Аслияб гьумералде

ТIелекьа ГIабдуллагьил МухIаммад

ТIелекьа ГIабдуллагьил МухIаммад

ГIабдуллагьил вас МухIаммад гьавуна 1915 соналъ ТIелекь росулъ. Гьесул эмен Мирзал ГIабдуллагьие, живго гIалимзабазулги хIажизабазулги наслуялда гIуниги, гьитIинго эбел-эмен хвеялъ рес рекъечIо гIелму лъазабизе. Гьелъги батила гьесул анищ букIараб лъимал исламияб ва гIелмияб тарбиялда гIезаризе.

ГIабдуллагьил МухIаммадие гьитIинго гьуинлъана дин-ислам, байбихьана гIелму цIализе. Бицунаан гьитIинав чи мажгиталъув къаси-къаси цIалдолаго кьижун ккаралъуса ворчIизавун чIахIияз рокъове витIулаанилан.

Пачалихъалда хиса-баси ккеялъ хисизабуна гьесул яшав гьаби ва заманаялъ гьоркьоб къотIизе ккана мутагIиллъи. МухIаммад цIалана школалда, курсазда, лъугьана мугIалимлъун (математиклъун).

Цин Гьандихъ, цинги ГIуриб росабазул школазул директорлъун хIалтIизе тIамуна гьев. МухIаммадие рес ккана рагьун, бокьараб заманалда ХIумайд-афандиясухъе (къ.с.) хьвадизе. Щвараб ресалдаса пайдаги босун, МухIаммадица байбихьана ХIумайд-афандиясдасан гIелму цIализе ва тIарикъаталъул нухде лъугьана.

ХIумайд-афанди (къ.с.) накълулъун хадуб, МухIаммад лъугьана ХIусенил МухIаммад-афандиясул (къ.с.) тарбиялда гъоркье.

МухIаммадил «Изгьарул хIакъаикъ» абураб тIехьалдаса

Бижанщинаб заррагIан щибаб рецц Дуе, АЛЛАГЬ, 
Свалат-салам, баракат АхIмадида лъе, АЛЛАГЬ. 
«Изгьарул хIакъаикъ» - ян абулеб гьаб тIехьалда, 
ХIакъаб жо загьир гьаби макъсуд мурад гьеб буго. 
ДагIбади мурад гуро, машгьурлъи хIажат гьечIо, 
ХIакъаб жо бицун буго бокьаравас босизе. 
Нужей вагIза гьабизе гьелъул агьлу дун гуро, 
ГIасилъаби гIемерав гIелму дагьав чи вуго. 
Кинниги берда цебе мекъаб игIтикъад бихьун, 
Дунго мекъаб жоялда рекъечIолъи лъай буго. 
Гьанже, хириял вацал, гIинтIаме вагIзаялде, 
ГIамал гьечIел чурхдузе чара гьечIеб харбиде. 
АЛЛАГЬасде нилъ щвезе чара гьечIеб тIарикъат, 
Къуръан-хIадисалдасан хIакъаб куцалъ бицине. 
Цо-цо гIадамал руго руккалабиги гьарун, 
Гьеб тIарикъат бидгIайин, къваригIунеб жо гурин. 
ШаригIат тIубачIого тIарикъат букIунарин, 
Шайихзаби нилъее хIажалъулел чи гурин. 
АЛЛАГЬас тIовитIарав тIовитIарав вукIунин, 
АЛЛАГЬас къосун хъварав къосаравлъун вукIунин. 
Гьезул ихтиярго щиб АЛЛАГЬасул гурони. 
Зикру тIадаб жо гьечIин, гьебги жинцаго баче. 
Шайихзабазухъе ин ширк кквей бугин нужее, 
РабитIайин абуни батIулаб жо бугин гьеб. 
РабитIабиги гьарун вирд гьабулел гIадамал 
Самирил бачий лагълъи гьабиялда релълъунин.
РабитIа абулеб жо хъанчие лагълъи гьаби, 
Камилав муршид хъанчлъун релълъине гьавула гьез. 
Къуръан-хIадисалда гьеб тIарикъатго гьечIебин, 
Гьеб гьабулел чагIиги бидгIачагIи ругилан. 
Шайихзаби абуни ришват бакIарулел чи, 
ШаригIатги хвезабун халкъ гуккулел гIадамал. 
Ицц бахъулеб бакIалде гIадамал унел ругин, 
Гьенивдай АЛЛАГЬ вугев, гьенибдай Алжан бугеб. 
ШаригIат тIубазабе, шурутIал лъикI тIоритIе, 
Къуръан, тажвид лъазабе, тIокIаб жо хIажат гьечIо. 
ШайтIан имамлъун гьабун, иблисалъ нухги малъун, 
Гьава-нафсалъги гуккун гьединан гаргадула. 
Къуръан-хIадисгун тIахьал къол азарцIул цIалани, 
Вагьабиюнал гьелда нахъ рилълъунгутIи лъала. 
Кинниги иманалъулъ загIипал муъминзаби, 
Гьезул кIичIикь ккеларин гьабуна гьаб насихIат. 
Гьереси-далил, дагIба гьезулъ гIемер бугелъул, 
ГIавамазе хIакъаб нух баян гьабуна гьаниб.
БатIулалда тIад рекъон хIакъаб загьир гьабичIев, 
МацI ккурав щайтIанилан хIадисалда рагIидал.
МухIиббу тIтIаифатин тIаде ворхана гьанже, 
ТIахьаз бицараб куцалъ тIарикъат къокъго хъвазин. 
Цебе Къуръан-хIадис хъван, назмуялда магIна хъван,
ХIакъаб, къокъаб баян хъван данде гьабуна гьаб тIехь. 
ХIакъабалда рекъечIеб, батIулаб жо батани, 
Агьлулъун вугев чияс битIизе гьабе, вацал. 

