Аслияб гьумералде

ХIажажги гIалхул гIарабиявги

ХIажажги гIалхул гIарабиявги

ХIажажги гIалхул гIарабиявги

ХIажаж бин Юсуф Ассакъафию абун вукIана Малик бин Марванил заманалда ГIиракъалда тIад тарав бетIер. Гьев вукIана вихьизе кутакалда рокьукъав, кидаго тIад чIегIераб гIабаги ретIарав, чIегIераб чалмаги къарав кутакалда согIав бетIер.

 

Цо нухалда хIеж гьабизе сапаралъ вахъарав гьесда рагIула цо гIарабияс цIалулеб лаббайк ва гьелда хадуб лъикIаб дугIа. Цинги ХIажажица буюрула гьев чи жиндихъе вачейин абун. Вачун вачIуна гьев.

– Ле, мун киса кколев? - ян цIехола гьесда.   

– ГIиракъалдаса, - ян жаваб кьола гьес.

– Гьелъул кинаб рахъалдаса?

– Дун вуго гьелъул бищун рикIкIад бугеб бакIалдаса.

– Нужер ракьалда вугев бетIер щив кколев?

– ХIажаж.

– Нужеда гьоркьоб гьесул кинаб къимат бугеб?

– Жинца васалги чIван руччаби инжит гьарулев вукIарав фиргIавнил гIадинаб, бану исраилазда гьоркьоб.

– Гьев ГIиракъалдайищ вугев яги…?

– Гьев сапаралда, хIежалде унев вуго, Аллагьас къабул гьабугеги гьесул хIеж.

– Жиндирго бакIалда щивха гьес тарав?

– Жиндирго вац МухIаммад.

– Гьесул хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Залим, хъантIел, согIав ва кутакалда мунагьал гьарулев чи.

– Дуда дун лъанищ?

– ЛъачIо.

– Дун вугоха ХIажаж. Гьанже, АллагьасхIаги, дица чIвала мун, гьебгиха вахIшияб куцалда.

– Дир БетIергьан Аллагь вуго, дун дудаса хвасар ва эркен гьавулев.

– Къуръаналдаса щиб бугониги жого лъалищ дуда?

– Лъала.

– ЦIалеха цо.

Цинги гьес цIалана сурату «ан-Наср», амма ахиралда цо рагIи хисизабун цIалана, ай «ядхулунаялъул» бакIалда «яхружуна» абун.

– Гьединаб жо гьечIо Къуръаналда. Гьениб «ядхулуна афважан» гурищ бугеб? (МагIна: гIадамал къокъаби ккун рачIунел руго исламалде).

– Гьедин букIана ХIажаж бетIерлъун ккезегIан. Гьелдаса хадуб къокъабиккун гIадамал исламалдаса нахъе ине лъугьана.

Цинги ХIажаж велъана ва гьесда цIехана.

– Щиб дуца абулеб МухIаммад ﷺ аварагасул хIакъалъулъ?

– Щиб дица абилеб шапагIаталъул бетIергьанлъун вугев, БетIергьанас Жиндирго цIаралда цIар хурхинабурав, щибаб къойил как ахIулелъул анцIгоялдасаги цIикIкIун нухалъ жиндир рехсолесул хIакъалъулъ.

– Абубакар-асхIабасул хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Гьев вуго дунялалдаго жиндир гIадиллъи цIикIкIарав, зобалазда Сиддикъин цIар бугев, Савралъул нохъода МухIаммад авараг вахчун вукIаго гьесие гьалмагълъи гьабурав чи. Гьев исламалде вачIана 80 азарго динар бугев чи ва кинабго исламалъул нухдаги хвезабуна.

– ГIумар-асхIабасул хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Зобалаздаги ракьалдаги Фарукъин цIар тарасул хIакъалъулъ щиб абилеб...

