ХIайваналдаги рекIун лъугьина Алжаналде
ХIайваналдаги рекIун лъугьина Алжаналде
Гьал руго хIежалде ине гIадамал къватIире рахъине хIадурлъулел къоял. ХIеж буго гьелъие нухлул, сахлъиялъул, боцIи-малалъул рахъалъ хIалкIвей бугев чиясда БетIергьанас ﷻ тIад гьабураб парз. ХIежалъул рукнабазул цо-цоял руго Адам аварагасул заманалдасаго рачIарал. ХIавагун цадахъ гьел алжаналдаса къватIире рачIун хадур, данделъун руго ГIарафа магIарда. Адам аварагас хIеж гьабун буго 40 нухалъ. Гьелдаса хадуб гIемерисез гьабулаго щвараб буго нилъер умматалдеги хIеж борхи.
Муслимица бицараб хIадисалда буго: «Я, гьал гIадамал, Аллагьас ﷻ нужеда тIадаблъун гьабуна хIеж борхи, гьединлъидал нужеца хIеж борхе», - ян. ХIежалъул заманалда хъола къурбанги. Къурбан хъвей буго Ибрагьим аварагас Аллагьасе ﷻ мутIигIлъи загьир гьабун жиндирго вас ИсмагIил хъвезехъин вукIун (гьесул бакIалда хисун хъвезе БетIергьанас ﷻ куйги бачIун), гьесул заманалдаса байбихьун бачIараб гIамал.
ГIалимзабаз бицухъе, къурбан хъвей буго цо нухалъгIаги муъминчияс гIумруялда жаниб гьабизе лъикIаб гIамал. Къурбан хъолел къоял ккола зулхIижа моцIалъул 10-абилеб къоялдаса байбихьун, хадусеб лъабго къо. Гьеб гIамалги буго кутакалда кири цIикIкIараб. ГIали-асхIабас бицараб хIадисалда буго: «Къурбаналъе хъвезе хIайваналда хадув вахъарав чиясе тIамураб щибаб гали рикIкIун 10 кири хъвала, 10 мунагь чурула, бича-хиси гьабулаго абурал рагIаби Аллагь ﷻ рехсейлъун бугеб тасбихIлъун хъвала, хIайваналъухъ кьураб щибаб диргьам рикIкIун 700 лъикIаб гIамалги хъвала. Хъвезелъун хIайван ракьалда бегизабидал, жив вугеб бакIалдаса байбихьун анкьабилеб зодоре щвезегIан ругел киналниги махлукъатаз гьесул мунагьал чури тIалаб гьабула. ХIайваналъул щибаб бидул къатIраялдаса малаикги вижула, къиямасеб къо чIезегIан гьев чиясул мунагьал чури жидеца тIалаб гьабизе ругел», - ян.
Гьединаб даражаялъул кири щолеб гIамалалдаса буго къурбан хъвей. Хириял бусурбаби, гьаб заманалда къурбан хъвезе босулеб гIиялъажоялъухъ кьезе мухь гьечIел чагIи къанагIат гурони рукIунаро. Гьединлъидал, рачIа нилъеца Аллагьасул ﷻ разилъи щвеялъул мурадал, гьеб гIамал гьабизе.
Имам ШафигIияс абун буго: «Дица лъикIаблъун бихьизабуларо рес бугев чияс къурбан хъвечIого тезе», - ян.
Ибну ГIаббасица абун буго, цогидаб хъвезе рес батичIони, камилаб къурбанлъун рикIкIунеблъун гьечIониги, гьеб къоялъ хIелекогIаги хъвейилан. Гьел рагIабазул магIна бугин хъвалеб буго, къурбанкъоялъул хIурмат гьабун щиб бугониги хъвезе лъикIаб букIин бихьизаби. Щайин абуни, къурбан хъвеялъулъ аслияб жо ¬БетIергьансе мутIигIлъи загьир гьаби бугелъул.
Къурбан хъвеялъул хиралъиялъул хIакъалъулъ абулеб буго, Аварагасул ﷺ хIадис бугин: «Къурбан къоялъ Адамил лъималаз гьарурал лъикIал гIамалазул бищун Аллагьасе ﷻ бокьулеб Къурбан хъвей буго», - ян (Тирмизи). Цогидаб хIадисалда буго: «Къурбаналъе хъураб жо къиямасеб къоялъ жиндир лълъурдулгун, расгун, щанкIлалгун бачIине буго. Гьелъул би ракьалде тIинкIилалдего Аллагьасда ﷻ аскIоб кIудияб бакIалде бахуна, гьединлъидал нуж къурбан хъвеялдаса рохун рукIа», - ян (Абу-Давуд). Амма Аллагьасе ﷻ гIоло хъолеб жо къурбан бугониги, гьелъул гьан, би яги цогидаб БетIергьанасде ﷻ щоларо, Гьесде щолеб жо буго нилъер ният, Гьесдаса ﷻ бугеб хIинкъи. «РакI разиго, кири щвеялда ракIги чIун, Аллагь ﷻ разилъиялъул мурадалда жинца къурбан хъун щив чи вугониги, гьесие хъураб къурбан жужахIалда цебе пардавлъун чIола», - ян абулеб буго ХIакимица бицараб хIадисалда.
Къурбаналъе хъолел жалги рукIине хириял руго гIунгутIаби гьечIел, кьариял, багьаял (АхIмад). «Нужеца Къурбаналъе хъолеб хIайван кIудияб хъве, къиямасеб къоялъ гьеб нужги тIад рекIун алжаналде ине буго», - ян буго хIадисалда (Дайлами).
Аллагьас ﷻ щивасе рес гьабеги гьеб хирияб гIамалалдаса пайда щолеллъун рукIине! Амин!
