Чәкиҹлә зиндан арасында

Чәкиҹлә зиндан арасында

(Давамы. Башланғыҹы әввәлки нөмрәмиздә).

 

- Арвада емпатија: анаја изаһ един ки, ҝәлин - фәргли бир мүһитдән вә ја фәргли вәрдишләрдән олса да, инди аиләнин бир һиссәсидир. Артыг һеч бир шеј дәјишдирилә билмәз: мәһз о, нәвәләринизин анасы олаҹаг вә аиләдәки атмосфер вә нәвәләринизлә мүнасибәтләр ону неҹә гәбул етмәјиниздән асылыдыр. Ахы о, оғлунузун хатиринә евини тәрк етмишдир. Онун үчүн һәр шеј гејри-адидир, о өзүнү мүтәрәддид бир сурәтдә һисс едир вә һәгигәтән дәстәјә, истијә вә ана севҝисинә еһтијаҹ дујур – һансы ки, јалныз гајынана верә биләр.

 

- Арвадын көмәји: арваддан әринин анасына һөрмәтлә јанашмасыны хаһиш етмәк дә ваҹибдир ки, гајнана да ону тезликлә гәбул едә билсин. Мәсәлән, гајнанасыны меһрибанҹасына “ана” адландырсын. Вә она ев ишләриндә көмәк етмәк үчүн: “Ана, мән дә сәнә көмәк едим” сөзләри илә она јахынлашсын. Бу, гајынананын ҝәлининә ана һиссләрини ортаја чыхмасына вә бәлкә дә ону доғма кими гәбул етмәсинә көмәк едә биләр.

- Сәрһәдләрин мүәјјән едилмәси: киши аиләсини анасынын һәддиндән артыг мүдахиләсиндән горумаг үчүн ајдын сәрһәдләр гојмалыдыр. Бу, анаја мәһәл гојмамаг демәк дејил, онун аилә марагларына зидд олан хаһишләринә вә ја мәсләһәтләринә “јох” демәји баҹармаг демәкдир.

Ананызла данышын ки, бирдән тәҹили бир суал јаранарса, о һәмишә зәнҝ едә биләр, амма һеч бир һалда һәјат јолдашы илә оғлунун отағына ҝирмәсин. Бу, садәҹә нәзакәт мәсәләси дејил, аилә рифаһынын горунмасыдыр.

- Мүсбәт нүмунәләр: әр анаја арвадынын мүсбәт кејфијјәтләрини, онун аиләсинә гајғысыны, һәјатында иштиракыны ҝөстәрә биләр. Бу, ҝәлинә мүнасибәтдә гәрәзин, јанлыш фикрин атылмасына көмәк едир.

Мүнагишә һәллинин вахт вә сәбир тәләб етдијини хатырламаг ваҹибдир.

 

Арвад тәрәфиндән мәнфилик

Гајынана оғлунун арвадыны доғма гызы кими гәбул етмәјә үрәкдән һазыр олан ҝөзәл бир гадын ола биләр. Анҹаг бәзән ҝәлин өзү дахили сәбәбләр үзүндән гајынанасына гаршы интригалар гурмаға башлајыр. Бу ҹүр ҝизли мотивләр аиләдә мүнагишәләрә сәбәб ола биләр:

- Ајры јашамаг истәји: арвад евдә јеҝанә саһибә олмаг үчүн гајынанасындан ајры јашамаг истәјә биләр, амма әрин белә бир имканы јохдур - анасыны тәк гоја билмәз вә ја еви јохдур. Әринә дујғу вә ҝөз јашлары илә гајынанасындан шикајәт едәрәк о, гајынанасыны аиләдән узаглашдырмаға башлајыр. Бәзән һәтта әрини чәтин “мән вә ја ана” сечими илә гаршы-гаршыја гоја биләр вә бунунла да оғлун анаја гаршы мәнфилик аловуну артырмаг истәјир.

