивуннай диян дуллай уна гьарча – зия шайссар, акъахьурча къашайссар.

Фаризасса гъуслу буван чурх шюшлай унува, цакуну вичIавух, кьункьух, зумух вив щин гьарча зума зия къашайссар, суннатсса гъуслу буллай унува цакуну гьарчагу зума зия шайссар. Амма укунма марцIшиврун, дюхлулшиврун чурх шюшлай унува, цакуну вив щин гьарча, зума зия шайссар. Къалиян учаврийнугу зума зия шайссар. Кьасттирай ккарччухунсса дюкьарчагу зия шайссар.

Гужрай зад дукан, хIачIан уварча ягу увгьуну зумух дутIирча зия къашайссар. Зума дургьушиву къакIулну, хъама риртун зад дукарча, ягу хIачIия хIачIарча зума зия къашайссар, циксса дукарчагу.

Хъама бивтун зума зия дайсса зад дарча, дукарча зума зия къашайссар.

 

 

 

 

 

 

ТаравихI-чак

ТаравихI-чак – Рамазан зуруй хъатIан чак бувну махъ бувайсса суннатсса чакри. Му чак Рамазан зуруй гьарца хьхьуну бувайссар, гьунтти зума дугьантIисса хьхьуния байбивхьуну. ТаравихIрал чак жяматращал мизитраву баву хъинссар. Агарда мукун бюхълай бакъахьурча, шаппа кулпатращал, чIаххуращал буванссар. Мукунгу бюхълай бакъахьурча, бучIиссар цалвалу бувангу. Му цуппагу гужсса, цакь бувсса суннатри (суннатун-муаккад), Жула Идавсгу ялув авцIуну, лях къакьабитлай буллай ивкIссар. Мунихсса чиригу хъинну хъунмассар.

ТаравихI-чаклил мяйра ракааьт дувайссар, кIи-кIира ракааьт дуллай салам буллай. Бувну къуртал хьувкун, шанна ракааьтрайсса витрулул чакгу бувайссар, цал кIира ракааьтрайсса чак бувну, яла ца ракааьтрайсса бувну.

 

ТаравихI-чак баврил низам

ТаравихI-чак бувайссар мукьва, кIи-кIира ракааьт дусса чакру буллай, миннул дянив дуаьрду дуклай. Мий дуаьрду яларай чирчуну дуссар.

  1. ХъатIан чак бувну махъ, суннатсса ратибат-чакгу бувну цалчинмур дуаь дуккайссар.
  2. Цалчинмур таравихI-чак бувайссар.
  3. Цалчинмур дуаь дуккайссар.
  4. КIилчинмур таравихI-чак бувайссар.
  5. Цал кIилчинмур дуаь дуккайссар, яла цалчинмур дуаь дуккайссар.
  6. Шамулчинмур таравихI-чак бувайссар.
  7. Цалчинмур дуаь дуккайссар.
  8. Мукьулчинмур таравихI-чак бувайссар.
  9. Цал кIилчинмур дуаь дуккайссар, яла цалчинмур дуаь дуккайссар.
  10. КIира ракааьт витрулул чаклил дувайссар.
  11. Цалчинмур дуаь дуккайссар.
  12. Ца ракааьт витрулул чаклил дувайссар.
  13. Шамулчинмур дуаь дуккайссар.

 

ТаравихI-чакру буллалини

дуккайсса дуаьрду

Дуаь №1. Ла хIавла ва ла кьуввата илла биллагь. Аллагьумма салли аьла МухIаммадин ва аьла али МухIаммадин ва саллим. Аллагьумма инна насъалукаль-джанната фа-наоьзубика мина-н-нар.

 

لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إلاَّ بِالله

 اللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ عَلى آلِ مُحَمَّدٍ وَ سَلِّمْ اللَّهُمَّ إنَّا نَسْألُكَ الجَنَّةََ فَنَعُوذُ بِكَ مِن النَّارِ

 

Дуаь №2. «СубхIаналлагьи ва-ль-хIамдулиллагьи ва ла илагьа иллаллагьу валлагьу акбар. СубхIаналлагьи аьдада халкьигьи ва риза-а нафсигьи ва зината аьршигьи ва мидада калиматигь». (3-лла)

 

 سُبْحاَنَ اللهِ وَ الحَمْدُ لِلَّهِ وَ لاَ إلَهَ إلاَّ اللهُ وَ اللهُ اَكْبَر

سُبْحاَنَ اللهِ عَدَدَ خَلْقِهِ وَ رِضَاء نَفْسِهِ وَ زِنَةَ عَرْشِهِ وَ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ

