Ислам уғрунда һәлак олмуш Икримә
Ислам уғрунда һәлак олмуш Икримә
Аләмләр Рәббинин Рәсулу һәгиги јола дурмаг чағырышыны ачыг шәкилдә сәсләндирмишди. Сөһбәти ҝедән адамын ады Икримә иди, вә о, бүтүн гурејшиләрин арасында ән алиҹәнаб, варлы вә адлы-санлы иди. “Хош ҝәлмисән, еј һиҹрәт етмиш атлы!” (Пејғәмбәрин Икримәни саламламасы). “Сизә тезликлә иман ҝәтирмирмиш вә һиҹрәт етмиш Икримә ҝәләҹәкдир. Онун атасыны гараламајын, чүнки өлүдән пис данышмаг ҹанлыја зәрәрдир, өләнә исә чатмыр” (Муһәммәд – Аллаһын Рәсулу).
Тарихчиләрин јаздығы кими, мәнтиг етибарилә Икримә лајиг вә һаглы олараг Ислам динини Сәәд ибн Әбу Ваггас, Мүсәб ибн Өмејр кими һәмгәбиләлиләри вә Мәккәдә ән адлы-санлы нәсилләринин диҝәр белә нүмајәндәләри ардынҹа гәбул етмәлијди, әҝәр атасы мане олмасајды.
Онун атасы исә чох бөјүк Мәккә пәһләваны, бүтпәрәстләрин баш рәһбәри вә залым вә гәддар ишҝәнҹәләр устасы иди ки, бу ишҝәнҹәләр васитәсилә Уҹа Аллаһ мөминләрин дининин мәтинлијини јохлајырды, вә онлар буна дөздүләр. Онун фитнә-фәсады васитәсилә Рәбби диндарлар етигадынын һәгигилијини сынајырды, вә онлар өз мәтинлијини сүбут етдиләр...
Буну демәк кифајәтдир ки, ону атасына Әбу Ҹәһл ады вермишдиләр, мәнасы “ҹаһиллик атасы” демәкдир; белә ләгәби она Пејғәмбәр ﷺ вермишди, әсл ады исә Амр ибн Һишам иди. Атасы рәһбәр вәзијјәтдә олдуғу үчүн Икримә ибн Әбу Ҹәһл Аллаһ Рәсулуна гаршы чыхыш етмәли иди.
Пејғәмбәрин ﷺ гаты дүшмәни олараг онун тәрәфдарларына бөјүк зәрәр верир вә атасыны севиндирәрәк мүсәлманлара чох гәддар ишҝәнҹәләр верирди. Атасынын вәфатындан сонра Бәдр дөјүшүндә Икримә вә Пејғәмбәрин мүнасибәтләриндә јени дөнүш баш верир...
Әҝәр әввәл Икримә атасынын тәһрики илә Аллаһ Елчиси илә дүшмәнчилик едирдисә, инди гисас јолуна кечир. Бәдрдә аталары өлдүрүлмүш диҝәр адамларын бир дәстәси илә Икримә бүтпәрәстләрин үрәкләриндә мүсәлманлара вә Муһәммәдә гаршы кин, әдавәт оду јандырмаға башлады.
О, Үһүд савашынадәк гурејшиләрин гәлбләриндә интигам көмүрләрини баҹарыгла үфүрүб алышдырырды. Орада өзләринин сағ ҹинаһында гурејшиләр Халид ибн әл-Валидин команданлығы алтында атлылары јерләшдирдиләр. Сол ҹинаһда атлылара Икримә ибн Әбу Ҹәһл өзү команданлыг едирди. О вахт бүтпәрәстләр арасында бунлар ики ән маһир атлы иди ки, бу да чох ҹәһәтдән дөјүшүн нәтиҹәсини ирәлиҹәдән гурејшиләрин хејринә мүәјјән етмишди.
“Хәндәк дөјүшүндә” бүтпәрәстләр мүһасирә чох хошуна ҝәлмәјән Икримәнин сәбри түкәнинҹә узун мүддәт әрзиндә Мәдинәни мүһасирәдә сахладылар. Хәндәјин ән дар јерини сечиб атлы гошунуну һүҹума апарды.
Бу дүшүнүлмәмиш тәшәббүс нәтиҹәсиндә Икримә вә онун адамларындан бир нечәси хәндәји вуруша-вуруша аша билдиләр, анҹаг бу вурушмада Әли ибну Әбу Талиблә тәкбәтәк дөјүшдә Амр ибн Вудд әл-Әмири (гурејшиләрин ән маһир дөјүшчүләриндән бири) һәлак олду. Өзү Икримә исә гачыб хилас олду.
