Аслияб гьумералде

«Юсуф» сура

«Юсуф» сура

ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дуца бице, Авараг , дурго къавмалъе Юсуф аварагас жиндир эмен ЯгIкъуб аварагасде абураб: «Я, дир эмен, дида бихьана макьилъ анцIила цо цIва ва бакъги моцIги. Дида гьел рихьана зодоса гIодореги рещтIун, дие сужда гьабулел», - абун (сурату «Юсуф» 4 аят).

 

ГIалимзабаз тIахьазда хъвалеб бугеб кинниги гьеб макьу бихьараб сордо букIун буго Лайлатул къадриялде данде ккараб рузман сордо. Гьеб мехалъ Юсуф аварагги вукIун вуго анцIила кIиго сон барав чи. АнцIила цо цIваялъул магIнаги букIун буго Юсуфил вацазул, гьел анцIила цо рукIана. Бакъги моцIги абуни - эмен ЯгIкъуб ва эбел РахIил. Яги эбел РахIил хун йикIун, эбелалъул яц.

Хадусеб аяталда буго (магIна): «Юсуф аварагас макьу бициндал, эмен ЯгIкъубица гьесда абуна: «Я, дир вас, дуца гьеб макьу дурго вацазде бицунге, (бицани) дуе гьез мун гьалагльизе макру гьабизе бегьула. ЩайтIанги инсанасе баянаб тушман буго (гьелъ инсанасул ракIалде рехула цоцазе макру-хIилла гьабулеб къагIида», - абун (сурату «Юсуф» 5 аят).

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Юсуф аварагасул къисаялда къисабазул бищунго берцинабилан абуна. Гьелда жанир руго дунялги ахиратги жидедалъун лъикIлъулел, нилъеца пикру гьабизе, нилъ кантIизе рекъарал гIемерал пайдаби ва хIикматал, ханзабазул ва рагIияталъул хьвада-чIвади, руччабазул макру, тушбабаздаса бачIунеб балагь-къварилъиялде сабру гьаби гIадал гIемерал кантIизариял.

Юбаю ибну КагIбидаса бачIараб Бичасул Аварагасул ﷺ хIадисалда буго: «Нужеца нужерго лагъзадерида лъазабе сурату «Юсуф». Кинав бусурбанчи вугониги жиндир агьлуялда ва гъаравашазда гьеб лъазе гьабун, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесие рухIбахъиялъул захIмалъи бигьа гьабила. Гьесие къуватги кьела Юсуф аварагасе кьураб гIадин. Гьев чияс бусурбанчиясдехун хIасадги гьабиларо. Гьединго, щив чи вугониги гьеб сура цIалиялда тIадчIей гьабун, магIнаялде пикрабиги руссинарун, гьев чи щола Юсуф щвараб бакIалде. Юсуфие гIадал рохелал щвела гьесиеги абураб магIна. Сурату «Юсуф» жинда цIалулеб рагIарав, гьелъухъ гIенеккарав, пашманлъи-ургъаликье ккун вукIун хадув, гьелдаса гIицIлъун рахIатлъила», - ян («РухIул баян»).

Сурату «Юсуф» рещтIине ккараб сабабги буго, ягьудиязул гIалимзабаз мушрикуназул бутIрузда аби нужеца МухIаммадида ﷺ гьикъейин ЯгIкъуб аварагасул агьлу Шамалдаса Мисриялде сундуе гIоло аралин абун. Гьединго, Юсуф аварагасул ккараб къисаги. Гьелъул хIакъалъулъ Аварагасда ﷺ гьез цIехедал рещтIараб букIана гьеб сура.

 

АхIмад Къурбанов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....


Лъадул хIакъ цIунизе ккола

Хъизан ккола Аллагьас инсанасе кьурал бищун кIудиял нигIматазул цояб. Исламалъ хасаб кIвар кьола ригьин гьабиялде. Ригьин гьаби рикIкIуна жамгIияб гIадатлъун гуребги, гIибадатлъунги, гьелдалъун цIунула иманги, яхIги, насаб халат бахъинабиги.   Хасго ригьин гьабизе лъикIазул цояб ккола шаввал...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Шукру гьабулищ?

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Гьеб къоялъ нужеда гьикъизе буго дунялалда Аллагьас ﷻ кьурал нигIматал кин харж гьаруралин абун». (Сура «Ат-Такасур», аят 8)   Гьаб къокъабго аяталда жаниб щивав чиясе пикру гьабизе бакI буго. ГӀумруялда жаниб...


Къеч буссинабулеб

Риидал хъарпуз гIемер кванала. Гьелъ къеч буссинаби гуребги, сахлъиялъеги пайда гьабула. Лъим, витаминал, минералазул ва антиоксидантазул къадар цIикIкIараб букIиналъ, хъарпуз рикIкIуна риидалил бищунго сахлъиялъе пайдаял кванил нигIматазул цояблъун.   Хъарпузалъулъ букIуна 90 проценталде...