Гурбан кәсилмәсинин јаранмасы һаггында

Һәр ил ај тәгвими илә зүл-һиҹҹә ајынын 10-да бүтүн дүнја мүсәлманлары илин ән әһәмијјәтли дини һадисәсини – Гурбан кәсмә бајрамыны – Ид әл-әдһи гејд едирләр, һансы ки Русијанын бир чох мүсәлман халгларынын дилләриндә Гурбан бајрамы адланыр. Бајрам сонракы үч ҝүн әрзиндә – тәшрик ҝүнләриндә дә давам едир.

Гурбан бајрамы Исламын ән ваҹиб ҝөстәришләриндән бири – һәҹҹин – Исламын бөјүк мүгәддәс зијарәтҝаһларынын јерләшдији Мәккәјә вә онун әтрафларына күтләви зијарәтин ән јүксәк нөгтәсидир. Бу ҝүнләрдә мүмкүн гәдәр нијјәтлә чох саваб иш ҝөрмәк, гоһумлары, јахын адамлары, таныш вә таныш олмајанлары севиндирмәк лазымдыр...

Ибраһим ***пејғәмбәрин өз оғлу Исмаили *** неҹә гурбан вермәк истәдији һаггында гысаҹа.

Гурбан кәсмә ајини Ислам тарихиндә хүсуси јер тутан Ибраһим *** пејғәмбәрин ады илә бағлыдыр. Ибраһим *** пејғәмбәр һәмишә сонсуз етибар, инам вә севҝи, Онун һәр бир һөкмүнү јеринә јетирмәк һазырлығы нүмајиш етдирмишдир. Пејғәмбәрин Рәһмли Аллаһа ҹидди сынағы, имтаһаны онун чохдан сәбирсизликлә ҝөзләнилән илк ушағы Исмаиллә һадисә олду. Ибраһим гоҹа јашына чатмыш, анҹаг һәлә өвлады олмамыш Аллаһа * јалварышла мүраҹиәт етди: “Еј Рәббим, мәнә салеһләрдән олан бир өвлад бәхш ет!” (сурә 37, ајә 100). Ибраһимин дуасыны гәбул едиб Улу Танры она бир оғлан ушағы верди, адыны Исмаил гојдулар.

Илләр кечди. Ибраһимин оғлу Исмаил артыг атасына дајаг вә дәстәк ола биләҹәк јашына чатды. Лакин Аллаһ-Тәала Өз пејғәмбәрини ҹидди имтаһана чәкди. Ибраһим Нәмруд мүлкүнү тәрк едиб Шама көчәндән сонра о, ҝизлиндә өзүнә тәәһһүд етди (бојнуна ҝөтүрдү) ки, әҝәр оғлу доғулса, ону Аллаһ * наминә гурбан верәҹәкдир. Лакин Ибраһим *** өз вәдини унудуб раһатҹа јашајырды, һеч бир шеји унутмајан Аллаһ-Тәала јухуда она оғлуну гурбан ҝәтирмәји әмр едәрәк буну хатырладынҹа. Бу јухуну о, једди ҝеҹә далбадал ҝөрдү вә әмин олду ки, бу ҝәләҹәји хәбәр верән даһијанә јуху Бөјүк Аллаһ-Тәаладандыр. Әһдини јада салараг ону јеринә јетирмәк истәди. Онда Ибраһим *** пејғәмбәр оғлуна деди ки, кәндир (ип) вә бычаг ҝөтүрүб онунла Мина тәрәфә ҝетсин. Исмаил бунларын һамысыны ҝөтүрүб гузу кими атасынын далынҹа ҝетди. Јолда о, атасындан сорушду: “Ип вә бычаг нәјимизә ҝәрәкдир?” Ибраһим деди ки, гурбан кәсмәјә ҝедирләр. Аллаһын * әмрини јеринә јетирмәкдә Ибраһимин *** мөһкәм нијјәтини ҝөрән Иблисин она пахыллығы тутду. О, Исмаилин анасынын јанына инсан сурәтиндә ҝәлиб ондан сорушду: “Ибраһим оғлу илә һара ҝетди?” Гадын ҹаваб верди ки, онлар одун доғрамаға ҝедибләр. Иблис она деди ки, Ибраһим Исмаили кәсмәк истәјир, анҹаг анасы буна инанмады. Онда Иблис деди: “Ибраһим дејирди ки, буна онун Аллаһдан әмри вар”. Ибраһимин зөвҹәси деди: “Әҝәр әмр беләдирсә, онда бу мәнә кифајәтдир”.

Ләнәтә ҝәлмиш Иблисә фитнә-фәсад көмәк етмәди. Мәгсәдинә наил олмамыш, гәм-кәдәр ичиндә о, Исмаилин јанына ҝәлиб сорушду: “Сиз һара ҝедирсиниз?” Исмаил она гәти ҹаваб верди ки, онлар гурбан кәсмәјә ҝедирләр, лакин мәлун Иблис сорушду: “Сән билирсәнми гурбан ким кәсиләҹәк?”. Мәнфи ҹаваб вериб Исмаил ҝүлдү. Иблис она атасынын нијјәтини ачыб деди: “Дағда сәни кәсәҹәкләр”. Исмаил марагланды: “Бәс нијә атам мәни гурбан вермәк гәрарына ҝәлиб?” О, ҹаваб верди: “Ибраһим дејир ки, буна Аллаһын әмри вар”. Исмаил деди: “Әҝәр әмр беләдирсә, мән Аллаһ наминә гурбан олмаға разыјам”.

