Аслияб гьумералде

Лъазе тIадаб

Лъазе тIадаб

Лъазе тIадаб

Инсул рахъалдасан Аварагасул ﷺ умумул ккола: ГIабду-ллагь, ГIабдулмутIалиб, Гьашим, ГIабдуманаф, Къусайю, Килаб, Муррат, КагIбу, Луайу, Гъалиб, Фигьру, Малик, Назар, Кинанат, Хузаймат, Мудрикат, Ильяс, Музар, Низар, МугIад, ГIаднан.

 

Эбелалъул рахъалдасан: МухIам-мад ккола Аминатил вас, Аминатги ккола Вагьбил яс, Вагьбу ккола ГIабдулманафил ва гьевги Зугьратил, гьевги Килабил вас. Гьев Килабилъ хирияв Аварагасул ﷺ эбелалъулги инсулги насаб жубала.

Гьаб ккола тарихалъул гIалимзабиги насаб лъалел гIалимзабиги тIадрекъараб Аварагасул ﷺ умумузул тартиб. Гьаниса тIадехун рехсараб насабалда сверухъ хилаф буго. Амма киналго тIадрекъараб жо ккола МухIаммад аварагасул насаб Ибрагьим аварагасул вас ИсмагIил аварагасда хурхараб букIиналда.

Гьесул ﷺ умумул рукIана тавхIидалда. Гьесул умумул рукIана жидер заманалъул бищун къимат-къадру бугел, заманалда рекъон шаргIияб магьари лъун гурого жал данделъичIел, зина гьаби гIадал квешал пишабаздаса цIунарал.

Хириясул ﷺ хIадисалда буго: «Дун загьирлъана никахIалдалъун, дун загьирлъичIо зинаялдалъун, Адамидаса байбихьараб дир эбел-инсудаса дунго загьирлъизегIан магьариги лъолаго загьирлъана дун», - абун (ТIабрани).

  1. ГIабдуллагь - къурайшиязда гьоркьов бищун берцинав чиги бищун инсуе вокьулев васги вукIана.
  2. ГIабдулмутIалиб вукIана цо жо ккани къурайшиял жиндихъе кIанцIулев, гьезда гьоркьов къимат-къадру бугев, мискин-пакъирзаби кваназарулев, хIатта магIарде унгицин хIанчIазе кваназе жо балев, гIаракъи гьукъулев, зулму гьукъулев, къурайшиязда гъорлъ гIакълу-лъай цIикIкIарав, къадруяв чи.
  3. Гьашим вукIана къварилъи-гIатIилъи ккараб заманалда кидаго ракъарал гIадамал мискин-пакъирзаби кваназарулев. Гьесул гьурмада МухIаммад аварагасул нур букIана, жиндие къурайшиял мутIигIалги вукIана, гьесул берцинлъиялде балагьун, Маккаялъул моцIилан абулаан.
  4. ГIабдуманафида абулаан Маккаялъул моцIилан, гьев цIакъго берцинав вукIун. ГIарабияз гьесда абулаан «Файяз» абун, ай цIакъ лъикIлъаби чвахизарулев чийилан. Имам ШафигIиявги гьесул наслуялдаса ккола.
  5. Къусайю вукIана къурайшиязул тухум-кьибил цолъизабулев, гIадамазе гIаракъи гьукъулев, гьезие лъикIалдалъун вагIза гьабулев, камилав чи.
  6. Килаб - бахIарчияв, гьабиги рачун кидаго чанаве унев чи вукIана.
  7. Муррат вукIана тушбабаздаса бергьунев, къимат-къадру бугев чи.
  8. КагIбу - жиндирго къавмалъе вагIза-насихIат гьабулев, нахъа загьирлъизе вугев Аварагасул бицен гIемер гьабулев чи вукIана.
  9. Луайю - гIодове виччан, ургъун жо гьабулев чи вукIана.
  10. Фигьру - ворхатав, къвакIарав, гIадамазул хIажат цIехон, гьеб тIубалев чи вукIана.
  11. Малик - гIарабиязул хан гIадав чи вукIана.
  12. Назар - гьумер гвангъарав, гьайбатав чи вукIана.
  13. Кинанат - къадру кIудияв, жиндихъе гIарабиял хьвадулев чи вукIана.
  14. Хузаймат - халкъалда гьоркьоб рекъел-маслихIат гьабулев, къадруяв чи вукIана.
  15. Мудрикат - кинабниги тIадегIанлъи, чIухIи щварав чи. Жив тIаса вищарасул нурги гьесулъ загьирлъун букIана.
  16. Ильяс - бергьараб берцинлъи бугев, гIарабиязда аскIов цIакъ къадру кIудияв, жинда дандбан гурони гьез хIукму къотIуларев чи вукIана.
  17. Музар - жиндир берцинлъиялъ ракIал тIаде цIалев, гьаракь берцинав, гIакъилаб каламалъул чи вукIана.
  18. Низар - тIоцебе гIарабиязда жаниб хъвай-хъвагIай гьабурав, гьавураб къоялъги МухIаммад аварагасул гьурмалъ жиндир нур бихьулев чи вукIана.
  19. МугIад - цIакъ бахIарчияв, гьес бетIерлъи гьабураб бо кидаго бергьенлъабиги росун гурони тIадбуссунароан.
  20. ГIаднан - гIадамазул, жиназул зарал ккеялдасаги бер ккеялдасаги цIунарав вукIана.

 

ХIабиб МухIаммадов

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ТIаса лъугьайин гьарилищ?

Гъибат-бугьтан гьаби ккола мацIалъ гьарулел мунагьазул бищунго гIемеразул цояб. ГIемерисеб мехалъ инсанас бигьаго абула диналъул вацасул яги яцалъул хIакъалъулъ рагIаби, ТIадегIанав Аллагьасда цебе гьеб мунагь кигIан кIудияб букIине бегьулебали хIисаб гьабичIого.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


Нужее баяналъе

«Салул гамайилан» сунда абулеб? – Вараниялда. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул «ан-Намлалда». Адам щиб къоялъ вижарав? – Рузман...


ЛъикIазулгун гьалмагълъи гьаби

Гьудул-гьалмагълъи лъи-кIасулгун гьабизе ккеялъул хIакъалъулъ гIемер бицуна имамзабаз мажгитахъ гьарулел вагIзабазда, гIалимзабазул мажлисазда. Гьебги гIадахъ босун лъикIал гIадамазулгун цIикIкIараб гьоркьоблъи гьабизе хIаракатги бахъула гIемерисев чияс. ХIакъикъаталдаги кутакалда лъикIаб, беццараб...


ХIикматал махлукъатал

Руз   Руз ккола дунялалда ругел бищунго гIажаибал ва хIикматал хIанчIазул тайпабазул цояб. Абула гьезул бугин 200-250 гIанасеб тайпа. Гьел дандчIвазе бегьула киса-кирего. Руго чIахIиялги, гIисиналги.   Гьанжесеб заманалъул бищун кIудияб рузлъун рикIкIуна Россиялда, Китаялда ва...