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Нужее баяналъе

  Аллагьас ﷻ тIоцеве витIарав расул щив? – НухI авараг. Гьев вугев заманалда щиб ккараб дунялалъе? – Дунял гъанкъана. Аварагзабазул рикIкIен рехсараб аят щиб? – Сура «ан-Ниса». Щиб сураялъулъ кIиго нухалъ басмала рехсараб? – Суратул...


Казияталдасан пайда щвана

ГъазМухIаммадов Жамалудин ккола Хунзахъ районалъул Харахьи росулъа. ЦIалана экономистасул махщалие. ХIалтIана батIи-батIиял идарабазда бухгалтерлъун. ГьабсагIаталда гIумру гьабун вуго ЦIияб Хушет поселокалда. Кидаго букIана спорталъулгун щулияб гьудуллъи. Гьанже нахъацин гIолохъабазда кIоларел...


ЦIалул соналде

ХIурматиял бусурбаби, щибаб цIалул сон тIаде щолаго нилъеца бицен гьабула лъималазе лъай кьеялъул бугеб хиралъиялъул хIакъалъулъ. Хасго исламияб лъай кьеялъул кIваралъулги цIакъго мухIкан гьабун бицунеб гIадат букIана.   Гьале исанаги тIаде щволеб буго гьебго цIалул заман. Амма гьаб...


Дир гьитIинабго насихIат

Нилъер жаниса рахъ дабагъ лъугьиндал, Хвел-хобалъул хIисаб дарулъун ккола. Дуниял течIого хун унел чагIаз, ГIемераб гъапуллъи нахъе хъамула.   ХъантIун тIагIаталъе цере кколеца, Каранда нилъер ракI хIалтIизабула. Гьунар гьезул гIадин гIечIонаниги, Нилъерго кIарчанлъи...


БагIараб пилпил

БагIараб пилпилалъулъ букIуна капсаицин абураб жо. Гьеб сабаблъун букIуна кIал бухIизабулеб тIагIамги. ГIалимзабаз цIех-рех гьабуна капсаициналъ инсанасул черхалъе гьабулеб асаралъул.   Чакрил унтиялъе гьабулеб асар Капсаициналъ кумек гьабулеб батана чорхолъа цIикIкIун инсулин бахъизе. Цо...