Аслияб гьумералде

Зина – кIудияб мунагь

Зина – кIудияб мунагь

Зина – кIудияб мунагь

КьучIаб хIадисалда буго къиямасеб къо гIагарлъиялъул гIаламатаздасан кколин киса-кибго зина тIибитIиян. Жакъасеб заман буго зина гIатIидго тIибитIараб. Гьеб кIудияб мунагь гьаби гIадатияб жолъун бихьулеб буго цо-цоязда. Къойидаса-къойиде зинаби гьаризе гIуцIарал хасал бакIалги цIикIкIунел руго. Щайха гьел цIикIкIунел ругел? Щайгурелъул гIадамазулъ жагьиллъи гIемерлъулеб букIун.

Гьаб буго дин гьарзалъараб заман. Рес буго бокьухъе гIелму тIалаб, гIибадат гьабизе. Амма ресал цIикIкIаниги иман загIиплъулеб буго. Мажгитаздаса рахъиндал кIочонеб буго ахират, рокьи цIикIкIунеб буго дунялалдехун. Гьаб буго дунялалъ гIемерав чи гуккулеб мех. Гьединлъидал лъазе ккола гIолохъанлъи цIакъ хехго тIаса унеб жо букIин. Гьеб гIужалда инсанас напс квегъичIони, кIудияв гIедал гьеб квегъизе захIмалъула. Гьеб хIалалда вукIаго хвелги тIаде бачIуна.

Аварагас ﷺ абуна: «ГIолохъанлъи цIунарав чи (мунагьаздаса) алжаналъуве лъугьуна», - ян. Питна-балагь цIикIкIараб гьаб заманалда алжан насиблъизе гIолохъанчиясе гIола исламалъ тIад къарал парзалги тIуран, чIахIиял мунагьаздасаги цIунун вукIине.

Цогидаб хIадисалда буго: «Иманалда вукIаго чияс зина гьабуларо», - ян. Гьаб хIадисалдасан аварагас ﷺ баян гьабулеб буго бусурбанчиясухъа чIахIиял мунагьал ккезе рес букIин, амма гьеб мунагь гьабулаго ялъуни гьелда даимлъулаго гьесдаса иман батIалъулеблъи. Иманин абуни ккола жив цIунулеб нур. Зина гIадал чIахIиял мунагьал гьаридал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесдаса гьеб нур нахъе босула. Цинги гьев хутIула бецIлъукь. Гьеб хIалалда вукIаго шайтIаналъе гьев къосинавизеги бигьаго букIинарищха.

Масала, тIубараб гIумруялъ гьабураб лъикIаб гIамалалъ ва гIибадаталъ чиясул иман 100 проценталде бахинабула. Цинги зина гьабиялдалъун гьеб 100 процент цIидасан гIодобе бортула. ТIубараб гIумруялъ гьабураб гIамал хвезабула гьабураб цо зинаялъ. Гьеб мехалда цIидасан байбихьизе ккола лъикIал гIамалаздалъун иман цIикIкIинабизе ва цIидасан зина гьабичIого тезе. Амма гьеб хIалалда, ай мунагьал гьарулаго гьесул рухI бахъани, лъикIал гIамалазул чIобогояб таргьагун Аллагьасда ﷻ цеве эхетизе ккола. Аллагьас ﷻ цIунаги гьелдаса.

Абу Заридасан бицана аварагас ﷺ абунин: «Ягьудияв цо кашишас килисаялъуб гIибадат гьабун буго 60 соналъ. Гьениса къватIивеги вачIун, Аллагьасул ﷻ цIар тIибитIизабуни лъикIаб букIинин ракIалдеги ккун, кIиго панкъги босун, къватIиве вахъуна кашиш. Нухда унаго цо гIадан дандчIвала. Гьелъулгун лъайхъвай ккола ва зинаги гьабула. Гьелдаса хадуб кинабго лъалеб букIанщинабги кIочон хутIула кашиш. Лъавуде вачIиндал чвердезе ралъдал рагIалде индал, гьенив ватарав цо мискинасе кьола кIиябго панкъ. Гьелдаса хадуб тохлъукьего хола. ГIамалал цIадирабазда лъедал, 60 соналъ гьабураб гIибадаталдасаги цо гьабураб зинадул мунагь бакIлъун батула. Цинги лъикIал гIамалазде тIаде мискинасе кьураб кIиго панкъалъул кири лъедал, лъикIал гIамалазул цIадиро бакIлъун, Аллагь ﷻ гьесдаса тIаса лъугьуна».

