Аслияб гьумералде

ХIасад ккола

Ахир лъикIаб кколаро

ХIасад ккола

Хиянат гьаби буго кутакалда рекъечIеб, лъикIаб гуреб гIамал. АскIов вугев божарав, жинде мугъчIвай гьабизе бегьилин кколев вукIарас гьеб гьаби, кIиго нухалъ цIикIкIун унтулебги букIуна. Щайин абуни гьез хиянат гьабилин ракIалдецин кколеб букIунарелъул.

 

Гьединал лъугьа-бахъиналин абуни гIезегIан ккана жакъа къоялде щвезегIанги. Масала, Муса аварагасул вацгIал Къарун вукIана Мусада цадахъ вукIарав, БетIергьанасе ﷻ гIибадат гьабиялъе гIемераб заман тIамурав, Мусаца тIаса рищарал кIикъогоязул цояв ва Аллагьгун ﷻ Синай магIарда Муса кIалъалелъул гьенивги вукIарав.

Къарун вукIана цIакъ язихъав чи. Мусаца гьесдаги жеги кIиго асхIабасдаги хасаб гIелмуялъул бабал малъула. Къарун, гьес малъаралда гIей гьабун чIоларо, ва цогидалги бабал лъазаризе лъугьуна, ай Мусаца малъичIел. Гьелъул хIасилалда Къарунида лъала гIадатиял магIданазул багьаял ганчIал гьаризе ва гьедин бечелъула. Цинги гьесулъ баккула чIухIи, хIасад, ракIхъублъи гIадал тIабигIатал. КIудиял рукъзал ран, щиб бокьаниги бокьараб гьабизе бечелъи щун вугев Къарун гьелда къокълъун чIоларо. Чорхолъе бачIараб, жидеца чиясулъ бугеб дагьабниги мадараб лъикIлъи-гIамал хвезабулеб, хIасад, ракIчIегIерлъи сабаблъун гьев лъугьуна гIадамазда гьоркьор батIи-батIиял гьерсал тIиритIизарун, Мусае зарал гьабизе. ХIакъикъаталдаги Муса Аллагьасул ﷻ расул вукIин лъалеб букIаниги. 

Доб заманалда рукIарал шаргIиял хIукмаби ричIчIизаризелъун Мусаца гIадамал данде ахIидал, Къаруница цIехола гьел хIукмаби аварагасе хасиятал ругищилан абун. Ругин жаваб кьола Мусацаги. Гьеб мехалъ Къарун лъугьуна киназдаго цеве Муса аварагас зина гьабунин абун гьесде гIайиб гIунтIизабизе. Жинцаго бицунелъе далиллъун гьес йихьизаюла, цебеккунго гIарацги кьун, Мусада рогьо базе хIадур гьаюн йикIарай цо гIадан. Амма чияс кинал анищал, хьулал гьаруниги, Аллагьас ﷻ Жиндиего бокьухъе билълъанхъизабула. Аварагзабиги БетIергьанасул ﷻ цIуниялда гъоркь рукIуна. Аллагьас ﷻ течIо гьей гIаданалъ гьереси бицине, гьелъул гIаксалда, Аллагьас ﷻ гьей тIамуна битIараб бицине ва кин жий Къаруница Мусаде гьереси гIунтIизабизе хIадур гьаюн йикIараяли.

 

 

ХIасад ккола Аллагьас жиндир лагъасе кьураб нигIмат захIматлъун гьеб гьесда тIаса ине бокьи. Аварагас ﷺ абулеб буго: «ХIасадалъ лъикIал гIамалал кванала цIаялъ цIул кваналеб гIадин», - абун. ТIоцебе дунялалда ккараб мунагьги гьеб буго. Иблисалъ Адам аварагасде хIасад гьабуна, гьесул кIудияб даража бихьун ва инкар гьабуна гьесие сужда гьабизе. Цинги хIасадалъ иблис бачана Аллагьасде гIасилъиялде.

 

 

 

Жиндирго вацгIал, божилъи гьабун бану исраилазда гьоркьоса рищаразул цояв, Аллагьгун ﷻ кIалъалелъул аскIов вукIарав гьес гьабураб хIалихьалъи бихьарав Мусал кутакалда ццим бахъуна ва Аллагьасде ﷻ вуссун квешаб дугIа гьабула гьесие. Аллагьас ﷻ тамихI гьабуна Къаруние. Гьев ва кинабго гьесул бечелъи ракьалъ жанибе цIан ана. 

Гьединаб талихIкъараб вакъигIат ккана Къарунил хъантIи ва хиянат сабаблъун. Аллагьасул ﷻ аварагасе хIалае чIун, муъминзабазда гьоркьов вукIаравани, гьевги хвасарлъилаан, БетIергьанасул ﷻ разилъиялдалъун ахираталда Алжаналдеги инаан.

Гьесул хIакъалъулъ хирияб Къуръаналда абун буго, Къарун абулев бахилав, залимав чи вукIанин Муса аварагасул къавмалъул цояв. Гьес жиндир агьлуялъе зулму, къварилъи гьабунин. Аллагьас ﷻ жиндие кьурал нигIматазе шукру гьабичIого, гьезде инкар ккураздасаги вукIанин. Цинги Аллагьасул ﷻ амруялдалъун гьев ракьалъ ккунин ва жаниве вачанин абун (суратул «Къасас»).

Гьединаб жо буго ракIхъублъи, хIасад, цогияздехун квешаб бералдалъун балагьи, хиянат гьаби. Гьеб гIицIго цоги чиясдехун гIамал мекълъиялда къокълъун хутIулеб жоги гуро, гьеб буго живго БетIергьанасдехунги ﷻ гIамал квешлъи.

Гьеб буго жиндир заманалда, Аллагьасе ﷻ мутIигIлъичIого, иблисалъги гьабураб гIамал. Жакъа раккарал цо-цо хиянатчагIиги руго гьебго нухалда рилъунел, жидер ракIазулъ беццлъиялъ, Аллагьасул ﷻ вализабазе зарал гьабизе лъугьарал. Амма гьезда кIочон толеб буго цере рукIарал жалго гIадазул ккараб къисмат, ахир. Аллагьас ﷻ гьел къватIир чIвазарула. БетIергьанас ﷻ гьезул щибго цебетIезе тезе гьечIо, гьечIеблъи бихьулебги буго къобахъанагIан. ХIапдезе лъугьараб гьвеялъул кинаб хIал букIунеб аскIоса унес гамачI кодобе босизе хиял гьабуни, гьединаб хIал лъугьун буго гьезулги. 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Черхалъул хIал баччулеб

ХIатIил кӀудияб килищ гӀицӀго килищ гуро.   Гьеб чIола тӀолабго черхалъе балансировка хӀисабалда, ай гьелъ тIубараб черх чIезабула битIун, чи дове-гьаниве вортун унаредухъ. ГьитIинаб лага букӀаниги, гьелъ черхалъул 40 процент гӀанасеб къадар жиндаго баччула. Гьеб гьечӀони нилъехъа ритӀун...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


ЛъикIалъе аслу

Аварагас ﷺ абунин имам Муслимидасан бицун буго: «БетIергьан Аллагь ﷻ вацIцIадав вуго, бацIцIадаб гурони Жинца къабулги гьабуларо. Аллагьас ﷻ муъминзабазде, расулзабазда амру гьабуралдалъун амруги гьабуна “Ва, гьал расулзаби, нужеца бацIцIадаб кванай ва лъикIал гIамалалги гьаре”,...