- Гајынана мәсләһәтләриндән наразылыг: һәтта јахшы нијјәтлә олса да, мәсләһәтләр мүдахилә кими гәбул едилә биләр. “Өјрәдән” гајынаналар һаггында һекајәләр ешидән арвад гајынанасындан јалныз тәнгид ҝөзләјә биләр.

Бу сәбәбдән о, мәсләһәтин һарада гајғы, һарада зорла бојнуна гојмаг олундуғуну ајырд етмир вә гајынананын һәр һансы бир төвсијәсини мәнфи олараг гәбул едир. Нәтиҹәдә әрин анасынын јахшы нијјәтләри белә онун үчүн өҹәшмә, гәрәз вә ја мүдахилә кими ҝөрүнүр.

- Доғма анасы илә пис тәҹрүбә: әҝәр арвадын өз анасы илә чәтин мүнасибәтләри вар идисә - мәсәлән, ону дөјүрдү вә ја даим данлајырды, - о, гајынанасындан да ејни мүнасибәти ҝөзләјә биләр. Бу, әрин анасы илә үнсијјәтдә инамсызлыг вә ҝәрҝинлијә сәбәб олур. Бәзән гајынанасы әввәлҹә она гаршы меһрибан олса да, арвад әввәлҹәдән мүнагишәјә һазырдыр.

 

Киши неҹә һәрәкәт етмәлидир?

- Ачыг сөһбәт: арвадынызла данышын, онун наразылығынын сәбәбини анламаға чалышын. Әринин мүһакимәсиндән горхараг о, гајынанасы илә чәтин олмасынын әсл сәбәбини ҝизләдә биләр. Онун үчүн раһат атмосфер јарадын вә әввәлҹәдән ону тәнгид етмәјәҹәјинизә сөз верин ки, сакит даныша билсин. Бу, онун өзүнү тәһлүкәсиз һисс етмәсинә вә дүшүнҹәләрини вә һиссләрини ачыг шәкилдә бөлүшмәсинә көмәк едәҹәкдир. Бу јанашма инамы мөһкәмләндирир вә мүнагишәләрин сүлһ јолу илә һәллинә көмәк едир.

- Компромис ахтарышы: арвадыныза изаһ един ки, гајынананын мәишәт вә ушаг тәрбијәси илә бағлы төвсијәләри фајдалы ола биләр, чүнки даһа чох тәҹрүбәси вар. Әҝәр һансыса мәсләһәт јарамырса, садәҹә олараг ону тәтбиг етмәмәк олар, кәскин реаксија вермәк вә ја мүбаһисә етмәк лазым дејил. Әсас одур - практик төвсијәләри лазымсыз төвсијәләрдән ајырмаг вә онлары лазымсыз мүнагишәләр олмадан сакитҹә сүзҝәҹдән кечирмәкдир.

- Емпатија: арвадла диалог тәсирли ола биләр: тәсәввүр ет ки, оғлун арвадынын тәсиринә дүшәрәк сәни евдән говур, онда һалын неҹә оларды? Үстәлик, һәјатымызда һәр шејин бумеранг олараг ҝери дөндүјүнү хатырлатмаг олар. Белә бир диалог һәгигәтән һәјат јолдашыны талејинин оғлунун һәјат јолдашы илә тәкрарланмасынын мүмкүнлүјү барәдә дүшүнмәјә вадар едә биләр.

- Сәрһәдләрин мүәјјән едилмәси: һеч кимин инсанла валидејнләри арасында дурмаг һүгугу јохдур, һәтта онун арвадынын да. Арвадыныза ајдын шәкилдә билдирин ки, валидејнләринизәнә гәдәр вә нә вахт баш чәкмәјинизә даир гәрары өзүнүз верирсиниз. Мүдрик арвад әринин һиссләрини баша дүшәр, чүнки она да валидејнләрә олан севҝи вә мәһәббәт мәлумдур вә о, әринин гәрарыны дәстәкләјәр.

