Ајаг алтынын јасты олмасы (ајаг нөгсаны): һәр аддымда сағламлығы неҹә горумалы
Ајаг алтынын јасты олмасы (ајаг нөгсаны): һәр аддымда сағламлығы неҹә горумалы
Һәр бир инсанын доғуланда мүәјјән ајаг нөгсаны олур, лакин јаш кечдикҹә бу вәзијјәт тәдриҹән нормаллашыр. Буна бахмајараг, бәзи адамларда ајаг јастылығы гала вә инкишаф едә биләр.
Ајаг јастылығы – ајаг алтынын јасты вә ја гисмән јасты олмасыны ајаг алты пәнҹәнин деформасија олмасы илә характеризә олунан ортопедик проблемдир. Дүнја статистикасына әсасән, бу хәстәлик јашлы адамларын 15-20% гејд олунур, кишиләрдән фәргли олараг гадынлар буна он дәфә артыг мәруз галырлар. Онун төрәнмәсинин әсас сәбәби әзәләләрин вә пәнҹә бағларынын зәифлијидир ки, бу да онун формасынын дәјишмәсинә, јеришин позулмасына вә дурушун, гамәтин писләшмәсинә апарыр. Бундан башга, скелетин деформасијасы вә һәрәкәт хүсусијјәтләри үзүндән ајаг јастылығы олан адамларын белиндә чох вахт ағры олур.
Нормал вәзијјәтдә пәнҹәдә бәндләр олмалыдыр - өн вә арха һиссәләр арасында еластик бағлантыларла формалашан тәбии әјриликләр. Бүтүн бәдән үчүн адаптив (ујғун) әсас, өзүл олараг, һәрәкәт заманы чәкини бәрабәр бөлмәјә имкан јарадараг вә дајаг-һәрәкәт апаратына јүкү әвәз едәрәк бу бәндләр бөјүк әһәмијјәт кәсб едир. Һәр аддымда дабандан ајаг бурнуна дијирләмә баш верир ки, бу да һәрәкәт амортизасијасына ҹавабдеһ бәндләрин еластиклији илә тәмин олунур. Лакин әҝәр пәнҹә бәндләрини формалашдыран дартманын зәифләмәси баш верәрсә, о заман бу ајаг јастылығынын сәбәби ола биләр.
Ајаг јастылығы һаггында мифләр
Әҝәр ушағын ајаг пәнҹәси јастыдырса, бу, тәҹили мүалиҹә тәләб едир.
Әслиндә исә 5-7 јашлы ушагларда ајагларын белә дүзүмү нормадыр вә нараһат олмаға дәјмәз, чүнки дајаг-һәрәкәт апараты һәлә формалашыр.
Ортопедик ајаггабы вә ичликләр ајаг алты пәнҹәнин формасыны дәјишә биләр.
Пәнҹәнин формалашмасы мүхтәлиф сәтһләр үзәриндә ади ҝәзишмә сајәсиндә јеринә јетирилир. Ортопедик ајаггабы вә ичликләр јалныз ағры вә ја ајагларын јорғунлуғу һалында фајдалыдыр.
Ајагјалын ҝәзмәк олмаз.
Инсанын ајаг алты пәнҹәси ајаггабысыз ҝәзмәк үчүн јаранмышдыр. Амма әҝдадларымыз әнәнәви оларагәјри-үјрүсәтһләр үзәриндә ҝәзмишләр ки, бу да пәнҹәнин инкишафына сәбәб олмушдур. Буна ҝөрә дә, ајагјалын ҝәзмәк үчүн јер сечәндә онун тәһлүкәсизлији вә фајдасыны нәзәрә алмаг лазымдыр.
Мүхтәлиф нөв ајаггабы ҝејән ушагларын сағламлығы арашдырылмаларындан бири ҝөстәрмишдир ки, ајаг алты бәндин формалашмасы ортопедик ичлик вә хүсуси ајаггабыдан асылы дејилдир. Әјри-үјрү јерләрдә ҝәзмәк исә ајаг алтынын һармоник инкишафына көмәк едир. Кәндләрдә јашајан һинд ушаглары арасында апарылан тәдгигатларын ҝөстәрдији кими, онларда ајаг нөгсаны шәһәр ушагларындан даһа аздыр.
