Аслияб гьумералде

Аллагьасул ﷻ нухдасан кьуричIев

Аллагьасул ﷻ нухдасан кьуричIев

ЧIикIасезул цересел машгьурал гIалимзабаздасан рехсезе мустахIикъав вуго ШагIбанил вас Ибрагьимхалил. Гьев гьавуна 1888 соналда. Гьесул эмен хвана лъабго лъимерги нахъе тун: кIиго ясги цо васги. Бесдал лъимал хьихьизе тIаде ккана эбел ГIашатиде. Гьей йикIана цIакъ диналда тIад чIарай, гIадамазе йокьулей, лъикIай чIужу. Росулъ йикIана ПатIиматин абун Аллагьасул ﷻ вали. Гьелъухъе зияраталъе хьвадулей ГIашатица жиндирго вас Ибрагьимхалилги вачунаан цадахъ.

Жиндего тIаде ккараб лъималазул ургъелалъги ва гьединго гьей Аллагьасул ﷻ валиялъул баракат щвеялъги ГIашат гьесизаюна вас Ибрагьимхалил мадрасалде цIализе кьезе. Гьев цIалулеб заман букIун буго ракъи бугеб, цIакъ захIматаб. Ибрагьимхалилица бицухъе, мутагIилзаби щибаб рузман сордоялъ гьардезе унел рукIун руго кваназе жо кьеян. КигIан захIмат-гIакъуба бихьаниги, Ибрагьимхалилица цIали рагIалде бахъинабуна ва гъваридго исламияб гIелмуялде жанибе нухги рагьун, лъикIав гIалимги вахъана. Гьев хадув машгъуллъула живго жиндаго тIадчIун исламалъул къанунал лъазариялде. Ибрагьимхалил вукIун вуго, лъикIго гьев лъалезул биценалда рекъон, гъваридаб гIакълуги, лъикIаб, берцинаб гIамал-хасиятги бугев инсан. Гьев кьурулароан Аллагьасул ﷻ нухдасан. ДагIба-къецалъул суалалгун гьесухъе рачIунел рукIана ЧIикIаса гурелги, цогидал бакIаздасаги гIадамал. Кинал шартIазде кканиги, исламалъе ва гьелъул низамалъе гьев хилиплъичIо. ГIолохъанав гIалимас динияб хIалтIи гьабизе байбихьараб заман букIана революциялда хурхун улкаялда чIахIиял хиса-басиял ккараб. Коммунистаз унго-унгояб рагъ гьабизе лъугьана диналде, гьелъул хIаракатчагIазде, хасго расги гIайиб гьечIел гIалимзабазде данде.

Ибрагьимхалилица гьединаб хIинкъараб заманалда балъго гьабизе ккана гIадамазда гьоркьоб шаргIалда рекъон дин гьабиялъул хIалтIи.

ХIукуматалъул органазул хIалуциналъги мацIихъабазул мацIазги цо бакIалдаса цоги бакIалде гочаризе ккана. ЧIикIаб росулъа Къакъаялде гочана. Гьенисаги «Зеленая будкаялде», гьелдаса хадуб Нефтекачкаялде. Ахиралда Темиргъое станциялда гIумруги жиндирго динияб ишги гьабизе ккана Аллагьасул ﷻ къадаралде щвезегIан. Гьел рехсарал бакIазда имамлъиги гьабуна ва балъго лъималги цIализаруна. ТIаса-маса течIого махраж, тажвид рекъезабун малъулаан Ибрагьимхалилица Къуръан. Гьесул хъизан ГIашат йикIана гIалимчи ГIабдусалам-къадил яс. Гьей йикIана цIакъ Аллагьасдаса хIинкъарай, динияй, росасе мутIигIай, гурхIел бугей, гIадамазеги йокьулей, жиндие гIадамалги рокьулей инсан. ГIемерал соназ гьелъ ЦIияб ЧIикIаб росдал руччабазе цебехъанлъиги гьабуна. ТаравихIазул какал разе гьелъул рокъоре ракIарулаан руччабазул жамагIат. ГIашатица ясазда Къуръан цIализеги малъулаан.

Насураллагь Абакаров, ЦIияб чIикIаб росу.

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...


ГIажаибаб мугIжизат

Къуръан ккола жибго бищун кIудияб мугIжизат. Ва щибаб нухалъ гьеб лъазабидал гIажаиблъизеги гьарула. Гьелда жаниб географиялъулги хIикматал руго.   Аллагьас ﷻ Къуръаналда абуна: وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُون   МагIна:...


Аллагьас ﷻ цIунула

Балагь, рекIее хIалхьи толарел ахIвал-хIалал ва захIмалъаби тIаде рачIуна нилъер щивасде. Гьаб дунялалъул рукъ гьедин гIуцIарабги буго. Амма нилъер гIумруялъул аслулъун бугеб мурад ва гьаб дунял жидее щиб бакI бугебали бичIчIи бугез дандчIварал къисматалъул киналго захIмалъаби къвакIун хIехьола....


Суал-жаваб

Хабалъ ракIгъеялъул как кин балеб? ШафигIияб мазгьабалъул кIудияв гIалим Сайид МухIаммад Журданияс «ФатхIул ГIаллам» абураб тIехьалда хъван буго: «Гьел суннатал каказдасан ккола хабалъ ракIгъезабиялъул какги. Аварагас ﷺ абун буго: «Хварасе тIоцебесеб сордоялдаса захIматаб...