Аслияб гьумералде

ГIумрудул пикраби…

ГIумрудул пикраби…

ХIурматиял бусурбаби, нилъеца гIумру гьабун бугеб заманалъул, халкъалъул, тIабигIат-гIамалалъул хIисаб гьабидал, бихьулеб буго щивав чияс хIаракат бахъулеб букIин кигIан цIикIкIун кIваниги магIишат-яшавги гIемер гьабун, рахIаталда гIумру тIамизе. Узухъда, гьеб пикру квешаб бугин абизе рес гьечIо, гьелда жаниб щибго квешаб рахъ загьиралда бихьулебги гьечIелъул.

 

Амма, гьединаб пикругун гIумру тIамулаго, магIишаталда хадув лъугьарав инсан дагьав нахъе валагьилалде херлъун, загIиплъун, унтун ватулев вуго. Гьанже хIажалъулев вуго сахлъи щула гьабизе яги бугебгIаги цIунизе. Гьедин къеркьолаго хутIараб гIумруги ун батула.

РачIаха хIасил гьабизе. Дунялалъул боцIуда хадув инсан Китаялде щвезегIанги унеб заман буго гьаб. Гьединаб захIмат хIехьон, гIолохъанлъиги чурхъун, сахлъи балагьулаго ригьалде вахараб заманги тIамун, хвалил бусада ватула щибго кодоб гьечIев чи. Яги гьедин къо бихьун щвараб магIишат жив вокьулев вукIинчIесухъе щун батула.

Гьадинаб ахир нилъее хайир бугеб жо гуро. Горбол гьодги ччукIун гьабураб магIишатги рехун тун къватIиве вахъине ккараб сапар бугел нилъее гьелдаса кIудияб балагь цоги букIине рес гьечIо.

Биччанте букIине гьеб магIишат данде гьабизеги бажаранин, гьелдаса кигIанасеб батаниги пайдаги босанин абун. Гьелъулги ахир щиб ккараб? Гьадин квананин, гьекъанин абурал ракIалдещвеялгун ракIбухIи гурони тIокIабги кинаб пайда нахъе хутIулеб.

РачIаха исламалъул тIалабал цIехезе. ШаригIаталъ абулеб буго дунял гьабейин хIалалаб, бацIцIадаб къагIидаялда, жиндиегоги хъизамазеги чияда гьаризе кколаребгIан къадаралда. Нагагь гьелдаса тIокIлъани, паризаяб закагIат кьун хадуб суннатаб садакъа-хайратги гьабейила.

Балагьеха, нилъер бугеб хIалги исламалъул тIалабги данде кколеб бугищали? Кинха гьеб данде ккелеб, кин щваниги, кинаб рахъалдасан щваниги, щибго къварилъи гьечIеб мехалда.

Цоги, шаргIалъ нилъедаса тIалаб гьабулеб буго БетIергьан Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабейин абун. Рекерун унаго бараб какги нилъер бадиб кутакаб жолъун чIолеб буго. Нагагь-надир кьураб садакъадул кепкалги меседил мегIерлъун кколеб буго. Амма напсалъе гьабулеб рахIаталъе гIейго букIунеб гьечIо.

Гьедин рукIаниги кIваричIоан гьаб гIумру тезе кколеб букIинчIебани. Пикру гьабе, кир ругел нилъер умумул, гьезулги умумул. Гьел киналго рукIинчIищ, нилъералдасаги хьулги халат гьабун, гIумру тIамулел? Гьелги ана, гьезда хадур нилъги гъела кватIичIого.

Щибха гьабизе кколеб яги рекъараб бугеб? КигIан кIваниги гIибадаталда тIад хвезабулеб заман цIикIкIинабизе ккола. Устарасухъе ун вирдал росун, гьел гьарун, адаб цIунун гIумру тIамизе хIаракат бахъила. Нилъер заманалда гIадин гIибадат гьабизе лъикIал ресал рукIараб мехги киданиги букIун батиларо. Аллагьас ﷻ кумек гьабеги кинабго лъикIабщиналъе!

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Цоцазе мисал

Нилъер хъизам букIине ккола сахлъи бугеб щулияб жамгIияб гIуцIилъун. Рокъоб гIадлу гьечIони, хъизан-лъималаз гIумру гьабизе гьечIо исламалда рекъон, бажаризе гьечIо гьел лъикIал бусурбабилъун лъугьинарун.   Аслияб масъала буго Аварагасул ﷺ уммат гьоркьоса къотIичIого цIикIкIунеб хIал...


РакI чIаго гьабулеб

Гьаб заманалда гIемерисеб мехалда дунялалъул ишазда сверун лъугьун рукIиналъ нилъ лъугьунел руго аслияб иш кIочон толеллъун. Нилъер ракI буго черх чIаго гьабун би жиндасан сверулеблъун гуребги иманалъул ракIбацIцIалъиялъул унго-унгоял бусурбабазул хасияталъул бакI ва нилъ Халикъасда ﷻ хурхинарулеб...


Нужее баяналъе

Авараг гьавураб сон щиб сон букIараб? – Пилалъул сон. Пилалъул сон абун щай гьелда цIар тараб? – Гьеб соналъ Абрагьат аскаргун ва пилалги рачун КагIба биххизе вачIун вукIана. Аварагасе ﷺ кьураб бищун кIудияб мугIжизат щиб букIараб? – Къуръан. Муса аварагасул...


Ахиралде щвана

Баракатаб РабигӀул аввал моцӀ ахиралде щвана. Гьаб моцӀги Авараг ﷺ гьавураб къоги, цогидал моцӀал гӀадин нилъеца тӀобитӀичIо. Цогидаб заманалде ккун гьаб моцIалъ чияс дагьаб бугониги цӀалун батани Аварагасул ﷺ хӀакъалъулъ, абизе бегьула гьес хайир босанин.   ГӀумруялъ гьесул хӀакъалъулъ цӀаланиги...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...