Ајаг јастылығы гамәти позур
Бахмајараг ки, ајаг јастылығы проблемләри ортаја чыха биләр, бу о гәдәр дә ајаг јастылығынын өзүндән дејил, онун инкишафына сәбәб олан әсас хәстәликдән баш верир.бағларын зәифлији һәм ајаглара, һәм дә бүүн организмә тәсир едә биләр, буна ҝөрә дә гамәт вә ајаг нөгсаны әлагәли ола биләр, амма мүтләг дејил ки, сәбәб-нәтиҹә асылылығындан олсун.
Ајаг јастылығы рискинин сәбәб вә амилләри
Ајаг јастылығы бир нечә сәбәб үзүндән инкишаф едә биләр:
+ ҝенетик мејл;
+ нараһат, дар вә ја јүксәк дабанлы ајаггабы ҝәздирмәк ајаг алты пәнҹәнин деформасијасына сәбәб олур, хүсусилә ушагларда;
+ артыг чәки пәнҹәләрә јүкү артырыр вә онларын деформасијасына ҝәтириб чыхара биләр;
+ зәиф әзәләләр вә бағлар аз һәрәкәтли һәјат тәрзи нәтиҹәсиндә ајаг алты пәнҹәнин тағыны дәстәкләјә билмир;
+ ахиллес вәтәринин травмасы вә ја сыныглар, һабелә хәстәликләр, мәсәлән, ревматоид артрит, ајаг нөгсаны инкишафына сәбәб ола биләр.
Бу амилләрин үмуми тәсири ајаг алты пәнҹәнин әзәлә-бағ апаратынын зәифлијинә, бәндин һамарланмасына вә јеришин дәјишмәсинә ҝәтириб чыхарыр.
Ајаг нөгсанынын әламәтләри
Ајаг јастылығы шәкли, нөвү дәјишилән мүхтәлиф әламәтләрлә тәзаһүр едә биләр:
+ узун мүддәтли ҝәзинти вә ја дајанмада јүксәк јорғунлуг;
+ ајаг алты пәнҹә саһәсиндә ағры һисләри, һансы ки бағда, дабанда вә ја пәнҹәнин хариҹи тәрәфиндә төрәнә биләр;
+ пәнҹәнин јан тәрәфләринә дајаг баш верәндә вә ја ајаг бурунларынын о тәрәфә, бу тәрәфә дөнәндә јеришин дәјишмәси;
+ хариҹи тәзаһүрләрә пәнҹә бағларынын тәнләшдирилмәси, формасынын һамарландырылмасы вә ајаг бармаглары вә дабанын гарышдырылмасы дахилдир ки, бунун нәтиҹәсиндә пәнҹәнин өн һиссәси гыраға чыха биләр вә ајагларын Х-тәрзли формасы шәклиндә әмәлә ҝәлмәсинә ҝәтирир;
+ һәрәкәтин дәјишилмиш биомеханикасы илә бағлы әзәләләрин һәддиндән артыг ҝәрҝинлији нәтиҹәсиндә ајагларда төрәнән гыҹлар.
Ајаг јастылығы олан инсанларын әксәријјәтиндә ифадәли әламәтләр олмаја биләр. Хәстәлијин ҝүҹләнмәси илә белә әламәтләр төрәнә биләр:
+ ајаг алты пәнҹәнин арха тәрәфинин шишмәси;
+ пәнҹәјә ајаг басанда тез јорғунлуг вә ағрылыг;
+ ојнаг остеоартрозунун дәјишмәси инкишафы мүмкүнлүјү, һансы ки диз вә белдә ағрыја сәбә ола биләр.
