Аслияб гьумералде

ХIалбихьизе лъугьин

ХIалбихьизе лъугьин

Абу ГIабдуллагь МухIаммад ибну ГIали ал-ХIакиму Тирмизию вукIана бергьарав гIалимчи, Аллагь ﷻ лъаялде вахарав вали, хIадис-гIелмуялъул имам. Гьев ккола Термеза абураб бакIалдаса (гьанжесеб Узбекистан).

 

Цо нухалъ гьев вахъуна гIелму тIалаб гьабун къватIиве. Гьеб заманалда Тирмизи машгьурлъун вукIуна гIалимзабазда гьоркьов жиндирго цIодорлъиялдалъун. Бугониги гьев вукIана хIакъикъат бичIчIи тIалаб гьабизе бокьулевлъун.

Гьеб сапаралда Тирмизи дандчIвала ибну Халикан абурав, шаргIиял суалазулъ цIакъ кьварарав, гIалимчигун. Тирмизиясул машгьурлъи рагIарав ибну Халиканица пикру гьабула гьесул хIалбихьизе. Ибну Халиканица гьесда абула: «Абулеб рагIана дуда балъгоял гIелмаби лъалин. Гьединлъидал, бице ГIаршищ яги Курсищ зобалазда тIадегIан бугеб?» - абун.

Гьеб кIиялъулго хIакъалъулъ Къуръан-хIадисалда рехсей букIаниги, кинаб киб бугебали баянлъи гьечIо.

Гьесул суалалъухъги гIенеккун Тирмизица абула: «Дуца цIехолеб буго жиндилъ кIварго гьечIеб жо. ХIакъикъияб суал кколаро зобалазда щиб бищунго борхалъуда бугеб абураб жо, суал букIине рекъола рекIелъ щиб борхалъуда бугебин абураб. ГIарш буго Аллагьасул ﷻ тIадегIанлъи бихьизабулеблъун, Курс - гIелму-лъаялъул кIодолъи бихьизабулеблъун. Амма Аллагь ﷻ лъаялде вахарасе ГIаршгун Курс буго гIицIго Гьесул ﷻ рагIад», - абун.

Гьедин Тирмизияс ибну Халиканида бихьизабуна хIакъикъияб гIелму бахIсал гьариялъулъ гуреб, бичIчIиялъул гъварилъуда ва рекIел бацIцIалъиялда бараб бугеблъи.

Гьелдаса хадуб ибну Халикан суфизабазул кутакаб адаб гьабулев чилъун лъугьана.

 

МухIаммад ГIалиев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ЖамгIият лъикIлъиялде нух

Исламалъул бищунго кIвар бугел къиматазул цояб ккола инсанасе тарбия кьей. Гьеб хурхараб букIуна хьвада-чIвадиялъул къагIидабазда гуребги, рухIалъул жанисеб рацIцIалъиялдаги, ракI бацIцIад гьабиялдаги, лъикIаб хасият гIуцIиялдаги. Ахир-къадги тарбия ккола инсан жамгIияталда вухьинавулеб, цогидазе...


Телефоназул унти

Жиндир хIакъалъулъ гIемер бицунеб унти ккола телефоназда нилъ рараллъун рукIин.   Нилъер лъималги цIакъго унтун руго гьеб унтиялъ. Гьединаб унти букIин загьирлъула: Смартфоналдаса ри-кӀкӀад ругеб мехалда яги гьеб кIочон хутIани ургъалабазулъе ккей. Телефоналде гIемер халгьаби. Цо-цояз...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...


Бекерулеб заманалъул хIикмат

Замана сверула сагIтал тирула, Сон хехго бачIуна, херлъун ватула. (Инхоса ГIалихIажи)   Халкъалда гьоркьоб гIемер бицунеб жолъун ккола ахираб мехалда заман хехго унеб бугилан абун. ХIакъикъаталдаги гьедин букIин бихьулебги буго. Щибго ургъел гьечIого нилъ рукIаго ун батула анкь, моцI,...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...