- Үстүн ҹәһәтләр: она гајынанасы илә јашамағын үстүнлүкләри барәдә данышын: евдә көмәк, ушаглара бахмаг вә һәтта бәзән онлары мадди ҹәһәтдән неҹә дәстәкләмәси дә. Бу ҹүр дәстәк истираһәт етмәк, өз ишинизи ҝөрмәк вә ја дајәјә гәнаәт етмәк лазым олдугда хүсусилә дәјәрлидир.

 

Нәтиҹә

Аилә мүнасибәтләриндә даими таразлығын горунмасы - чох сәј тәләб едән бир вәзифәдир. Анҹаг һәр шеј һәмишә идеал шәкилдә алынмаса да - тәслим олмамаг вә гаршылыглы анлашма ахтармаға давам етмәк ваҹибдир.

Мәһз сәбир, дүрүстлүк вә гајғы кишијә өзүнүн ән јахын адамлары арасында инам вә һармонија гурмаға көмәк едир.

 

Сәид Залумханов

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №7.


Qısqanclıq: ehtiras ilə iman nurunun arasında

Qısqanclıq bəlkə də insanın ən ziddiyyətli hisslərindən biridir.   Gündəlik həyatda bu hiss çox vaxt qəzəb və sahiblik duyğusu ilə müşayiət olunur, hətta ən möhkəm münasibətləri belə zəhərləyə bilir. Lakin İslamın mənəvi ənənəsində qısqanclıq tamam başqa məna...


İslamda özünü sevməyin həqiqi mənası

Eгoизм, xудбинлик нəдир? Өзүнү сeвмəк нəдир? Бу јaxшыдыр, јoxсa пис?   Биз бeлə дүшүнмəјə вəрдиш eтмишик ки, “eгoизм” сөзүнүн мəнфи мəнa чaлaрлaры вaр. Интeрнeтдə eлeктрoн лүғəтлəр бу тeрмини бeлə изaһ eдирлəр: eгoизм – инсaнын дaврaнышынын тaмaмилə өз шəxси xeјринə вə...


Шeјx Бəһaəддин Нəгшбəнди

Бəһaəддин 700 ил əввəл, тəxминəн 1318-ҹи илдə, Мəһəррəм aјынын 14-дə пeшəкaр тaҹир-тaҹик aилəсиндə, Буxaрaнын јaxынлығындaкы Гəсри-Һиндувaн кəндиндə aнaдaн oлмушдур. Oнун aтaсы вə бaбaсы мүттəги (Aллaһдaн гoрxaн) инсaнлaр иди. Oнлaр бүтүн өмүрлəрини тəсəввүф јoлунa һəср eтмиш вə һaлaл зəһмəтлə рузи...


Ҝизли шeј һəмишə үзə чыxыр

Бу сəһəр Aдəм, нəвəсинə бaш чəкмəк үчүн бир нeчə ҝүнлүјə ҝəлмиш нəнəсинин oтaғынын јaнындaн кeчирди.   Нəнə тeлeфoндa дaнышырды вə oғлaн eшитди: «Ҝизли шeј һəмишə үзə чыxыб aшкaр oлур». Сəһəр јeмəји зaмaны o мaрaглaнды: — Aтa, «ҝизли шeј үзə чыxыр» нə...


İslamda valyuta mübadiləsi

Ислaм һүгугу тeрминo-лoҝијaсындa "сəрф" дeдикдə, мүгaвилə тəрəфлəринин һəр биринин өзүндə oлaн пул вə јa гијмəтли вaситəни диҝəр тəрəфин пул вə јa гијмəтли вaситəси илə дəјишмəси, јəни пулун пулa сaтылмaсы (мүбaдилə eдилмəси) нəзəрдə тутулур.   "Гијмəтли вaситəлəр" вə "пул" дeдикдə динaрлaр...