Үмму Халид бинт Халид
“Мән дүшүнүрәм ки, о бүтүн гaдын сәһабәләрдән сонунҹу вәфат етмишдир”
Имам әз-Зәһаби Әминә бинт Халид – Мәккәли гадын сәһәбәдир, Гурејш тајфасындандыр. Ону Үмм Халид адландырырдылар. Онун атасы Халид ибн Сәид ибн әлАс – Исламы гәбул едәнләрин ән биринҹиләриндәндир. Онун анасы Үмејмә бинт Хәләф әлҺүзаијјә – Пејғәмбәрин ән лајигли сәһабәләриндән биридир.
Онун гардашы – Сәид ибн Халид, салеһ сәһәбәләрдән бири иди. О, Мәрҹ әсСәфәр адланан јердә дин уғрунда фәда олмушдур. Онун әри исә – Ҹәннәт мүждәси илә севиндирилмиш он нәфәрдән бири әз-Зүбејр ибн әлАввәм олмушдур. Үмм Халид Һәбәшистанда (Ефиопијада) доғулмушдур. О, Исламда оларкән ишыг үзү ҝөрмүшдүр. Мәккәдә иман ҝәтирәнләрин әзијјәтләри ҝүҹләнәндә онун атасы Һәбәшистана көчәнләрдән бири олмушдур.
Аллаһ Елчисинин ﷺ јанында Үмм Халидин хүсуси јери варды, белә ки, Пејғәмбәр ﷺ ону һәдијјәләрлә фәргләндирәрди. Мәсәлән, бир дәфә она (Пејғәмбәрә) палтар ҝәтирирләр, онларын арасында јун ја да ипәкдән золаглары олан кичик гара палтар олур. О, сорушур: “Сиз неҹә фикирләширсиниз, мән буну кимә ҝејдирәҹәјәм?”. Һамы сусур. О, дејир: “Үмм Халиди ҝәтирин јаныма”. Үмм Халид (бу һәдиси мәһз о чатдырмышдыр) данышырды: “Мәни ҝәтирдиләр. О өзү палтары мәнә ҝејиндириб деди: “Чох ҝејиб көһнәлт!”, – вә бир даһа тәкрар етди. О, бу палтарда олан сары вә гырмызы бәзәкләрә бахмаға вә демәјә башлады: “Бу санадыр, Үмм Халид, бу санадыр”, - вә бармағыјла бәзәкләри ҝөстәрирди. “Сана” исә һәбәш (ефиоп) дилиндә “јахшы” демәкдир.
Үмм Халид әз-Зүбејр ибн әлАввәмә әрә ҝетмиш вә она Амр вә Халиди доғмушдур. “Чох ҝеј вә көһнәлт!” - дејәндә Пејғәмбәрин ﷺ сөзләри Үмм Халидин һәјатына јахшы тәсир ҝөстәрмишдир. Чүнки онун сөзләринин мәнасы, Һафиз ибн Һәҹәрин “Фәтһдә” дедији кими, ондадыр ки, “палтар чох ҝејилиб көһнәлмәјинҹә онун өмрү узун олаҹагдыр”. Вә Аллаһ Рәсулунун ﷺ дуасы гәбул олунду. Сәһабә гадынлардан һеч ким Үмм Халид гәдәр јашамамышдыр. Әз-Зәһаби “Сијәрдә” демишдир: “О, Ислам тарихи илә демәк олар ки, 90 илә гәдәр јашамышдыр”. Гој Аллаһ ондан разы олсун вә ону да разы еләсин. Фајдалы мәлумат Үмм Халиддән әл-Бухаридә ики һәдис чатдырылмышдыр. Биринҹиси – бу саат дедијимиз, икинҹиси исә – онун “Дәфн китабында” (“Китаб әл-ҹәнаиз”) 1376 нөмрәси илә “Гәбир әзабларындан горунмаға доғру гачыш” фәслиндә, һабелә “Дуалар китабынын” (“Китаб әддәват”) 6364 нөмрәли “Гәбир әзабларындан горунмаға доғру гачмаг” фәслиндә ҝәтирәнидир. Мәлумат Муса ибн Үкбәдән ики јолла чатдырылмышдыр, һансы ки, демишдир: “Мән ешитмишәм, неҹә Үмм Халид бинт Халид демишдир: “Мән ешитмишәм, неҹә Пејғәмбәр гәбир әзабларындан мүдафиәсини диләмишдир”.
Материал “Пејғәмбәрин гадын сәһабәләри” адлы китабдан ҝөтүрүлмүшдүр
