Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ кIиго къиса

Аварагасул ﷺ кIиго къиса

Аварагасул ﷺ кIиго къиса

Аварагас рихьизаруна чанго мугIжизатал, авараглъиялъул хIакъикъат гIадамазда бичIчIизабиялъе. Гьелдаго цадахъ аварагасда гIезегIан захIмалъаби рихьана халкъ диналде ахIулаго. МугIжизатазул бищун кIудиябги ккола Къуръан. Щайгурелъул, Аллагьасул калам букIиналъ, лъиданиги жиб хисизабизеги кIвечIеб. ЧIахIиял мугIжизатазул цояб ккола моцI хъвалхьин.

 

Цогидал аварагзабазул лъиего гьединаб мугIжизат кьечIо. Гьелъул бицен, хирияб Къуръаналдаги кьучIал хIадисазул тIахьаздаги буго. Гьеб лъугьа бахъин ккана Аварагас ﷺ Мадинаялде гьижра гьабилалде цересел соназ. Капурал къурайшияз мун авараг вукIиналъе мугIжизат бихьизабеян моцI кIийиде хъвалхьиялдалъун абураб мехалъ, Аллагьасда гьарун моцI кIиго бутIаялде хъвалхьана. Гьеб мехалъги цо-цоял чIана нижее МухIаммадица сихIру гьабунинги абун. Сапаралдаса рачIаразда гьикъидал, гьезги абуна жидедаги гьеб бихьанилан. Гьелдалъун къурайшияз дин босичIо.

Китаялда, некIсияб минаялъул кьучI бухъулаго, гьениб хъван батана гьаб мина банин пуланаб зодоб моцI кIиго бутIаялде хъвалхьун араб гIажаибаб лъугьа-бахъин ккараб соналъин абун. Гьелъул хIакъалъулъ бицен гьабуна къватIисел улкабазул газет-журналазда. Соналъул хIисаб гьабидал, гьеб данде ккана Аварагасул ﷺ мугIжизаталъул соналде.

Кутакалда захIмат бихьараблъун ккола Авараг ﷺ ТIаифалде араб къо. Къурайшиязул къварилъи, зулму цIикIкIун хадуб, дин тIибитIизабизе кумек щвеялъул мурадалда, свалат-салам лъеяв Аллагьасул Расул ТIаифалде ана. Цо рахъалъ гьесул хьул букIана гьениб бугеб жиндирго эбелдахъаб гIагарлъиялде. ТIаифалда Аварагас ﷺ дандчIвай гьабуна Сакъиф тухумалъул бутIрузулгун ва гьел исламалде ахIана. Гьез МухIаммадил ахIи къабул гьабичIо, мун гурев тIокIав чигойищ расуллъун витIизе ватичIевиланги абун. Гьездасанги гьесда щибго лъикIаб жо бихьичIо. Гьеб мехалъ жив нужехъе вачIаравлъи къурайшиязда лъазе тоге, лъани гьез жиндиеги ислам босарал бусурбабазеги гьабулеб зарал цIикIкIине бугилан абуна гьес. Гьеб балъго теялдаги гьел разилъичIо, гьелде тIадеги, гIантал гIадамал ва гIисинлъимал хадур тIамун, гьез ганчIал речIчIун, ахикье кIанцIизавуна хирияв Авараг ﷺ. Гьенив свакан, гIодов чIарав Аварагасде ﷺ аскIове, ахил бетIергьанас цIибилги босун, лагъ витIун вачIана. Аварагас ﷺ Бисмилла бахъулеб бихьараб мехалъ лагъ виххун хутIана ва гьанир ругезул Бисмиллагь бахъулеб гIадат гьечIилан абидал, Аварагас ﷺ гьесда гьикъана мун киса кколевилан. Гьес абуна Нинавиялдаса кколин абун. Мун Юнус аварагасул росулъа чи вихьулилан Аварагас ﷺ абидал, гьесул хIакъикъатги лъайдал, гьес Аварагасул ﷺ хIатIаздагун кверазда убач гьабуна ва ислам босана.

ТIаифалдаса тIадвуссунаго, Нахлат абураб бакIалде щведал, сардилъ тIадеги вахъун как балев вукIаго гьесда аскIосан жиназул къокъа ана, гьел анкьгоял рукIаниланги буго. Гьелги Йеменалъул Насбайн абураб бакIалдаса жинал рукIун руго. Гьел жинал гьес цIалулеб Къуръаналъухъ гIенеккана, цинги гьез гьесде иманги лъуна ва гьел жидерго къавмалъухъеги ана гьелги исламалде ахIизе. Гьезул бицен хирияб Къуръаналда буго.

ТIаифалъул гIадамаз Авараг ﷺ къабул гьавичIого, ганчIал речIчIун нахъе къотIидал, гьев вахчана шагьаралдаса къватIиб бугеб цо ахикь. Гьениве гьесухъе рещтIана ЖабрагIил малаик ва гьес Аварагасда ﷺ абуна: «Дуе бокьун батани дица гьаб бакI ракьуца кIкIунеб хIал гьабила яги гьелде тIаде мегIер ччукIизабила», - абун. Жив рахIматлъун витIарав Аварагас ﷺ жаваб кьуна: «Дун гьезда гурхIула, дун божула гьезул хадусел гIелалгIаги Аллагьасе бацIцIадаб лагълъи гьабизе лъугьиналде ва Аллагьасда гьез щивниги гIахьал гьавунгутIиялда», - абун.

Гьеб мехалда ЖабрагIилас абуна: «Унго-унголъун, Аллагьас абухъе, гурхIел цIикIкIарав вуго мун», - ян. («Ар-РахIикъул-махтум»)

 

ХIабиб МухIаммадов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...


ГIицIцIаллъун рачIуна ва уна

Цо нухалъ Абу Язид БастIамияв лъугьана пуланаб бакIалъул мажгиталъуве ва гIодов чIана цо факъигьасда сверун гьабураб горсвериялда гьоркьов. Данделъараз гьев гIалимасе кьолел рукIана батIи-батIиял суалал. Цояс цIехана пуланабги пуланабги жо нахъеги тун хварав чиясул ирсалдасан.   Цинги гьев...


25 нухалъ такрар гьабе

Ризкъи гIатIилъиялъе ругел сабабазул цIехолел чагIи гIемер рукIуна. Бищунго аслияблъун ккола жиндир заманалда как бай, ай киналго арканалги адабалги тӀуразарун.   Гьединго ризкъи тIаде цIалеблъун ккола зухIаялъул как бай, хасго кьижилалде цебе сура «ВакъигӀат»,...


Къиямасеб къоялъул гIаламат

Магьди ккола Аварагасул ﷺ яс ПатIиматил наслуялдаса, гьев загьирлъараб мехалъ гIадлу-низамалъул рахъалъ дунялго цIола. Дажал вуго капурав, халкъ къосинабулев, цояб бер беццав, кIиябго бералда бакьулъ капурчийин хъварав, жив Аллагь вугилан чIарав, жинда нахърилълъарал жалго толев, нахърилълъинчIезе...


Румазул ханас Абусуфяние кьурал суалал

Жиндаго цевегIанги вачIинавун, румазул ханас Абусуфянида гьикъана: «Аварагилан жинца дагIба балев чиясул нужеда гъорлъ насаб щиб бугеб?» - абун. Абусуфяница абуна: «Насаб бищун бацIцIадаб буго», - ян.   КIиабизеги ханас гьикъана: «Досдаса цеве, дос бицунеб...