 

Дуаь №3. «СубхIана-ль-маликиль-кьуддус. СубхIана-ль-маликиль-кьуддус. СубхIаналлагьи-ль-маликиль-кьуддус, суббухIун-кьуддус, раббуль малаикати ва-р-рухI. СубхIана ман тааьззаза би-ль-кьудрати ва-ль-бакьаъ ва кьагьгьара-ль-эбада би-ль-мавти ва-ль-фанаъ. СубхIана раббика рабби-ль эззати аьмма ясифун ва саламун аьла-ль-мурсалина ва-ль-хIамду лиллагьи раббиль-аьламин».

 

سُبْحاَنَ المَلِكِ القُدُّوسُ سُبْحاَنَ المَلِكِ القُدُّوسُ سُبْحاَنَ اللهِ المَلِكِ القُدُّوسُ سُبُّوحٌ قُدُّوسُ رَبُّ المَلاَئِكَةِ وَ الرُّوحِ سُبْحاَنَ مَنْ تَعَزَّزَ بِالقُدْرَةِ وَ البَقاءِ وَ قَهَّرَ العِبَادَ بِالمَوْتِ وَ الفَنَاءِ سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ العِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ وَ سَلاَمٌ عَلى المُرْسَلِينَ وَ الحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ

 

Ялув чирчусса цинярдагу дуаьрду дуккайссар лахъну, бюхттулсса чIуний цинявннал архIал. Гай дуаьрду къуртал хьуну махъ дуккайссар хъиривсса дуаь:

«Аллагьумма инни аоьузу биризака мин сахатIика ва бимуаьфатика мин оькьубатика ва бика минка ля ухIси санаан аьлайка анта кама аснайта аьла нафсик».

 

اللهُمَّ إنِّى أعُوذُ بِرِضاَكَ مِنْ سَخَطِكَ وَ بِمُعاَفَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَ بِكَ مِنْكَ لآ أُحْصِى ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلىَ نَفْسِكَ

 

Рамазан барз бачIи хьувкун, витрулул чаклил махъра-махъсса ракааьтраву «Магьдина» дурккуну хъинссар.

 

 

2026-02-01 (Шяъбан 1447 ш.) №2.


Аькьлукарнал насихIатру

Ттизаманнул Сириянал диндалул аьлимчу АхIмад Шарифлул бувсун бур укунсса бусала.   Ца инсаннал цIувххуну бур аькьлукарнахь: «Инсантураву яла махIатталмур цумур хасиятри?» Аькьлукарнал жаваб дуллуну дур: Инсантуран оьрчIшиву бизар хьуну, анаварну хъуни хьун ччан бикIай, амма...


БахIулул ва янил шаврил лишанну

Кьуръан ккалай инсантал хъин бувайминнал бусаврин бувну, хIакьинусса кьини халкьуннаву хъинну ишла хьуну бур бахIурду баву ва янил шаву. Ми иширттал хIакъираву инсантуран чIявучин тIайласса кIулшигу къадикIай. Мунияту, ва макьалалуву кIицI лаганну бахIу бувсса ягу янил хьусса инсан цукунсса...


Мюнпатсса дуаьрду

КIюрххил ва гьанттайнмай хъама мабитав буккин: – «Аятуль-Курси́» – Сура «Аль-Ихляс» (3-ва) – Сура «Аль-Фалякь» (3-ва) – Сура «Ан-Нас» (3-ва) – Дуаь   – Убайлул цIувххуну бур (жиндалухь): «Жу зуяту...


Дахху-ласулиясса хIадисру

Исламраву дуссар оьрмулул гьарца иширан ккаккан дурсса низамру. Дуссар низам дахху-ласулулгу. МухIаммад Идавсил ﷺ жунма тамансса насихIатру бувну бур, хъус машан ласаврия ва даххаврия аькьилну бувсун, аьдилшиврий, тIайлашиврий, щялмахърая личIлулну бикIаврий хъунмур чIурчIав дурну.   Жу...


Яла хъинмур хъус...

34-мур бакI   Халкь хъинмунийн гьуз учин баву ва бунагьмуния буруччаву   Хъинмунийн кIункIу баву ва бунагьмуния буруччаву – хъинбаларду буллан буюр баву ва оьбала баврий къадагъа дишаву хъанахъиссар. Ибну Аьббаслул бувсун бур цала цIувххуну бивкIшиву МухIаммад Идавсихь ﷺ:...