Аслияб гьумералде

ГIибадаталда сордо тIамулев

ГIибадаталда сордо тIамулев

Силям ибну Гьашим Ал-ГIадви абурав чи ккола аварагасул ﷺ гIемерал асхIабзабаздаса гIелму босарав, гьездаса лъикIаб хIал бахарав гIабид ва рагъухъан. ГIадамал кьижараб гIужалда, мухIканго какиеги чурун, БетIергьанасе ﷻ гIибадат гьабулаго сардал рогьунаан гьес.

Сардил ахирисеб гIуж щведал гьесие бокьулаан жиндирго берцинаб гьаркьидалъун Къуръан цIализеги. Гьеб цIалиялъ гьесул рекIелъе Аллагьасдехун ﷻ бугеб хIинкъи рехулаан, хIакъаб нухдаса кьуричIого вукIине кумекги гьабулаан. Гьабулелъулъги гьес щибго кIвахI биччалароан, гIибадат гьабиги, киве кканиги, толароан. ЖагIфар ибну Зайдица бицун буго, цо нухалъ бусурбабазул богун жал Кабулалъул рахъалдехун, Аллагьасул ﷻ кумекалдалъун, гьелда кверщел гьабизе анин.

Хадубги гьес бицунеб буго гьадин: «Бодулъ вукIана Силямги. Сордо бачIиндал, аскаралъулал боголил какги бан, хIухьбахъулел рукIана. Гьезда цадахъ Силямги вукIана. Гьев вегидал, дида ракIалде ккана гIадамаз гьесул хIакъалъулъ кутакалда бицунаанин, гьавин абуни кьижизехъин вугин. Гьедин, дир хIукму ккана гьеб сордоялъ гьесда хадуб халкквезе.

Заманги гьоркьоб ун, аскаралъулал кьижун ккедал, дида Силям вихьана тIадеги вахъун, цо рахъалдехун унев. Дун гьесда хадув вилъана, гьевин абуни рохьове валагьун ана. Аскар кьижун букIараб бакIалдаса гIезегIанго рикIкIадеги ун, гьес Къибла кинаб рахъалдехун бугебали балагьана ва какилъе лъугьана. Дун, рикIкIадасаго гьесда хадуб халккун вукIана, гьесул гьурмаде балагьидал, гьеб нуралъ гвангъун бугин кколаан. Вагъа-вачариги гьесул гIедегIичIеб букIана ва дида кколеб букIана гIадамаздаса рикIкIад вугев гьесие Аллагьасде ﷻ гIагарлъи бугин.

Гьедин рукIаго, рохьил цояб рахъалдаса баккун бачIана гъалбацI. Гьеб бихьидал, хIинкъиялъул кутакалъ, дун гъотIоде вахана. Гьеб Силямиде аскIобе гIагарлъулеб букIана, амма гьес какил хIузуралда вукIун гурони, гьелдехун берцин тIамичIо. Суждаялде гьев индал, дида ракIалде ккана гьанже гъалбацI гьесде тIаделъилин. Амма гьеб чIараб бакIалдаса багъаричIо. Суждаялдасаги ворхун, Силямица как тIубазабуна, гъалбацIин абуни гьесухъ балагьун чIун букIана. Хадуб, Силямица гьелдехун цо жо щурана ва гъалбацI рохьил цогидаб рахъалде ана.

Сордо рогьине лъугьиндал, гьес тIадеги вахъун рогьалил какги бана. Гьелдаса хадуб гьес цониги нухалъ дида рагIун букIинчIеб гIадаб рецц-бакъ гьабиялъ БетIергьанасе ﷻ тасбихI-шукру гьабуна ва абуна: «Я, Аллагь ﷻ, бегьилищ дун гIадав адаб гьечIев, мунагьазул цIурав лагъас Дуда ﷻ Алжан гьаризе, дица Дуда ﷻдун жужахIалъул цIаялдаса цIунеян гьарула», - ян. Гьел рагIаби гьес гIодулаго такрар гьарулел рукIана, гьесухъ гIенеккарав дидаги гIоди кквезе кIвечIо. ХъахIлъи байдал, лъидаго халлъилареб куцалда, Силям аскар букIараб бакIалде тIадвуссана. Амма сордо гIибадаталда борчIаниги гьесул букIана кутакаб тирхакIичи, тIубараб сордоялъ рахIатаб бусада вегун вукIанин кколеб гIадаб. Гьесда хадув вачIарав дунин абуни, свакан, тату хун вукIана».

МУХIАММАДГIАРИФ КЪУРБАНОВ

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


АлхIамалъул хIикмат

Бокьараб как балеб мехалъ чияс щибаб ракагIаталда цIалула «ФатихIа» сура. Гьеб «ФатихIа» сура гурони цониги сура чIоларо какилъ гьеб цIализе хIалкIолев чиясе. Лъаларезе, гьанже ругьунлъулезе батIияб хIукму буго.   ГIубада ибн ас-Самитица бицана Аварагас ﷺ абунин:...


ДугIаялъул къибла

Аллагьасда ﷻ гьардолеб мехалда бусурбаби, квералги рорхун, зодоре ралагьула. РакIалде ккезе рес буго ТIадегIанав Аллагь лъова тIад вугин абун. Амма гьеб бичIчIи мекъаб буго.   Цо-цо гIалимзабаз баян гьабуна, как базе КагIба къибла букIунеб гIадин, зобги дугIаялъе къибла бугин абун. Гьелъие...


СУАЛ-ЖАВАБ

Къуръан, махраж гьечIого цӀализе бегьулищ, цӀараб цӀан, къараб къан цIалулеб бугони? МагIна хисуларедухъ, Къуръан битIун цIализе малъулеб гIелмуялда абула тажвидилан. ХIарпал рукIине кколелъуса жиде-жидер гьаркьаздалъун рахъиялда абула махражилан. Мисалалъе, гIараб алфавиталда руго цо-цо хIарпал,...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


Шамаилал сунда абулеб?

Аллагьас ﷻ нилъ, бусурбаби, тIадегIан гьаруна исламияб динги кьун ва гьелдаго цадахъ гьеб дин малъизе витIана МухIаммад авараг ﷺ. БетIергьанас ﷻ гьев тIадегIан гьавуна кинабго жоялдаса. ГIаишатида гьикъидал гьесул ﷺ тIабигIаталъул хIакъалъулъ, гьелъ абуна, гьесул тIабигIат Къуръан букIанин...