Аслияб гьумералде

Абу Юсупил эбелалъулгун АбухIанифал ккараб

Абу Юсупил эбелалъулгун АбухIанифал ккараб

АбухӀанифал мутагӀил Абу Юсупица абуна: «Дир эмен, Ибрагьим ибн ХӀабиб хвана, дун гьитӀинаб лъимерлъун эбелалда аскӀовги тун. Цо заманалдасан эбелалъ дун хӀалтӀизе витӀана партал хъахI гьарулеб тукаде. ХӀалтӀудаса дун унаан АбухӀанифал дарсазде, амма эбел кидаго хадуй ячӀунаан, дида нахъа берцинго гӀодой чӀолаан ва тӀадеги вахъинавун, хӀалтӀуде витӀулаан.

 

ГӀелму тӀалаб гьабиялъулъ дир бугеб къвакӀиги гъираги бихьун Абу ХӀанифаца диде кӀудияб кӀвар кьолаан.

Гьедин чанго нухалъ ккезе байбихьараб мехалъ, эбелалъул сабру лъугӀун, Абу ХӀанифахъе ячӀун, гьелъ абуна: «Дир лъимер хвезабуге, гьаб бесдалаб лъимер буго, дица гьев кваназавулев вуго квасул хIалтIи гьабун, хьул букӀана гьес жиндиего цо диргьамгӀаги балагьизе  байбихьизе букӀиналде», - ян.

Имамас абуна: «ГӀодой чӀа, я Раяна, унго-унголъунги, дур вас ругьунлъулев вуго фисташкаялдаса ва гьоцӀоялдаса гьабураб тIагIам кваназе (доб заманалъул машгьураб квен, гӀицӀго ханзабаз гурони кваналеб букӀинчӀеб)», - ян.

Гьесдаса рикӀкӀалъун, чӀужугӀаданалъ абуна: «Мун цӀакъ херав чи вуго, дур гӀакълуги ун буго», - ян.

Абу Юсупица хадубги бицунеб буго: «Цинги дица байбихьана Абу ХӀанифал дарсазде хьвадизе, гьес дир ургъел гьабун, дир харжазул иш тIаде босана ва дарсазде ине рес кьуна. Имамасдалъун Аллагьас дие гӀелмуялъул рахъалъ кӀудияб пайда кьуна ва дун тӀадегӀанав къадилъун вахъараб даражаялде вахана.

Цо къоялъ дун Гьарун ар-Рашидгун цадахъ кваналев вукӀаго, циндаго нижее бачӀана фисташкаялъул ва гьацӀул гьабураб желе. Гьаруница дида абуна: «Я, Якъуб, хӀалбихье гьаб тIагIамалъулги, нилъер столалда кидаго букӀунаребин гьелда релълъараб», - ян. Цинги дица гьикъана: «Щиб жо кколеб гьаб, я муъминзабазул амир?» - абун. Гьаруница жаваб кьуна: «Фисташкагун гьацӀул желе», - ян. Цинги дун велъидал, гьес дида гьикъана щай велъулевилан. Дица жаваб кьуна: «ЛъикӀлъиялъе, я муъминзабазул амир», - ян ва бицана эбелалъулги АбухӀанифалги ккун букIараб хабар.

Гьев цӀакъ гӀажаиблъана ва абуна: «Валлагь, унго-унголъунги гӀелмуялъ инсан дунялалдаги ахираталдаги тӀадегӀан гьавула», - ян ва гьес байбихьана АбухӀанифада Аллагь гурхӀагиян гьаризе. Цинги гьес абуна: «ГӀакълуялъул балагьиялдалъун гьесда бихьулаан, беразда бихьуларебги жо», - ян.

 

ХIамид МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Авараг ﷺ лъай – гьев вокьи

Аллагьасул Аварагасде ﷺ бугеб рокьиялъ гьесул асхIабзабазул ракIазулъ хасаб бакI кколаан. Гьеб рокьи гьез загьир гьабулаан рагIудалъун ва пишабаздалъун гуребги Аварагасул ﷺ къадру цIунулел, гьесул лъикIлъаби рицунел, гьесул тIокIаб гIамал-хасият беццулел шигIрабаздалъунги.   АсхIабзабазда...