Щугоялдаса щуго...

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кьурал нигIматал хIакъаб рахъалде хIалтIизарулел ругони ва гьезухъ щукруги гьабулеб бугони, ТIадегIанас жеги тIадеги хиралъаби кьола. Амма нилъер дунялалъеги ахираталъеги пайда щолеб хIалалъ щукру гьабизе гIемерисеб нухалда нилъеда лъалеб батуларо. Аллагьас ﷻ кьурал нигIматазухъ букIине кколеб хIалалда щукру гьабулеб гьечIони, ТIадегIанас гьеб нахъе босула.

Хирияб Къуръаналда буго (магIна): «Дица кьурал нигIматазе нужеца щукру гьабуни, Дица гьел нужее жеги цIикIкIинаризе руго. Амма нужеца Дир нигIматазде инкар ккуни, нужеда гьел кIочани, ва гьезде щукруги гьабичIони, нужее Дица гьабулеб гIазаб цIакъ къвакIараб букIине буго», - ян (сурату «Ибрагьим», аят 7).

Ибну ГIабасидасан бицунеб буго Аварагасул ﷺ хIадис: «Нужеца щуго жоялдаса пайда босе, цогидаб щуго тIаде бачIинегIан: чIаголъиялдаса - хвел тIаде бачIинегIан, сахлъиялдаса - унти тIаде бачIиналде, парахалъиялдаса – машгъуллъи тIаде бачIиналде, гIолохъанлъиялдаса – херлъи тIаде бачIиналде, бечелъиялдаса – мискинлъи бачIиналде», - ян.

Гьаб щуябго жоялдаса битIун пайда босизе нилъеда лъани, дунял-ахираталда хвасарлъи щола.

Дунялалъул рукъ буго ахираталъе хIадурлъи гьабулеб бакI. ЛъикIаб гьабурасда ахираталдаги лъикIаб батула ва квешаб гьабурасда квешлъи дандчIвала.

Унти тIаде бачIун гурони сахлъиялъе букIинеб кколеб щукру гьабизе нилъеда лъаларо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсанасе гIемерал нигIматал кьун руго: бихьизе берал, рагIизе гIундул, кIалъазе кIал ва хутIаралги лугбал. Гьел нигIматазухъ щукру гьабун рагIалде бахъунаро. Гьел лугбузухъ щукру гьабиги ккола, Аллагьас ﷻ сундуе гьел рижун ратаниги, гьелъие гьел хIалтIизари.

Машгъуллъи тIаде бачIиналде парахалъиялдаса пайда босизе лъангутIи ккола ахирзаманалъул унти. Парахатаб заман гIемер бугониги, гъибат-бугьтаналде, телефоназде руссун, чIалгIаде заман тIамун батула.

Херлъи тIаде бачIиналде гIолохъанлъиялдаса пайда босунгутIиги ккола, хадуб ракI бухIулеб жо. ГIолохъанлъиялъул мисал буго ччугIил мисалалда. Кодоб кквезе гьеб кIоларебго гIадин борчIун ун батула гIолохъанаб заманги. Ригьалде рахиндал бичIчIула кин гьеб заман арабали. Гьединлъидал, Аллагьасулги ﷻ Аварагасулги ﷺ нухги ккун, берцинго гьеб тIамизе жигар бахъизе ккола.

Нилъеца пайда босизе ккола мискинлъи тIаде бачIиналде нилъерго бугеб буголъиялдаса. Пайда босизе ккани миллионералги миллиардералги нилъ рукIине кколаро. Бугеб ресалда рекъон гьабизе ккола пайда ва кумек. Кинаб бугониги дунялалъул иш гьоркьобккун садакъа-хайрат метералде тIами ккола шайтIаналъ нилъ гуккулеб нух. ЗахIмалъиялда вукIун хвезабураб гъурущ садакъаде кьей цIикIкIун кири щолеб буго, рес букIун кьураб аза-азар гъурщидасаги.

Салман Ибрагьиханов, ГIортIаколо росдал имам, Болъихъ район

2026-06-01 (ЗулхIижа 1447 с.) №11.

МухIаррам ккола жинда жаниб рагъ хIарам гьабурал Ибрагьимил заманалдаго хIурмат гьабулеб букIараб, Къуръан-хIадисалъ жиндир хиралъи бицараб моцIазул цояб. Гьединлъидал щивав бусурбанчияс кIвар кьезе ккола гьеб моцI Аллагьасе ﷻ тIагIат цIикIкIун гьабун, хIалкIвараб къадаралъ квешлъи рехун...

Гьавураб мехалъ ГIиса аварагас щиб абураб? – Дун Дур (Аллагь) лагъ вугин. КIиго пихъалдалъун Аллагь ﷻ гьедун байбихьараб сура щиб? – Сура «ат-Тин». Щиб соналъ хIеж тIадаблъун гьабураб? – ИчIабилеб гьижрияб соналъ. Къуръаналда как чан нухалъ...

ЦIар рагIарав бусурбабазул философ, тохтур, математик, Абу Наср МухIаммад ибн МухIаммад ибн Тархан Аль-Фараби Ат-Турки гьавуна Фараб шагьаралда (гьанже Казахстаналда бугеб Отырарстаналъул Турке районалъул Отрар шагьар) 874 миладияб соналъ. Гьижрияб 260 соналда. Фарабида лъикI лъалеб...

ХIинкъаби кьолел руго Дир росас гьоркьоса къотIичIого хIинкъаби кьолел руго ратIалъизе ругинги абун. Гьев нахъе къаларо лъималазда цеве дун какизеги. Гьес гIемер абула дун эбел-инсухъе йитIизе йигин «цIидасан тарбия кьезе». Дун свакан йиго гьесул къул-къудиялдаса. Росасул...

ДагъОгни шагьаралда бугеб шайих МухӀаммад-афанди Ярагъиясул цӀаралда бугеб мадрасалда тӀобитӀана гӀараб мацӀалда гӀелмуялъул мажлис. Гьелда гӀахьаллъана профессорал, студентал, гьалбал. ГӀемерал гӀасрабаз Дагъистаналда бусурбабазул диниябгун маданияб нахърателалъулъ кӀвар бугеб бакӀ кколеб гӀараб...

Щугоялдаса щуго...