Ингилисазул жасус
(Байбихьи цересел номеразда)
ТIехьалда бусурбабазул загIипалин кьурал пунктазда цадахъ малъа-хъвай гьабулеб букIана гьездаса рахчун тезе кколел гьезул диналъулги, гьединго, материалиялгун рухIиял тIокIлъабазул. Хас гьабун кIвар кьун букIана исламалъул хIакъалъулъ гьадинал баяназде:
- Исламалъ бихьизабун буго цолъи ва бащалъи, гьукъун буго дагIба-рагIи. Къуръаналда буго: «Аллагьасул квар ккун чIа ва рикь-рикьуге», - ян. (Сура «Алю-ГIимран», 103-абилеб аят).
- Къуръаналъ амру гьабулеб буго цIали гьабизе ва жидерго лъай цIикIкIинабизе. Къуръаналда буго: «Хьваде ракьалда», - ян. (Сура «Алю-ГIимран», аят 137).
- Исламалъ амру гьабулеб буго гIелму тIалаб гьабеян. ХIадисалда буго: «ГIелму тIалаб гьаби бусурбабазда тIадаб иш буго», - ян.
- Исламалъ бихьизабун буго дунявиял ишал гьаризе. Къуръаналда буго: «Ва гьезда гъорлъ руго гьадин абулел: «Дир БетIергьан, кье нижее гьаб дунялалъул ва ахираталъул лъикIлъи», - ян. (Сур «Аль-Бакъара», аят 201).
- Исламалда бихьизабун буго гIакълу дандбазе. Къуръаналда буго: «Гьезул иш - цоцазда гIакълу дандбай», - ян. (Сура «Аш-Шура», «Совет», аят 38).
- Исламалъ экономикияб рахъалъ къуваталлъун рукIине бихьизабун буго. ХIадисалда буго: «Дунявиял ишал гьаре нуж киданиги хвезе гьечIел гIадин ва ахираталъе гIоло хIаракатги бахъе метер хвезе ругел гIадин».
- Исламалъ бихьизабун буго сахлъи цIунизе. ХIадисалда буго: «ГIелму буго ункъо: 1. Дин цIуниялъе гIоло – фикъгьиялъул гIелму. 2. Сахлъи цIуниялъе гIоло - тохтурлъи. 3. МацI цIуниялъе гIоло – алат гIелму (грамматика). 4. Заман сверулеб куц лъазабизе – астрономия».
- Исламалъ бихьизабун буго мина бай, архитектураялъул махщел билълъанхъизаби. Къуръаналда буго: «Аллагьас дунялалда нужее кинабго бижун буго», - ян. (Сура «Аль-Бакъара», аят 29).
- Исламалъ бихьизабун буго гIадлу-низам цIуни, рикIкIин ва хIисаб гьаби. Къуръаналда буго: «Кинабго низамалде ккезабун буго, киналъулго хIисаб гьабун буго», - ян. (Сура «Аль-ХIиджр», аят 19).
- Исламалъ бихьизабун буго нухал къачIазе. Къуръаналда буго: «Хьваде ракьалда», - ян. (Сура «Алю-ГIимран», аят 103).
- Исламалъ бихьизабун буго къуватаб аскар букIин. Къуръаналда буго: «РакIаре гьезда данде хIалкIвараб къуват», - ян. (Сура «Ан-Анфал», аят 60).
- Исламалъ бихьизабун буго чIужугIаданалъул хIакъ цIуни ва гьелъул кколеб адаб-хIурмат гьаби. Къуръаналда буго: «Бихьинчиясул чIужугIаданалда тIад ихтиярал ругел гIадин, чIужугIаданалъулги руго гьезда тIад ихтиярал», - ян. (Сура «Аль-Бакъара», аят 228).
- Исламалъ бихьизабун буго рацIцIалъи цIуни. ХIадисалда буго: «РацIцIалъи ккола диналъул бащалъи», - ян.