Белә симптомлара вахтында диггәт јетирмәк вә сонракы дииагностика вә мүалиҹә үчүн һәкимлә мәсләһәтләшмәк лазымдыр. Һәким-ортопед
Константин Орловун фикринҹә, “ајагларынызын сағламлығы бүтүн бәдәнинизин сағламлығындан аз әһәмијјәтли дејил. Ајаг нөгсаны – бу, садәҹә комфорт мәсәләси дејил, бу, диггәт вә гајғы тәләб едән вәзијјәтдир. Мүнтәзәм профилактика вә дүзҝүн ајаггабы сечими ҝәләҹәкдә сизә чохлу проблемләрдән чәкинмәјә кәмәк едәҹәкдир.
Ајаг јастылығындан мүалиҹә
Ајаг јастылығындан мүалиҹә онун ифадә дәрәҹәсиндән асылыдыр. Әксәр һалларда мүһафизәкар јанашма кифајәтдир ки, ағры вә јорғунлуғу арадан ҝөтүрүр, амма пәнҹәнин формасыны дәјишмир. Ағры вә илтиһабы азалтмаг үчүн нестероид илтиһаба гаршы препаратлар тәјин олуна биләр. Физиотерапијаја дахил олан комплекс мәшгләр ајаг алты пәнҹә әзәләләринин еластиклијини јахшылајараг онлары мөһкәмләдә вә узада биләр. Әзәлә вә бағларын тәкрар јорулмасынын гаршысыны алмаг үчүн һәмчинин ортопедик ичликләр, супинатор вә ја хүсуси ајаггабы ҝејмәк төвсијә олунур. Мүалиҹә масажы пәнҹә бәндинин еластиклијини јахшылашдырмаға вә ағрыны азалтмаға көмәк едир; ону һәм пешәкарларда, һәм дә масаж топларындан истифадә едәрәк сәрбәст сурәтдә јеринә јетирмәк олар.
Профилактика үсуллары
Ајаг јастылығы инкишафынын гаршысыны алмаг вә ја онун тәзаһүрләрини азалтмаг үчүн бу төвсијәләри јеринә јетирин:
+ Раһат, мүнасиб ајаггабы сечин. Пәнҹә тағыны дүзҝүн дәстәкләјән моделләрдән истифадә един вә јүксәк дабанлы ајаггабыдан чәкинин. Ајаг бармагларынын сәрбәст вәзијјәти үчүн ајаггабынын ҝениш бурну, дабаны тәсбит етмәк үчүн бәрк далы вә алчаг дабаны олмалыдыр.
+ Даими физики активлији сахлајын. Мүнтәзәм мәшгләр пәнҹә әзәләләрини мөһкәмләндирмәјә вә онларын фәалијјәтини јахшылашдырмаға көмәк едәр.
+ Чәкинизи изләјин. Бәдән чохлуғуна нәзарәт пәнҹәләрә јүкү азалдар.
+ Дүзҝүн јериш формалашдырын. Ајаг алтынын ичәри тәрәфинә јүкүн артыг олмамасы үчүн јеријәндә ајаг бурунларынын араланмасындан чәкинин.
+ Һәкимлә мәсләһәтләшин. Ортопедин јанында мүнтәзәм јохламалар проблемләри илкин мәрһәләдә ашкар етмәјә көмәк едәр. Бәзи һалларда ортопедик ичликләрдән истифадә етмәк тәләб олунаҹагдыр.
+ Сағлам һәјат тәрзинә риајәт един. Әмәјин дүзҝүн тәшкили вә бир вәзијјәтдә узун мүддәт олдугда мүнтәзәм фасиләләр ајаг нөгсанынын гаршысыны алмаға сәбәб олур.
Ајаг јастылығы – тәкҹә естетик проблем дејил, һәм дә үмуми сағламлыға вә һәјат кејфијјәтинә әһәмијјәтли дәрәҹәдә тәсир ҝөстәрә билән вәзијјәтдир. Ајаг алты пәнҹәјә гајғы вә хәстәликләрин профилактикасы – ҝүндәлик һәјатда фәаллығы вә комфорту дәстәкләмәк үчүн ваҹиб аддымлардыр.