Бүтпәрәстлик дајағы
Мәккә азад едилән ҝүн гурејшиләр гәрара ҝәлдиләр ки, Муһәммәд вә онун тәрәфдарларына гаршы чыхыш етмәјә онларын ҝүҹү чатмаз. Буна ҝөрә дә Мәккәни мүсәлманлара савашсыз вермәк гәрарына ҝәлдиләр. Буна сәбәб һәм дә о иди ки, Аллаһ Елчиси өз командирләринә јалныз ҹаваб олараг дөјүшә ҝирмәји әмр етмишди.
Лакин Икримә ибн Әбу Ҹәһл, мүсәлманларын гаты дүшмәни кими, өз адамларынын бир дәстәси илә гурејшиләрин јекдил гәрарына гаршы чыхыш етди. Онлар мүсәлманларын бөјүк дәстәси илә саваша ҝирдиләр, лакин бу тоггушмада артыг иман ҝәтирмиш Халид ибн әл-Валид онлары мәғлуб етди.
Бу кичик тоггушмада Икримә тәрәфдарларындан бәзиләри өлдүрүлмүш, диҝәрләри гачыб хилас олдулар. Икримә хилас оланларын арасында иди. Лакин дивара сыхылмыш галды, чүнки бүтүн Мәккә сакинләри мүсәлманлара табе олараг ондан үз дөндәрдиләр.
Аллаһын Рәсулу әввәл она гаршы чыхыш едән гурејшиләрин чохуну бағышлады... Лакин бу бағышланма адбаад дејилмиш адамларын кичик бир дәстәсинә аид дејилди. Пејғәмбәр онлары едам етмәк гәрары верди, һәтта әҝәр онлар Кәбә диварлары архасында ҝизләнсәләр дә.
Сијаһыда биринҹи Икримә ибн Әбу Ҹәһлин ады иди. Буну билән кими о, ҝизлиҹә Мәккәни тәрк едиб Јәмәнә јөнәлди, чүнки јалныз орада сығынаҹаг тапмаға үмид едирди. Бу заман Үмму Һаким, Икримәнин зөвҹәси, вә Һинд, Утбәтин гызы (Әбу Сүфјанын зөвҹәси, Мүавијјәтин анасы), вә онларла бирликдә онларҹа диҝәр гадынлар сәдагәт анды вермәк вә Ислам динини гәбул етмәк үчүн Пејғәмбәрин јанына ҝәлдиләр.
Пејғәмбәрин јанында бу вахт онун ики зөвҹәси вә истәкли гызы Фатимә варды. Гадынлар нөвбә илә үзләрини ачыб һәгиги дини гәбул етмәкдән шад олдугларыны ҝөстәрмәјә башладылар. Әбу Сүфјанын зөвҹәси деди: “Ја Рәсулүллаһ, јер үзүндә мәним үчүн сәнин евиндән нифрәтли ев јох иди, бу ҝүн исә мәничүн сәнин бу евиндән севимли ев јохдур”.
Пејғәмбәр онларын ҝәлишинә чох севинди вә деди ки, онлары өз евиндә Тәк Танрыја иман ҝәтирмиш ҝөрмәјә даһа шаддыр. Сонда Үмму Һаким Рәббин истәклисинә мүраҹиәт етди: “Ја Рәсулүллаһ, һәгигәтән Икримә горхудан Јәмәнә она ҝөрә гачыб ки, сән ону өлдүрәрсән; мән исә ону бағышламаг хаһиши илә сәнә мүраҹиәт едирәм”.
Пејғәмбәр јавашдан деди: “О, бағышланыб”. Гадын ону Мәккәјә гајтармаг үчүн Јәмәнә јолланды. Икримә бу вахт ҝәмидә Әрәбистан јарымадасындан узаглара үзүб ҝетмәк үчүн Гырмызы дәниз саһилиндә иди. О, өзүнү о бири саһилә чатдырмаг хаһиши илә ҝәминин саһиби олан дәнизчиләрдән биринә јахынлашды.
Иман ҝәтирмиш олан дәнизчи Икримәдән ҝәмијә отурунҹа тәмизләнмәсини тәләб етди. О, тәәҹҹүблә сорушду: “Неҹә тәмизләнмәк?!” Дәнизчи деди: “Шәһадәт сөзләрини (Тәк Рәббијә вә Муһәммәдин пејғәмбәрлијинә инам шәһадәти)”.
Икримә пычылдады: “Мәҝәр мән бундан гачмамышам?” Елә бу заман Үмму Һаким ону тапыр вә она мүраҹиәт едәрәк дејир: “Еј әмиоғлу, мән сәнин јанына инсанлардан ән хејирхаһ вә рәһмлиси олан – Абдуллаһын оғлу Муһәммәдин јанындан ҝәлмишәм. Мән ондан сәни бағышламағы хаһиш етдим, о да хаһишими гәбул етди”. -“Сән өзүн шәхсән онунла данышмысан?” – “Бәли”, севинҹлә ҹаваб верди гадын она.
