Аслияб гьумералде

ХIалбихьизе лъугьин

ХIалбихьизе лъугьин

Абу ГIабдуллагь МухIаммад ибну ГIали ал-ХIакиму Тирмизию вукIана бергьарав гIалимчи, Аллагь ﷻ лъаялде вахарав вали, хIадис-гIелмуялъул имам. Гьев ккола Термеза абураб бакIалдаса (гьанжесеб Узбекистан).

 

Цо нухалъ гьев вахъуна гIелму тIалаб гьабун къватIиве. Гьеб заманалда Тирмизи машгьурлъун вукIуна гIалимзабазда гьоркьов жиндирго цIодорлъиялдалъун. Бугониги гьев вукIана хIакъикъат бичIчIи тIалаб гьабизе бокьулевлъун.

Гьеб сапаралда Тирмизи дандчIвала ибну Халикан абурав, шаргIиял суалазулъ цIакъ кьварарав, гIалимчигун. Тирмизиясул машгьурлъи рагIарав ибну Халиканица пикру гьабула гьесул хIалбихьизе. Ибну Халиканица гьесда абула: «Абулеб рагIана дуда балъгоял гIелмаби лъалин. Гьединлъидал, бице ГIаршищ яги Курсищ зобалазда тIадегIан бугеб?» - абун.

Гьеб кIиялъулго хIакъалъулъ Къуръан-хIадисалда рехсей букIаниги, кинаб киб бугебали баянлъи гьечIо.

Гьесул суалалъухъги гIенеккун Тирмизица абула: «Дуца цIехолеб буго жиндилъ кIварго гьечIеб жо. ХIакъикъияб суал кколаро зобалазда щиб бищунго борхалъуда бугеб абураб жо, суал букIине рекъола рекIелъ щиб борхалъуда бугебин абураб. ГIарш буго Аллагьасул ﷻ тIадегIанлъи бихьизабулеблъун, Курс - гIелму-лъаялъул кIодолъи бихьизабулеблъун. Амма Аллагь ﷻ лъаялде вахарасе ГIаршгун Курс буго гIицIго Гьесул ﷻ рагIад», - абун.

Гьедин Тирмизияс ибну Халиканида бихьизабуна хIакъикъияб гIелму бахIсал гьариялъулъ гуреб, бичIчIиялъул гъварилъуда ва рекIел бацIцIалъиялда бараб бугеблъи.

Гьелдаса хадуб ибну Халикан суфизабазул кутакаб адаб гьабулев чилъун лъугьана.

 

МухIаммад ГIалиев

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


«Инсаналъ» къотIи гьабуна

«Инсан» фондалъул генералияв директор щвана РФялъул президентасда цебе бугеб Дагъистан Республикаялъул вакиллъиялде ва гьенив дандчӀвана республикаялъул вакиласул ишал тӀуралев Нагиев Руслангун ва гьесул гьалмагъзабигун. Данделъиялда бицана цадахъ рекъон хӀалтӀиялъул бугеб кIваралъул, цадахъ...


Президентас ХасмухIаммадида баркана

Россиялъул президент Владимир Путиница баркана Дагъистаналъул хӀурматияв инсан, 95 сон тӀубарав ХасмухӀаммад Абубакаровасда гьавураб къо. Дагъистаналъул кӀудияв эменин абула гьесда гьев лъалел чагӀаз. Гьесул гӀумру буго къвакӀиялъул ва исламалъе хъулухъ гьабиялъул мисаллъун. Гьес гӀумру гьабуна...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Учительзабиги кIочон течIо

Хъайтагъ районалда тӀобитӀана РабигIул аввал моцӀалъе сайгъат гьабураб гӀелмияб мажлис. Гьелда гӀахьаллъана районалъул бетӀер ХӀасанов Запир; районалъул имамзабазул советалъул председатель - Салимов ГӀабдулла; Югалъулаб территориалияб округалда Дагъистан Республикаялъул муфтияталъул вакил Рамазанов...