ТIехьалда рацIцIейин ва хвезарейин малъун ругел гучал рахъал ккола гьал:
- Исламалъ нахъе рахъун руго миллат, мацIазул, къануназул, гIадатазул ва халкъазул цоцазда гьоркьор ругел батIалъаби.
- Гьукъулеб буго риба, пайда боси, зина гьаби ва мехтизарулел жал гьекъей.
- Бусурбаби мутIигIал руго диналъул гIалимзабазе.
- Сунниял бусурбабаз жидерго халиф рикIкIуна Аварагасул ﷺ бакIалда чIаравлъун. Божула гьесул аварагасулго гIадин хIурмат гьабизе кколеблъиялда.
- Гъазават гьаби лъикIаблъун рикIкIунеб буго.
- ШигIитазул бербалагьиялда рекъон, бусурбанал гурел чагIи ва суннитал чорокаллъун рикIкIуна.
- Киналго бусурбабазул ракI-чIола Ислам цого-цо хIакъикъияб дин букIиналда.
- ГIемерисел бусурбаби божула ягьудиял ва насраниял гIарабазул бащдаб чIинкIиллъиялдаса нахъе гъезе кколин абураб жоялда.
- Аллагьасе гьабулеб гIиба-даталъул киналго ишал, масала, как бай, кIал кквей, хIеж борхи, тIуразарулел руго бищунго мухIканаб куцалда.
- ШигIитаз рикIкIунеб буго бусурбанал пачалихъазда килисаби рай хIарамаблъун, ай тIубанго изну гьечIеблъун.
- Бусурбаби щулаго мутIигIал руго жидерго диналъе.
- ШигIитал божула жидеего щварабщиналъул щуго бутIа гьабун цо бутIа дин лъазабулел гIалимзабазе кьезе кколин абураб жоялда.
- Бусурбабаз жидерго лъимал бищунго камилаб куцалъ гIезарулел ва гьезие тарбия кьолеб буго, гьелдалъун гьел битIараб нухдаса къосинаризе кIолареб куцалъ.
- Бусурбанал руччаби жидерго берцинлъи ва черх бахчуледухъ ретIа-къала.
- Бусурбаби къойида жаниб щуго нухалда данделъула жамагIат гьабун какал разе.
- Гьезул ракIчIола, Аварагасул, ва батIиялги диналъе гIоло къеркьаразул хобал рацIцIадал рукIиналда ва гьеб сабаблъун гьенире ракIарула.
- ГIемерал чагIи руго Аварагасул ﷺ наслабаздаса кколел, гьезда абула сагIидалин ва шарифалин. Гьел чагIаз кидаго Авараг ﷺ ракIалде щвезавула, гьединлъидал бусурбабазул берзукь Гьев хутIула чIагоявлъун.
- Бусурбаби цо бакIалде ракIа-рараб мехалда, вагIзаби гьарулез гьезул иман къвакIизабула ва щулалъизарула гьезул лъикIал рахъал.
- ШаргIалъ гьукъараб жоялдаса рикIкIад чIей ва сабру гьаби диналъ бихьизабураблъун рикIкIуна.
- Бусурбабазул лъимал, халкъ гIемерлъи бараб буго чанго чIужу ячине бегьи бихьизабулеб суннаталда.
- Бусурбанчияс жиндирго диналде дин батIияв вуссинави рикIкIуна гъазаваталда хвел босиялдасаги цIикIкIун кири щолеблъун.
- Бусурбабазда гьоркьоб гIатIидго тIибитIараблъун буго хIадис: «Щвалде щвараб нух гьабурав чиясе гьеб нухдаса пайда босулелщиназул къадаралде балагьун даража щола».
- Бусурбабаз цIакъ кIудияб къимат гьабула Къуръаналъул ва хIадисазул. Гьезда нахърилълъин рикIкIуна алжан щвеялъе бугеб шартIлъун.
(Хадусеб букIине буго)