– ГIусман-асхIабасул хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Бусурбабазул бодуего ярагъ жинца чIезабурав, жиндир кодор чIинхаз тасбихI гьабурав, жиндаса малаикзаби нечолел рукIарасул хIакъалъулъ щиб абилеб…

– ГIали-асхIабасул хIакъалъулъ…

– Бичасул аварагасул ﷺ имгIаласул вас, гьесул яс ФатIиматул Баттулил росасул хIакъалъулъ щиб абилеб дица.

– ХIасан-ХIусенил хIакъалъулъ щиб абилеб?

– ФатIиматица гьарурал, МухIаммад ﷺ аварагас тарбия кьун хьихьарал, ЖабрагIил малаикас милат гьабун рукIарал…

– МугIавиятил хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Аварагасул ﷺ вахIю хъвалев, Бичасул аварагас ﷺ жиндаго нахъа рекIинавурасул хIакъалъулъ щиб абилеб дица.

– Язид бин МугIавиятил хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Дидаса лъикIаз дудаса квешасде абураб абила.

– Дудаса лъикIав, дидаса квешав чи щив кколев?

– Муса авараг дидаса лъикIав вуго, фиргIавн дудаса квешав вуго.

– Щибха абураб Мусаца фиргIавнида?

– ФиргIавница гьесда гьикъана, цересел гIасрабазул хIакъалъулъ щиб абилебин абун. Мусаца жаваб кьуна, гьелъул хIакъалъулъ дир БетIергьанасул тIехьалда бугин абун. Гьесда щибго жо къосунарин ва кIочонарин абун.

– ГIабдулмалик бин Марванил хIакъалъулъ щиб абилеб?

– Зобалаздаги ракьалдаги гьоркьоб бищун кIудияб гъалатI гьабурав чи вугин абила.

– ЩибгIаги гьеб?

– Гьеб буго мун халкъалда тIад тей, гьезул гIумруялдагун боцIуда тIад зулму дуца гьабизе букIине.

Гьеб рагIарав ХIажажица хвалчен борхана ва гIащтIичиясде буюрана гьесул бетIер къотIеян. Цинги гьев агIрабияс кIутIби шуршудизаруна цо жоги цIалулаго. Цинги ХIажажил кодоса хвалчен бортун ана. Хвалчен бортана гIащтIичиясухъаги. 

Цинги ХIажажица ахIун абуна дуца щиб цIаларабилан абун.

АгIрабияс абуна гьале гьаб дугIа цIаланин абун. Гьеб дугIаги ккола гьаб:

 

للهم يا رب الارباب ويا معتق الرقاب ويا هازم الاحزاب ويامنشئ السحاب ويا منزل الكتاب ويارازق من تشاء بغير حساب ويا ملك يا تواب ويا راد موسى إلي امه ويوسف إلي ابيه يعقوب اسألك ان ترزقني خيره وتكفيني شره انك علي كل شي قدير

 

 

Сулайман АхIмадов,

ДИУялъул тIалиб

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Нужее баяналъе

«Салул гамайилан» сунда абулеб? – Вараниялда. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул «ан-Намлалда». Адам щиб къоялъ вижарав? – Рузман...


ХIикматал махлукъатал

Руз   Руз ккола дунялалда ругел бищунго гIажаибал ва хIикматал хIанчIазул тайпабазул цояб. Абула гьезул бугин 200-250 гIанасеб тайпа. Гьел дандчIвазе бегьула киса-кирего. Руго чIахIиялги, гIисиналги.   Гьанжесеб заманалъул бищун кIудияб рузлъун рикIкIуна Россиялда, Китаялда ва...


Шайих Ахlмад-афанди

Дагъистан гвангъараб Файизалъул нур, Дуниялго цIураб Иршадалъул бакъ. ГIаламго баччарав Къуватав устар, ХIакъалде ахIулев ГIелмудал ралъад. Дир хирияв устар, АхIмад-афанди. ХIакъаб иршадалъул Камилав устар. Нижер ургъел гьабун ГIумру кIочарав, Нижер ургъел гьабун Гьарделев...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...