ХIисаб гьабеха, 60 соналъ гьабураб гIибадат гьабураб цо зинаялъ хIурудахъ инабун батула. Мискинчи кваназавураб кIиго панкъ букIинчIебани, ахир мекъи ккезехъин букIун буго. Зина гьабулел рукIарал гIадамал къиямасеб къоялъ ратIа рахъизелъун гьезда хасаб гIаламат букIуна. Гьезул гIавратаздасан букIуна кутакалда рокьукъаб махIги. Гьезул гьурмалги рухIулел рукIуна жужахIалъул цIаялъ.

Амма мунагьги тун, тавбуги гьабун Аллагьасде ﷻ вуссарасе рохалилаб хабарги буго. Ибну ГIумарица бицана: «Дида рагIана Бичасул Расулас ﷺ абулеб: «Кифл абурав чи вукIана мунагьал гьаризе жив нахъе къаларев. Цо къоялъ гьесухъе ячIана чIужугIадан. 60 динарги гьелъие кьун, черх бичеян абуна Кифлица. Цинги мунагь гьабизе гьелда аскIове къайдал, гьей сородана ва гIодизе лъугьана. Кифлица гьикъана щай мун гIодулей йигейилан абун. Цебехун жеги гьабураб жо букIинчIин, гIарцуда хIажатай йикIиналъ разилъанин абула гьелъ. Гьеб мехалда Кифлица абула: «Мун Аллагьасукьа ﷻ хIинкъана. Дун дудасаги рекъарав вуго Гьесукьа ﷻ хIинкъизе. Дица кьурабги дуего те, мунги дурго нухда а, тIокIалъ Аллагьасде ﷻ гIасилъизе гьечIо дун», - илан. Кифли хвараб сордоялъ гьесул рукъалъул кавабазда тIад гьадинаб хъвайхъвагIай бачIана: «Аллагь ﷻ тIаса лъугьана Кифлидаса», - ян. Аллагьас ﷻ цIунеги!

КАМИЛ МУХIАММАДОВ

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Луганскиялда тӀобитӀана диназда гьоркьосеб гӀолилазул форум

«Халкъазул цолъи - улкаялъул къуват» абураб гӀолилазул форум тӀобитӀана Луганскиялда. Гьеб гӀуцӀана Дагъистаналъул муфтияталъ исламияб культураялъул фондалъул квербакъиялдалъун. Россиялъул Федерациялъул батӀи-батӀиял регионаздаса рачӀарал гӀахьалчагӀаз, гьезда гьоркьор бусурбабазул ва...


Аварагасул ﷺ ирсилазул цояв

Аварагасул ﷺ ирслъун кколеб гIелму тIалаб гьабизе беццараб буго. ХIаракат бахъила Къуръан цIализе, азарго хIадис лъазабизе ва нус-нус тIехь цIализе.   Аварагасул ﷺ ирс босаравлъун вукIине ккани, гьеб киналдаго цадахъ, хирияв Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатал лъазарила ва гьезда рекъон...


ХIикматал махлукъатал

Крокодилал ккола чIахIиял, лъелъги ракьалдаги гIумру тIамулел рухIчIаголъаби. Гьел ккола дунялалда ругел хIайваназул бищун церегосезул цоял.   Абула крокодилазул 28-гIанасеб тайпа бугин. Гьелги рикьула лъабго хъизамалде: - ХIакъикъиял крокодилал: бищунго гIемераллъун кколел, жидер...


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...