Аслияб гьумералде

ХIалбихьизе лъугьин

ХIалбихьизе лъугьин

Абу ГIабдуллагь МухIаммад ибну ГIали ал-ХIакиму Тирмизию вукIана бергьарав гIалимчи, Аллагь ﷻ лъаялде вахарав вали, хIадис-гIелмуялъул имам. Гьев ккола Термеза абураб бакIалдаса (гьанжесеб Узбекистан).

 

Цо нухалъ гьев вахъуна гIелму тIалаб гьабун къватIиве. Гьеб заманалда Тирмизи машгьурлъун вукIуна гIалимзабазда гьоркьов жиндирго цIодорлъиялдалъун. Бугониги гьев вукIана хIакъикъат бичIчIи тIалаб гьабизе бокьулевлъун.

Гьеб сапаралда Тирмизи дандчIвала ибну Халикан абурав, шаргIиял суалазулъ цIакъ кьварарав, гIалимчигун. Тирмизиясул машгьурлъи рагIарав ибну Халиканица пикру гьабула гьесул хIалбихьизе. Ибну Халиканица гьесда абула: «Абулеб рагIана дуда балъгоял гIелмаби лъалин. Гьединлъидал, бице ГIаршищ яги Курсищ зобалазда тIадегIан бугеб?» - абун.

Гьеб кIиялъулго хIакъалъулъ Къуръан-хIадисалда рехсей букIаниги, кинаб киб бугебали баянлъи гьечIо.

Гьесул суалалъухъги гIенеккун Тирмизица абула: «Дуца цIехолеб буго жиндилъ кIварго гьечIеб жо. ХIакъикъияб суал кколаро зобалазда щиб бищунго борхалъуда бугеб абураб жо, суал букIине рекъола рекIелъ щиб борхалъуда бугебин абураб. ГIарш буго Аллагьасул ﷻ тIадегIанлъи бихьизабулеблъун, Курс - гIелму-лъаялъул кIодолъи бихьизабулеблъун. Амма Аллагь ﷻ лъаялде вахарасе ГIаршгун Курс буго гIицIго Гьесул ﷻ рагIад», - абун.

Гьедин Тирмизияс ибну Халиканида бихьизабуна хIакъикъияб гIелму бахIсал гьариялъулъ гуреб, бичIчIиялъул гъварилъуда ва рекIел бацIцIалъиялда бараб бугеблъи.

Гьелдаса хадуб ибну Халикан суфизабазул кутакаб адаб гьабулев чилъун лъугьана.

 

МухIаммад ГIалиев

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Тебетараб хоно

Инсанасул гӀумруялъе хӀажа-табщинаб бижарав, нилъеда рикӀкӀун хIалкIоларел гӀемерал нигӀматал нилъее кьурав, гӀаламалъулго БетӀергьан Аллагьасе ﷻ буго рецц. Гьединал нигIматазул цояб ккола гӀанкӀодул хоно - гӀадатияб ва хӀалтӀизабизе рес бугеб, сахлъиялъе гӀемераб пайда кьолеб...


Ингушазул кумек

ТIабигIияб балагьалъул хIаси-лалда къварилъиялде ккарал дагъистаниязухъе кумекалъулаб квер бегьаразда гьоркьор руго ингушалги. Дагьал церегIан къоязда Ингушетиялдаса Дагъистаналде кумекгун рачIун рукIарал ингушазул цо къокъаялда гьоркьор СурхIахIи росдал имамасул наиб ГIумар Нальгиев ва жамагIатчи...


Тавбуялде рачIун лъикI

Нижеда тIаса лъугьа, тIадегIанав БетIергьан, ТIабигIиял балагьал рикIкIад гьаре, я Аллагь. Ниж, щибниги лъаларел, лъавукъал муъминзаби, Лълъел балагьал тIаде щун, тIерхьинаруге, Аллагь.   Жакъа Дагъистаналде бачIараб къварилъиялъ, БичIчIана киназдаго дур хIалкIолъи, БетIергьан. Хинаб...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...


МичI ва гьелъул пайда

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе.   Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...