Ҹамаатла гылынан намазын тарихи вә дәјәри
Ҹамаатла гылынан намазын тарихи вә дәјәри
әввәли гәзетин өтән сајында
Һатәм әл-Әсам данышарды: “Мән бир ҹамаат намазы бураханда јалныз Әбу Исһаг мәнә башсағлығы вермәјә ҝәлди, әҝәр мәним оғлум өлсәјди, он минләрлә адам ҝәләрди, чүнки инсанлара дини бәла дүнјәви илә мүгајисәдә әһәмијјәтсиз ҝөрүнүр”. Һәгигәтән, бир чохлары лагејдлик ҝөстәрәрәк ҹамаат намазы бурахмағы бәла һесаб етмирләр, һалбуки һәр шеј әксинә олмалыдыр.
Ибну Аббас демишдир: “Азаны ешидиб ҹамаатла намаз гылмаға ҝәлмәјән санки өзүнә јахшылыг истәмир”.
Әбу Һүрејрә демишдир:“Адәм оғлунун азан ешидиб үзүрлү сәбәб олмадан ҹамаатла намаз гылмамагданса гулагларыны исти гурғушунла долдурмасы даһа јахшыдыр”.
Мәјмүн ибн Мәһран мәсҹидә ҝәләндә она дедиләр ки, адамлар ҹамаат намаз гылыб ҝетдиләр. Онда о, адәтән бәдбәхтлик үз верәндә дејилән сөзләри деди: “Иннә лилләһи вә иннә илејһи раҹиун” вә сонра давам етди: “Бу ҹамаат намаз мәним үчүн Ираг үзәриндә һакимијјәтдән даһа дәјәрлидир!”
Дејирләр ки, Гијамәт ҝүнү бәзи инсанлар парылдајан улдузлара бәнзәр үзләрлә дириләҹәкләр. Мәләкләр онлардан сорушаҹаглар ки, нә илә мәшғул олмушлар. Онлар ҹаваб верәҹәкләр: “Азаны ешидән кими биз башга һеч нәјә јајынмадан намаза һазырлашмаға башлајырдыг”. Диҝәрләри аја бәнзәр үзләрлә дириләҹәкләр. Онлар дејәҹәкләр: “Биз намаз вахтыны ҝөзләјәр вә һәлә азандан әввәл она һазырлашырдыг”. Бәзи дириләнләрин үзләри ҝүнәшә бәнзәр олаҹаг. Онлар дејәҹәкләр: “Биз мәсҹиддә намаз ҝөзләјәркән һәмишә азан ешитмишик”.
Сәләфу-ссалиһинләр (илк әсрләрдә јашамыш салеһ мүсәлманлар) ҹамаат намазына ҝеҹикәндә вә ја вахтында ҝәлмәјәндә онлар буну бәла вә ја һәр һансы бир ҝүнаһ үчүн тәләсик Аллаһ ҹәзасы һесаб едирдиләр. Бир дәфә Өмәрин оғлу Абдуллаһ ҹамаатла ҝеҹә намазына чата билмәди. Ҝүнаһыны дүзәлтмәк үчүн о, ҝеҹә сәһәрә гәдәр дуа етди. Сәләфу-ссалиһинләрдән биринин бағда ишләјәркән ҹамаат намазыны гачырмасы да баш верди. Сәһләнкарлығын сәбәби олан о бағы јохсуллара сәдәгә верди.
Суал олуна биләр ки, ҹамаат намазыны белә уҹалтмағын сәбәби нәдир? Нијә ҹамаат намазы тәк намаздан ијирми једди дәфә үстүндүр?
Илк нөвбәдә, ҹамаат намазы үчүн мәсҹидә ҝәлән мүсәлманлар Бөјүк Аллаһ-Тәаланын гонағы олурлар. Аллаһ-Тәала бизә, Өз бәндәләринә гонаглара һөрмәт ҝөстәрмәји әмр етмишдир вә тәмиз нијјәтлә мәсҹидә ҝәлән Өз бәндәсини дә Рәбби өзү уҹалдар. Мәсҹиддә едилән ҹамаат намазын һәтта әҝәр башга фәзиләтләри олмасајды да, елә бу кифајәт едәрди.
