Аслияб гьумералде

МутIигIлъулареб варани

МутIигIлъулареб варани

МутIигIлъулареб варани

Маликил вас Анасидасан бицана: «Ансариязул цо хъизамалъул букIана лъим баччиялъе хIалтIизабулеб варани ва цо заманалдасан гьеб мутIигIлъулареблъун лъугьана, жинда тIад чи рекIине толароан, къайи лъезе чIолароан, гIадамазде багъулаан.

 

Вараниялъул бетIергьабаз Аварагасухъе ﷺ щведал гIарз бахъана варани мутIигIлъулеб гьечIилан ва хур-гъветI, лъим гьечIого, бакъвалеб бугилан. Аварагас ﷺ жиндаго аскIор рукIарал асхIабзаби цадахъ рачана ва ана варани бугеб чалиялъухъе. Гьенире щведал, ТIагьа ﷺ чалиниве лъугьана, гьениб, бокIнидеги буссун, вараниги букIана. Халкъалъул Хирияв ﷺ вараниялде тIаде лъугьиндал гIадамаз гьесде абуна: «Я Бичасул Расул! Гьеб гьагаб гьой гIадин лъугьун буго, гьелъ дуе зарал гьабизе гурин!» - абун. Аварагас ﷺ жаваб гьабуна гьелъ жиндие зарал гьабизе гьечIилан. Гьеб мехалъ варани Аварагасул ﷺ рахъалде балагьана, гьев вихьигун гьеб гьесде данде бачIана ва, гьесда цебеги чIун, сужда гьабуна. Халкъалъул Хирияс ﷺ гьелъул надалда тIад квер лъуна, гьелдаса нахъе варани цебе кидаго букIинчIеб хIалалъ гIодобе биччараблъун лъугьана ва кинабго хIалтIи гьабизе байбихьана. Гьеб мехалъ асхIабзабаз абуна: «Я Бичасул Авараг! Гьаб гIакълу гьечIеб хIайваналъ дуе сужда гьабуна, ниж гьелдасаги мустахIикъал руго дуе сужда гьабизе!» - ян. Аварагас ﷺ гьезие жаваб гьабуна: «Инсанас инсанасе сужда гьабизе бегьуларо, бегьулебани дица амру гьабилаан чIужуялда росасе сужда гьабейилан – гьедигIан кIудияб хIакъ букIиналъе гIоло гьесул. Дир нафс кодоб бугев АллагьасхIаги, росасул тIоноцIалдаса хIатIазде щвезегIан тIубараб черхалдаса баккулеб нажасаб рецIцI бугони, гьеб чIужуялъ чIикIаниги, гьелъ гьесул хIакъ тIубан бахъунаро», - ян (АхIмад ва Насаи).

 

Вараниялъул зигара

ЖагIфарил вас ГIабдулла-гьидасан бицана: «Цо къоялъ Аварагас ﷺ дун жиндаго цадахъ вараниялда рекIинавуна ва ниж цадахъ унаго гьес дида бицана цо балъгояб хабар, дица гьеб абадиялъ лъиениги бицинаро.

ХIажат тIубалелъул гьесие бокьулаан гьелъие хIадурараб бакIалда яги гъутIбузда гьоркьоб гьеб биххизе. Гьеб мурадалъ гьев ансариясул сверун къед бараб чолониве лъугьиндал, гьесде данде бачIана варани ва зигардиялъул гьаркьал гьаруна. Гьелъул бадиса чвахулеб букIана магIу. Аварагас ﷺ гьелъул мугъ ва гIундузда нахъбакI лъулъана, гьебги гIодобе биччана.

Аварагас ﷺ гьеб вараниялъул хважаин цIехедал, ансариязул гIолохъанчи вачIана ва абуна гьеб жиндир бугилан. Аварагас ﷺ гьесда абуна: «Мун хIинкъуларищ Аллагьасдаса, гьаб вараниялъул хважаинлъун мун гьавурав!? Гьаб диде зигардана дуца жиб бакъизабулеб ва гIемер хIалтIизабулеб бугилан», - абун (Ибну Мажагь Муслим).

 

ГIали МухIаммадов

2026-05-15 (ЗулкъагIида 1447 с.) №10.


ГIарафа магIарда чIей

ГIарафа магIарда чIей хIежалъул бищун кIвар бугеб рукнулъун ккола, щайгурелъул, гьеб къо къалъаралдаса хадусеб къоялъул рогьел баккизегIан гьенив цо лахIзаталъгIаги чIечIев чиясул хIеж рикIкIунгутIиялъе гIоло. Цогидал рукнабазе цIараб хасаб заман гьечIо.   ГIарафа мегIер ва ГIарафа къо буго...


Кинаб хъвелеб?

Къурбан хъвей ШафигIиясдаги АхIмадидаги Маликидаги аскIоб муаккадаб суннат ккола. АбухIанифатида аскIоб къурбан хъвей тIадаб буго шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун бугел гIадамазда. Амма АбухIанифатида аскIоб гьеб тIалъизе ккани закат бахъи гIураб бечелъи букIине ккола. «РахIматул...


Къурбан хъвей

Къурбан хъвеялъул хIукму   ШафигIиясдаги, АхIмадидаги, Маликидаги аскIоб къурбан хъвей муаккадаб суннат ккола, ай кIвар кьун тIадчIей гьабизе кколеб суннат. АбухIанифада аскIоб - шагьаразда, росабалъ гIумру гьабун ругел гIадамазда тIадаб буго. («РахIматул...


Суал-жаваб

ХIежалъ гIисинал ва чIахIиял мунагьал чурулищ? ГIемерисел гIалимзабазда аскIоб хIежалъ гIисинал мунагьал чурула, амма кIудиял мунагьал ва гIадамазул хIукъукъал чуруларо. Бухари ва АхIмадица бицараб хIадисалда буго: «ХIеж гьабураб мехалда жинца абичIони квешаб рагIи ва гьаричIони фискъуялде...


ХIарамалъул ракь

Макка-Мадинаялъул хиралъилъун нилъее гIела, жиндие гIоло кинабго махлукъат бижарав Авараг ﷺ тIад хьвадараб, гьев вукъараб ракьлъун букIин.   Нилъеда бихьулеб буго жакъасеб къоялъги ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Макка-Мадинаялъул агьлу хьихьун бугеб куцги, гьениб гьанжелъизегIан цIунун бугеб...