Аслияб гьумералде

ТIелекьа ГIабдуллагьил МухIаммад

ТIелекьа ГIабдуллагьил МухIаммад

ГIабдуллагьил вас МухIаммад гьавуна 1915 соналъ ТIелекь росулъ. Гьесул эмен Мирзал ГIабдуллагьие, живго гIалимзабазулги хIажизабазулги наслуялда гIуниги, гьитIинго эбел-эмен хвеялъ рес рекъечIо гIелму лъазабизе. Гьелъги батила гьесул анищ букIараб лъимал исламияб ва гIелмияб тарбиялда гIезаризе.

ГIабдуллагьил МухIаммадие гьитIинго гьуинлъана дин-ислам, байбихьана гIелму цIализе. Бицунаан гьитIинав чи мажгиталъув къаси-къаси цIалдолаго кьижун ккаралъуса ворчIизавун чIахIияз рокъове витIулаанилан.

Пачалихъалда хиса-баси ккеялъ хисизабуна гьесул яшав гьаби ва заманаялъ гьоркьоб къотIизе ккана мутагIиллъи. МухIаммад цIалана школалда, курсазда, лъугьана мугIалимлъун (математиклъун).

Цин Гьандихъ, цинги ГIуриб росабазул школазул директорлъун хIалтIизе тIамуна гьев. МухIаммадие рес ккана рагьун, бокьараб заманалда ХIумайд-афандиясухъе (къ.с.) хьвадизе. Щвараб ресалдаса пайдаги босун, МухIаммадица байбихьана ХIумайд-афандиясдасан гIелму цIализе ва тIарикъаталъул нухде лъугьана.

ХIумайд-афанди (къ.с.) накълулъун хадуб, МухIаммад лъугьана ХIусенил МухIаммад-афандиясул (къ.с.) тарбиялда гъоркье.

МухIаммадил «Изгьарул хIакъаикъ» абураб тIехьалдаса

Бижанщинаб заррагIан щибаб рецц Дуе, АЛЛАГЬ, 
Свалат-салам, баракат АхIмадида лъе, АЛЛАГЬ. 
«Изгьарул хIакъаикъ» - ян абулеб гьаб тIехьалда, 
ХIакъаб жо загьир гьаби макъсуд мурад гьеб буго. 
ДагIбади мурад гуро, машгьурлъи хIажат гьечIо, 
ХIакъаб жо бицун буго бокьаравас босизе. 
Нужей вагIза гьабизе гьелъул агьлу дун гуро, 
ГIасилъаби гIемерав гIелму дагьав чи вуго. 
Кинниги берда цебе мекъаб игIтикъад бихьун, 
Дунго мекъаб жоялда рекъечIолъи лъай буго. 
Гьанже, хириял вацал, гIинтIаме вагIзаялде, 
ГIамал гьечIел чурхдузе чара гьечIеб харбиде. 
АЛЛАГЬасде нилъ щвезе чара гьечIеб тIарикъат, 
Къуръан-хIадисалдасан хIакъаб куцалъ бицине. 
Цо-цо гIадамал руго руккалабиги гьарун, 
Гьеб тIарикъат бидгIайин, къваригIунеб жо гурин. 
ШаригIат тIубачIого тIарикъат букIунарин, 
Шайихзаби нилъее хIажалъулел чи гурин. 
АЛЛАГЬас тIовитIарав тIовитIарав вукIунин, 
АЛЛАГЬас къосун хъварав къосаравлъун вукIунин. 
Гьезул ихтиярго щиб АЛЛАГЬасул гурони. 
Зикру тIадаб жо гьечIин, гьебги жинцаго баче. 
Шайихзабазухъе ин ширк кквей бугин нужее, 
РабитIайин абуни батIулаб жо бугин гьеб. 
РабитIабиги гьарун вирд гьабулел гIадамал 
Самирил бачий лагълъи гьабиялда релълъунин.
РабитIа абулеб жо хъанчие лагълъи гьаби, 
Камилав муршид хъанчлъун релълъине гьавула гьез. 
Къуръан-хIадисалда гьеб тIарикъатго гьечIебин, 
Гьеб гьабулел чагIиги бидгIачагIи ругилан. 
Шайихзаби абуни ришват бакIарулел чи, 
ШаригIатги хвезабун халкъ гуккулел гIадамал. 
Ицц бахъулеб бакIалде гIадамал унел ругин, 
Гьенивдай АЛЛАГЬ вугев, гьенибдай Алжан бугеб. 
ШаригIат тIубазабе, шурутIал лъикI тIоритIе, 
Къуръан, тажвид лъазабе, тIокIаб жо хIажат гьечIо. 
ШайтIан имамлъун гьабун, иблисалъ нухги малъун, 
Гьава-нафсалъги гуккун гьединан гаргадула. 
Къуръан-хIадисгун тIахьал къол азарцIул цIалани, 
Вагьабиюнал гьелда нахъ рилълъунгутIи лъала. 
Кинниги иманалъулъ загIипал муъминзаби, 
Гьезул кIичIикь ккеларин гьабуна гьаб насихIат. 
Гьереси-далил, дагIба гьезулъ гIемер бугелъул, 
ГIавамазе хIакъаб нух баян гьабуна гьаниб.
БатIулалда тIад рекъон хIакъаб загьир гьабичIев, 
МацI ккурав щайтIанилан хIадисалда рагIидал.
МухIиббу тIтIаифатин тIаде ворхана гьанже, 
ТIахьаз бицараб куцалъ тIарикъат къокъго хъвазин. 
Цебе Къуръан-хIадис хъван, назмуялда магIна хъван,
ХIакъаб, къокъаб баян хъван данде гьабуна гьаб тIехь. 
ХIакъабалда рекъечIеб, батIулаб жо батани, 
Агьлулъун вугев чияс битIизе гьабе, вацал. 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ТIаса лъугьайин гьарилищ?

Гъибат-бугьтан гьаби ккола мацIалъ гьарулел мунагьазул бищунго гIемеразул цояб. ГIемерисеб мехалъ инсанас бигьаго абула диналъул вацасул яги яцалъул хIакъалъулъ рагIаби, ТIадегIанав Аллагьасда цебе гьеб мунагь кигIан кIудияб букIине бегьулебали хIисаб гьабичIого.   ТIадегIанав Аллагьас ﷻ...


ТалихIаллъун рукIине ккани…

Исламалъ нилъеда малъула ТIадегIанав Аллагьас кьураб, кигIан гьитӀинабги нигIматалъухъ шукру гьабизе. Нилъедайин абуни, Аллагьас Жиндир рахIмуялдалъун кьураб нигIмат, нигIматлъунцин бихьулеб гьечӀо. Аллагьас Къуръаналда абун буго (магIна): «Нужеца шукру гьабуни, Дица нужее цIикIкIинабила,...


Пакистаналъул посолгун дандчIвана

Пакистаналъул Россиялда вугев посол Файсал Нияз Тирмизи вачIун вукIана Дагъистаналъул муфти, шайих АхӀмад-афандиясухъе. Данделъиялда гӀахьаллъана ДРялъул миллияб политикаялъул ва диниял ишазул рахъалъ министрасул ишал тӀуразарулев, Россиялъул БахӀарчи Темирлан АбутӀалимов, ДРялъул экономикияб...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун жиб кколеб гIелму тIалаб гьабидал, Къуръан рекIехъе лъазабидал, нус-нус тIехь цIалидал, вукIунищха гьев чи Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун? Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ хирияв Аварагасул ﷺ тIабигIатал лъазарун ва жинцагоги гьездаса мисал босун...