Аслияб гьумералде

МутIигIлъулареб варани

МутIигIлъулареб варани

МутIигIлъулареб варани

Маликил вас Анасидасан бицана: «Ансариязул цо хъизамалъул букIана лъим баччиялъе хIалтIизабулеб варани ва цо заманалдасан гьеб мутIигIлъулареблъун лъугьана, жинда тIад чи рекIине толароан, къайи лъезе чIолароан, гIадамазде багъулаан.

 

Вараниялъул бетIергьабаз Аварагасухъе ﷺ щведал гIарз бахъана варани мутIигIлъулеб гьечIилан ва хур-гъветI, лъим гьечIого, бакъвалеб бугилан. Аварагас ﷺ жиндаго аскIор рукIарал асхIабзаби цадахъ рачана ва ана варани бугеб чалиялъухъе. Гьенире щведал, ТIагьа ﷺ чалиниве лъугьана, гьениб, бокIнидеги буссун, вараниги букIана. Халкъалъул Хирияв ﷺ вараниялде тIаде лъугьиндал гIадамаз гьесде абуна: «Я Бичасул Расул! Гьеб гьагаб гьой гIадин лъугьун буго, гьелъ дуе зарал гьабизе гурин!» - абун. Аварагас ﷺ жаваб гьабуна гьелъ жиндие зарал гьабизе гьечIилан. Гьеб мехалъ варани Аварагасул ﷺ рахъалде балагьана, гьев вихьигун гьеб гьесде данде бачIана ва, гьесда цебеги чIун, сужда гьабуна. Халкъалъул Хирияс ﷺ гьелъул надалда тIад квер лъуна, гьелдаса нахъе варани цебе кидаго букIинчIеб хIалалъ гIодобе биччараблъун лъугьана ва кинабго хIалтIи гьабизе байбихьана. Гьеб мехалъ асхIабзабаз абуна: «Я Бичасул Авараг! Гьаб гIакълу гьечIеб хIайваналъ дуе сужда гьабуна, ниж гьелдасаги мустахIикъал руго дуе сужда гьабизе!» - ян. Аварагас ﷺ гьезие жаваб гьабуна: «Инсанас инсанасе сужда гьабизе бегьуларо, бегьулебани дица амру гьабилаан чIужуялда росасе сужда гьабейилан – гьедигIан кIудияб хIакъ букIиналъе гIоло гьесул. Дир нафс кодоб бугев АллагьасхIаги, росасул тIоноцIалдаса хIатIазде щвезегIан тIубараб черхалдаса баккулеб нажасаб рецIцI бугони, гьеб чIужуялъ чIикIаниги, гьелъ гьесул хIакъ тIубан бахъунаро», - ян (АхIмад ва Насаи).

 

Вараниялъул зигара

ЖагIфарил вас ГIабдулла-гьидасан бицана: «Цо къоялъ Аварагас ﷺ дун жиндаго цадахъ вараниялда рекIинавуна ва ниж цадахъ унаго гьес дида бицана цо балъгояб хабар, дица гьеб абадиялъ лъиениги бицинаро.

ХIажат тIубалелъул гьесие бокьулаан гьелъие хIадурараб бакIалда яги гъутIбузда гьоркьоб гьеб биххизе. Гьеб мурадалъ гьев ансариясул сверун къед бараб чолониве лъугьиндал, гьесде данде бачIана варани ва зигардиялъул гьаркьал гьаруна. Гьелъул бадиса чвахулеб букIана магIу. Аварагас ﷺ гьелъул мугъ ва гIундузда нахъбакI лъулъана, гьебги гIодобе биччана.

Аварагас ﷺ гьеб вараниялъул хважаин цIехедал, ансариязул гIолохъанчи вачIана ва абуна гьеб жиндир бугилан. Аварагас ﷺ гьесда абуна: «Мун хIинкъуларищ Аллагьасдаса, гьаб вараниялъул хважаинлъун мун гьавурав!? Гьаб диде зигардана дуца жиб бакъизабулеб ва гIемер хIалтIизабулеб бугилан», - абун (Ибну Мажагь Муслим).

 

ГIали МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Муфти дандчIвана Сулеймангун

Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афандица, ГӀиса аварагасул цIаралда бугеб централда къабул гьавуна Гъарабудахкент районалъул Параул росулъа гӀараб каллиграфиялъул устар Аширлаев Сулейман. Гьес сайгъат гьабуна хирияб Къуръаналъул жинцаго квералъ хъвараб, цогидаздаса батӀияб нусха. ГӀага-шагарго...


Фарукъ абураб цIар щвей

Жинда Аллагь разилъаяв ГIумар-асхIаб исламалде вачIун хадуб, бусурбабазда бугеб хIал бихьун гьесул ракI хIалхьун букIинчIо. Бусурбабаз ислам боси балъго гьабулеб букIараб заманалда ГIумар-асхIаб Аварагасухъе ﷺ вачIана ва абуна: «Я, Бичасул Авараг ﷺ, нилъ битIараб нухда гьечIищ, хваниги чIаго...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...


Сахаватав инсан

Нижер росулъа сахаватав инсан Чарандал вас ГIамиргIалица жиндирго инсул букIараб мина къачIазеги къачIан кьуна росдал мадрасалъе. Киналго росдал гIадамал кутакалда рохун ва разиго руго ГIамиргIалица гьабураб гьеб баракат цIикIкIараб ишалдаса. Гьанже рес рекъана мадрасаялда лъимал ва чIахIиял...


Гъваридаб лъай

Гьале тIаде щвана цIалул заман. Киналго лъимал школаздеги, студентал цIалул идарабаздеги хьвадун байбихьула жидерго лъай цIикIкIинабизе. Исламалда лъай тIалаб гьабиялде кьола бищун цIикIкIун кIвар. Гьелде тIоритIел гьабулел аяталгун хIадисал гIемерал руго. Цересел номеразда гьелъул хIакъалъулъ...