Аслияб гьумералде

Хехго гьабурабгIан лъикI

Хехго гьабурабгIан лъикI 

Хехго гьабурабгIан лъикI

Исламалъ нилъ киналго ахIула лъикIлъиялде, пайда бугеб гьабиялде, цогидазе мисалияллъун рукIиналде ва лъикIал гIамалал гьариялъулъ цереккеялде.

 

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Нуж киналго лъикIлъи гьабизе цере кколеллъун рукIа», - ян (суратул «Бакъарат», аят 148).

Гьаб дунялалда лъикIлъаби гьаризелъун церекколел гIадамал Къиямасеб къоялъ Алжаналъуреги цогидаздаса церекколеллъун рукIуна. ЛъикIлъабазде гъорлъе уна как, кIал, закагIат, хIеж гIадал паризаял гIамалалги, суннатал пишабиги ва гьединго цогидазеги жиндиегоги пайда бугел рукIа-рахъиналги. Масала, нухдаса цогидазе зарал гьабулеб гамачI нахъе босиялъе цереккей гьабиялде ва гьелда релълъарал лъикIлъабазде ахIулел руго нилъ БетIергьанас.

Цогидаб аяталда Аллагьас ﷻ абулеб буго (магIна): «Нужеца хехлъи гьабе, я муъминзаби, Аллагьас ﷻ нужер мунагьал чурулел ва Гьев ﷻ нужеда гурхIулел лъикIал гIамалал гьариялде ва Алжаналде лъугьунеб гIамал гьабизеги, жиндир гIатIилъи зобал-ракьал тIиритIун гIодор лъуниги гьездасаги жиб кIудияб, Аллагьасдаса хIинкъарал гIадамазе жиб хIадурун бугеб», - ян (сурату «Алу ГIимран», аят 133).

Нилъер щивас Аллагь ﷻ разиял, лъикIал гIамалал гьари нахъбахъула рес рекъезегIанин гIузруги бачун. ГьитIинаб мехалъ цIалуда вукIуна, гIолохъанаб заман дунялалдаса пайда босулаго уна, цинги чIужу ячун лъимал гьаридал хIалтIуца сундего регIуларо, херлъидал (Аллагьас ﷻ гьелде щвезегIан гIумру кьуни) лъикIлъаби гьаризе сахлъиго батуларо. Гьеб мехалъ гIадада тIамураб гIумруялда ракIбухIунги вукIуна. Гьединлъидал, гIедегIизе ккола ахираталда нилъго хвасарлъиялъе гIамалал гьаризе.

Абугьурайратидасан бицана хирияв Аварагас абунин: «Гьаб дунялалъухъ дин бичун радал муъминчилъун вукIун, къасиялде капурлъулев ва къаси муъминчилъун вегун радал капурлъулев, бецIаб сордо гIадинаб питна тIаде бачIинелде нуж лъикIал гIамалал гьаризе гIедегIе», - ян. (Муслим)

ГIукъбат ибн ХIарисица бицана: «Цо къоялъ Мадинаялда вукIаго Аварагасда хадуб бакъаникак бана дица. Какдаса саламги кьун Авараг, гIадамазул кьералги рикь-рикьизарун, руччабазул цоялъул рокъове ана. Гьединаб гIедегIиялъ гIадамал хIинкъун лъугьана. Заман гьоркьоб иналдего Авараг цIидасан гьезухъе вачIана. Жиндирго гIедегIиялъ гIажаиблъарал гIадамал рихьидал, гьес абуна: «Рокъоб месед букIин ракIалде щвана дида. Гьелъ машгъул гьавичIого вукIине, бикьеян амру гьабизе ун вукIана», - ян. (Бухари)

Нилъее мисалалъе букIине, цебе рехсараб хIадисалъулъ баян гьабулеб буго, хирияв Аварагасул лъикIлъи гьабизе гIедегIи. Жакъа нилъ мажгиталдаса къватIире салам кьейгун рахъун иналъул сабаб ахират гуреб, дунял буго.

Жабиридасан бицана: «УхIудалъул къоялъ цо чияс Аварагасда гьикъана: «Дун чIвани киве кколев?» - илан. «Алжаналъуве ккола», - ян Аварагас жаваб кьедал, кодор рукIарал чамасдакIалги гIодоре рехун, хвезегIан вагъизе вортана», - ян. (Бухари, Муслим)

Халгьабе, Аварагас Алжан бугин абидал чамасдакI кваназецин заман хвезабичIого гьев чи Алжаналде, ай хвалиде данде ана щибго ургъелги гьабичIого. Гьес ахират тIаса бищана лъикIаб гIамал гьабиялдалъун. Гьединлъидал нилъецаги кIванагIан хехго лъикIал гIамалал гьаризе жигар бахъизе ккола. ЛъикIлъи хехго гьабурабгIан гьелъухъ кириги кIудияб хъвала.

 

Шамил МухIаммадов, ХIабши росдал имам

2026-10-01 (РабигIул ахир 1448 с.) №19.


Бекилалде бухьине ккола бетIер

ХIурматиял бусурбаби, лъимал руго нилъехъе Аллагьас кьураб аманат. Нилъеца гьезие кьезе ккола битIараб, лъикIаб тарбия. Гьединго нилъеда тIадаб буго гIун бачIунеб гIелалъе исламияб лъай кьезеги. Гьелъие гьаб заманалда цIакъ гIатIидал ресалги руго. Щибаб мажгиталда руго лъималазда Къуръан ва...


Суал-жаваб

Лъималазда ццим бахъиндал гьабураб хьами къабуллъизе рес бугищ? Аварагасул ﷺ хIадисазда гIемер ратула эбел-инсуца лъималазе гьабураб дугIа Аллагьас ﷻ къабул гьабулин абун. Гьединлъидал, ццим бахъараб мехалъ абураб бугониги, къабуллъизе рес буго. Тирмизияс бицараб хIадисалда буго: «Лъабго...


Баркала, лъикӏал гӏадамазе

Аллагьасул кумекалдалъун дицаги хъизан Бариятицаги исана хӏеж борхана.Тӏоцебе хирияб ракьалде сапар бухьунев щивав чиясул букӏунеб батила ургъел, рекӏел рахӏатхвей. Амма нижер къукъаялъе битӏккана: къукъаялъе нухмалъулев, Унсоколо районалъул Хъахӏабросулъа Гъазиясул Мухӏаммад-хӏажи ватана кутакалда...


БоцIи-мал хвезабичIого щолеб садакъа

Бечедал чагӀаз садакъаги кьун, Аллагьасул нухда жидерго боцӀи харж гьабулеб бихьараб мехалъ, гьединаб рес гьечӀезул гӀарз букӀуна бечедал чагӀазе кинабго кири щолин, жидее щибго хутӀуларин абун.   Гьединалго хабарал асхӀаб-забазда гьоркьорги раккана Аварагасул ﷺ заманалдаги. Гьединал...


Аварагасул ﷺ ахирисеб васият

Как ккола диналъул бутIа ва ТIадегIанав Аллагьасулгун ﷻ бусурбанчияс гьабулеб бухьен. Гьеб ккола исламалъул шагьадаталдаса хадуб кIиабилеб рукну. Гьеб парзлъун бихьизабуна Авараг ﷺ МигIражалде вахараб сордоялъ.   Как буго хасаб даража бугеб гIибадат. Аллагьас ﷻ абун буго (магIна):...