Онун Аллаһ-Тәалаја * итаәткарлығыны ҝөрән Иблис үмидини итирди вә ондан әл чәкди. Онда шејтан Ибраһими дә сынамаг гәрарына ҝәлди вә ондан сорушду: “Һара ҝедирсән?” Пејғәмбәр ** ону ләнәтләјиб говду, шејтан исә јенидән онун далынҹа гачды. Ибраһим Ҹәмрәт әл-Әкабәјә, Ҹәмрәт әл-Вүстаја, Ҹәмрәт әл-Сүһраја (Минада даш атылан јерләр) чатанда шејтан һәр дәфә онун јолуну кәсир, вә о да һәр дәфә мәлуна једди даш атырды. Аллаһын сајәсиндә шејтан Ибраһими вә онун јахынларыны дүз јолдан сапдыра билмәди, дүшмәнин пахыллығы нәтиҹә вермәди, онун һијләҝәрлији вә гәддарлығы онун өзүнә гаршы дөндү.

Сонра Ибраһим *** үрәјини оғлуна ачыб она Аллаһын * ҝөстәриши һаггында данышды: “Биз Аллаһын ирадәсинә табе олараг сәни гурбан вермәк үчүн бурдајыг”. Итаәткарлығыны вә гурбан олмаг үчүн разылығыны ифадә едәрәк Исмаил ҹаваб верди “Ата, Аллаһ-Тәаланын әмрини јеринә јетир – әҝәр Аллаһа ҝәрәкдирсә, сән бунда мәним мүтилијими вә сәбрими тапарсан”. Ибраһим *** оғлунун әл-ајағыны бағлајыб ону сағ бөјрү үстә узандырды. Ҝөјдәки мәләкләр Аллаһ-Тәалаја итаәткар ата вә оғула бахырдылар. “Ата, мәни гојун кими бағламаг јахшы дејил, ач әл-голуму”, - деди Исмаил. Ибраһим кәндири ачды, оғлунун әл-ајағыны азад етди, бундан сонра о истираһәт едән бәј кими узаныб галды. Видалашаркән истәкли анасына салам чатдырмағы хаһиш етди.

Оғлу илә видалашыб Ибраһим бычағы ҝөтүрдү вә онун бојнуна чәкди, бычаг исә һәтта из дә гојмады. Исмаил атасына деди: “Бәлкә сифәтими ҝөрмәк сәнә чәтиндир? Кәс, јазығын ҝәлмәсин!” – вә итаәткарлыгла үзүашағы узанды. Лакин Ибраһим *** нә гәдәр чалышса да, бычаг кәсмәк истәмәди вә Исмаилин бәдәнинә бир хәта јетирмәди. Чарәсиз галыб гәзәбләнмиш ата бычағы кәнара туллады, вә о (бычаг) она деди: “Гадир Аллаһ мәнә кәсмәји гадаған едиб, Ибраһим исә инадындан әл чәкмир. Ики тәләбдән јеринә јетирилмәјә лајиг Аллаһын ирадәси олдуғу үчүн мән она табејәм. Мән неҹә Исмаилин бојнуну кәсә биләрәм ки, онун алнында парлаг Мүһәммәд нуру вар? Аллаһ-Тәаланын әмри олмадан мән сәнин истәдијини еләјә билмәрәм”.

Буну мүшаһидә едән бүтүн ҹанлылар: јердәки вә ҝөјдәки мәләкләр, һејванлар, гушлар, һәшәратлар, һәтта дәниз вә океан әһли – һамы Аллаһдан ата вә оғул үчүн мәрһәмәт диләмәјә башлады. Һәмин саат Ҹәбраил *** Ҹәннәтдән дәвә бојда гојун ҝәтирди. Исмаилин әвәзинә бу гојуну кәсмәк әмри вериләндә һамы севинҹиндән тәкбир сөјләди (“Аллаһу әкбәр!” –“Аллаһ бөјүкдүр!”).

Беләҹә Исмаил хилас олуб бөјүк мүкафат алды. Дејилмишдир ки, о гојун Һабилин гурбаны иди, Аллаһ-Тәала ону гәбул етмишди вә Гадир Аллаһ ону Ҹәннәтдә сахламышды ки, Ибраһимә версин.

Ја Аллаһ, бизи, Ибраһимин динини тутанлары вә әл-Әшаринин әгидәсинә шәрик оланлары Мүһәммәд Пејғәмбәр Сүннәсинин сәмими ардыҹыллары ет, бизи онларын бәрәкәт вә шәфаәтиндән мәһрум етмә вә Гијамәт Ҝүнү бизи онларла бирликдә галдыр. Амин!

Зүмрүд Исајева