Икримә артыг јолда икән вә ҝәлиб Мәккәјә чатанда Аллаһын Рәсулу өз тәрәфдарларына мүраҹиәт етди: “Инди јаныныза иман ҝәтирмиш вә һиҹрәт етмиш Икримә ҝәләҹәк. Онун атасыны гараламајын, чүнки өлүнү гараламаг ҹанлыја зијандыр, лакин өләнә чатмыр”. Тезликлә Икримә зөвҹәси илә Рәсулүллаһ өз тәрәфдарларынын әһатәсиндә отуран јерә ҝәлди. Пејғәмбәр һәтта үст палтарыны ҝејмәдән бөјүк севинҹлә она тәрәф тәләсди. “Хош ҝәлмисән, еј һиҹрәт етмиш атлы!” – бу сөзләрлә ону саламлады.
Икримәнин сифәти севинҹлә ишыгланды вә о, деди: “Аллаһа анд лсун, ја Рәсулүллаһ, мән Аллаһа гаршы дөјүшмүшәм, лакин бу ҝүүнкү ҝүндән сонра мән чох-чох Аллаһ вә Онун дини уғрунда вурушаҹағам”. Бу ҝүндән Ислам сыралары саваш мејданларында ҹәсур әсҝәр, Аллаһын вәфалы гулу, мәсҹидләрдә Аллаһ Китабынын виҹданлы, чалышган вә сәлигәли гираәтчиси илә артды. Гуран тумарыны үзүнә гојараг Икримә уҹадан дејирди: “Саһибимин китабы!.. Рәббимин кәламы!..”.
Бу сөзләри дејәндә о, Аллаһ һүзурунда титрәјәрәк вә Онун гүдрәтиндән горхараг һычгырырды. Икримә Аллаһ Рәсулуна вердији анды гысганҹлыгҹасыына, чылғынлыгла јеринә јетирди. Дөјүшчүләрин өнүндә олараг Аллаһ јолунда бүтүн савашларда иштирак едирди. Јәрмуг дөјүшүндә Икримә исти ҝүндә сусузлугдан тагәтдән дүшмүш адам сојуг суја ҹан атан кими дөјүшә ҹумурду.
Дөјүшләрдән бириндә мүсәлманлар чәтин вәзијјәтә дүшәркән Икримә бизанслыларын лап ортасына јөнәлди. Халид ибн әл-Валид бу сөзләрлә онун јанына тәләсди: “Еләмә буну, Икримә! Сәни өлдүрсәләр, бу мүсәлманлар үчүн ағыр итки олар”. Икримә она ҹаваб верди: “Әл чәк мәндән, Халид... Сән артыг чохдан Аллаһ Рәсулунун сәһабәсисән. Мән вә мәним атам исә онун гаты дүшмәнләри идик. Имкан вер кечмишими јујум...”
Сонра Икримә мүсәлманлара мүраҹиәт етди: “Ким һагг өлүмә ҝетмәјә анд верир?” Дөрд јүз мүсәлманла бирликдә Икримәнин әмиси әл-Һарис ибн Һишам вә Зирәр ибн әл-Әзвар өлмәјә анд ичдиләр. Онлар Халидин команда мәнтәгәси уғрунда дүшмәнләрлә гәддар дөјүшә башладылар вә гәһрәманҹасына ону сахладылар. Јәрмуг савашы мүсәлманларын парлаг вә гәти гәләбәси илә баша чатанда дөјүш мејданында һәгиги дин уғрунда үч јаралы әсҝәр узанмышды: Әл-Һарис ибн Һишам, Ајјәш ибн Әбу Рәбиа (онун әсл ады Амр ибну әл-Мүғирәт – Халидин әмиси оғлу) вә Икримә ибн Әбу Ҹәһл.
Икримә су истәди, амма она су ҝәтирәндә әл-Һарисә бахыб деди:”Ичирдин ону!” Әл-Һарис исә чығырды: “Ајјәши ичирдин!” Су илә Ајјәшә јахынлашанда ҝөрдүләр ки, о, артыг кечиниб... Сонра адамлар галан ики дөјүшчүнүн јанына гајытдылар, анҹаг ҝөрдүләр ки, онлар јолдашынын ардынҹа ҝедибләр...
Гој Бөјүк Аллаһ-тәала һәгигәт јолунда ҹанларыны гурбан верәнләрин һамысынын сәји вә шәһадәтини гәбул етсин. Амин.
