Аслияб гьумералде

Къуръаналъул ракI

Къуръаналъул ракI

Къуръаналъул ракI

Мажгитазда, рогьалил какда хадуб, суратул «Ясин» цIалулеб гIадат буго Дагъистаналда. Гьединго гьеб сура цIалула хвел гIагарлъарасде тIадеги. Жеги гIадатлъун лъугьун буго «Ясин» радал хабаде индалги цIалулеб.

 

Даримияс бицараб хIадисалда буго: «Радал «Ясин» цIаларасе бигьалъи кьела (гьесул гьабуле-толелъе бигьалъи щвела) къаси мех щвезегIан. Сардил авалалда цIалани, сардилъ гьабулелъе бигьалъе щвела рогьел баккизегIан», - ян.

ХIурматиял бусурбаби, гьадинаб кумек гьабуле-толелъе «Ясин» цIаларав чиясе букIунеблъи гьелъул хIалбихьараз бицун лъалеб жо буго. Гьелда щаклъи букIинеги бегьуларо. Нагагь бугев чи ватани, хIалбихьизеги гьесие лъицаго гьукъун гьечIо.

Хвалилъ вугесда аскIоб «Ясин» цIали. Хирияб хIадисалда буго: «Нужеца нужерго хвалилъ ругезде цIале «Ясин», - ян. Гьеб тасдикъ гьабуна имам АхIмадица сахIихIаб иснадалдалъун бицаралъги.

ТабигIиназул къокъаялъ бицана жидеда вихьанила Гъазиф бин ал-ХIарис ас-Самали абураб сахIабияв хвалил боснов. РухI бахъи гьесие кутакалда захIмалъидал, гьес абунила гьечIищ нужеда гьоркьов «Ясин» цIализе лъалев чи абун. СалихI ас-Сукутица цIаланила гьеб. «Ясиналъул» кIикъоабилел аятазде щолаго, Гъазифил рухIги босанила. 

Жинда Аллагьа гурхIаяв ибну Касирица бицун буго, гIалимзабазул цо бутIаялъ абунин, «Ясиналъул» хаслъабаздасан кколин кинаб бугониги захIматаб хIалалда аскIоб гьеб цIалани, гьеб иш бигьалъи. Хвалилъ вугесда аскIоб цIалулагоги рахIмат рещтIун, гьесие рухI бахъизе бигьалъи щолин. Гьединлъидалин Бичасул аварагасги ﷺ абураб, нужерго холезда аскIоб «Ясин» цIалеян.

Бичасул аварагас ﷺ цогидаб хIадисалда абун буго: «Щибаб жоялъул буго ракI. Къуръаналъул ракI сурату «Ясин» буго. Гьеб цIаларасе щола тIубараб Къуръан анцIго нухалъ цIаларабгIанасеб кири», - ян. ГьедигIан хирияб сура буго «Ясин». Гьелда жанир руго Бичасул аварагасул ﷺ, Маккаялда гьев чIвазелъун, гIолохъабаз рукъ сверун ккун букIаго, хъатинибе салиги босун, тIаде цIаларал аятал. Гьеб сали тушбабазде рехидал, киналго кьижунги ккун, Бичасул авараг ﷺ сах-салатго гьениса къватIиве ворчIана ва Мадинаялде гочана инсул минаги тун. Гьел аяталги ккола:

 

 وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

 

Цо захIматаб бакIалде ккарас яги цонигиязда жив вихьичIого вукIине бокьарас гьеб аят цIалани, гьесул мурадалда рекъон гIемерисеб лъугьуна.

«Ясиналъул» хиралъи бицараб цоги хIадисалда буго, Аллагьасе гIоло бацIцIадаб нияталда къаси «Ясин» цIаларав чиясул мунагьал чурулин абун. Щибаб сордойил «Ясин» цIалиялда даимлъунги вукIун чи хвани, шагьидасул хвел щолин абунги буго цогидаб хIадисалда.

Нилъер гъира букIуна «Ясин» рекIехъе лъазабизе. ХIатта лъималазе къиматал сайгъаталцин кьола гьеб ракIалдасан лъазабуни. Гьелъул хIакъалъулъ Бичасул аварагас ﷺ абун буго: «Дие бокьила «Ясин» щивав муъминчиясул ракIалда букIине», - ян.

Аллагьас кумек гьабеги кинабго лъикIабщиналъе.

 

 

ХIайдар-хIажи Сахратулаев, МахIачхъала

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


МичI ва гьелъул пайда

МичI ккола некIо заманалдаго гIадамаз дару-сабаб гьабизе ва квен-тIехалъе хIалтIизабулеб букIараб пер-хер. Гьанже гьарурал цIех-рехазда лъазарун руго гьелъул витаминазул ва хIалтIизабизе бегьизабун буго батIи-батIиял сабабазе.   Ихдал кванил нигIматал дагьлъараб мехалъ, гьелъул хъархъаздасан...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Мадугьалзабазул лъимер...   Цо тIалаялъ тIадехун ругел цIиял мадугьалзабаз дун махIрум гьаюна кинаб букIаниги парахалъиялдаса. Гьезул лъимер гьоркьоса къотIичIого гIодула яги къаси цо тIубараб мехалъцин бекерахъдула, дванкола. Гьединаб хъуй букIаго хIухьбахъизе санагIалъи букIунаро. Дица...


ХIафиз ибн Башкъул КъуртIуби

Имам, хIафиз, факъигь, тарихчи Абулкъасим Халаф ибну ГӀабдулмалик ибну МасгӀуд ибну Муса ибну Юсуф ибну Дакъагь ибну Наср ал-Ансари ал-Хазражи ал-Андалуси. Гьесул тIокIцIар ккола ибну Башкъул КъуртIуби. Гьев гьавуна гьижрияб 494 соналъ.   Ибну Башкъулица гӀелму босизе байбихьана гӀолохъанаб...


ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна

ДРялъул муфтияталъул председатель Мурад ИсмагIиловас гIахьаллъи гьабуна республикаялъул гIелмиябгун практикияб конференциялда. Гьеб тIобитIана Юстициялъул тIолгороссиялъул пачалихъияб университеталъул базаялда – Северияб Кавказалъул институталда (МахIачхъала шагьар). Гьениб кIалъазе вахъарав...