Икинҹиси, ҹамаат намазы үчүн мәсҹидә ҝәлән мүсәлманлар бир-бири илә үнсијјәт гурур вә онларын арасында достлуг мүнасибәтләри мөһкәмләнир.
Үчүнҹүсү, бунунла белә билмәјән биләндән биликләр алыр.
Дөрдүнҹүсү, намазын Уҹа Аллаһ тәрәфиндән гәбул олунмасы еһтималы артыр, чүнки ибадәтдә адамларын дәрәҹәләри мүхтәлифдир вә Уҹа Аллаһ тәрәфиндән сечилмиш инсанларын лүтфү сәбәбиндән башгаларынин да ибадәти гәбул едилир.
Бешинҹиси, ҝүнаһкар көлә ағасындан бағышланма диләмәк үчүн онун јанына адамлар ҝөндәрдији кими, намаз гылан да Аллаһдан бағышланма диләјән кими ҝәлир вә о, ҹамаат намазына ҝәләрәк санки Аллаһ гаршысында шәфаәт үчүн ҹамаат топлајыр.
Алтынҹысы, намазы сүфрә гурулмуш маса илә мүгајисә етмәк олар вә нәҹиб, әслзадә шәхс ҹамаатдан (бир инсандан) башгасыүчүн сүфрә ачмаз.
Једдинҹиси, ҹамаат намазындан сонра мәсҹиддән чыхаркән мүсәлманлар бир-бирләринә проблемләриндән данышыр вә бир-бирләринә мәсләһәт верирләр. Бу да онларын арасында достлуғу мөһкәм ләндирир.
Сәккизинҹиси, мәсҹиддә мүсәлман етдији ибадәтә ҝөрә мүкафатдан башга о, етигаф (мәсҹиддә оларкән Аллаһа ибадәт етмәк нијјәти) үчүн дә мүкафат ала биләр, әҝәр ки, әлбәттә, мүвафиг нијјәти варса.
Ҹамаат намазларын дәјәр дәрәҹәсинә ҝөрә ән чох мүкафатландырылан ҹамаат намазы ҹүмә намазыдыр, сонра ҹүмәнин сәһәр намазы, сонра ҝеҹә (ишә), ҝүнорта дан сонра (әср), наһар (зөһр) вә ахшам (мәғриб) намазыдыр. Даһа чох инсанын олдуғу ҹамаат намаз даһа аз инсанын олдуғу намаздан јахшыдыр. Мүттәги (Аллаһдан горхан) алимин ардынҹа гылынан намаз ҹаһиллә гылынандан даһа јахшыдыр. Кишиләр намазы мәсҹиддә, гадынлар исә евдә гылсалар јахшыдыр.
Мүәјјән һалларда мәсҹиддә коллектив намазда иштирак етмәмәјә иҹазә верилир. Ҹамаат намазына ашағыдакы шәртләрлә ҝәлмәмәк олар: ҝүҹлү јағышда, күләкдә (ҝеҹә вә сәһәр);чохлу палчыг, исти вә ја сојугда; һазыр јемәк варса, шиддәтли аҹлыгда (сусузлугда); сағламлығы риск едәрәк хәстә һалда; кредиторла ҝөрүшмәк горхусу варса; һәбсдән ҝизләнән вә ја ҹәзадан азад олан; хошаҝәлмәз иј илә јемәк јејәндә; хәстәјә гуллуг едәркән, башга һеч ким бахмырса; инсан кордурса вә ону мүшајиәт едәҹәк һеч ким јохдурса;әҝәр мәрһуму јумаг, ону кәфәнләмәк вә дәфн етмәк лазымдырса; јолда јолдашларындан ҝери галарса; зәлзәлә заманы; гаршысы алынмаз јуху истәји оланда; евләндикдән сонра биринҹи үч вә ја једди ҝүндә.
