Аслияб гьумералде

Къиматал къоял

Къиматал къоял

Умумуз гIемер бицунеб рагIула, гьаб заман бугин кутакалда гьарзаяб, дунял-ахират цадахъ бачине бигьаяб. Гьеб битIараб букIин нилъедаги лъала. Щайин абуни, жакъа динги магIишатги гьабизе бокьаразе щибго гьечIелъулха квалквал гьабулеб жо. Гьединлъидал кIудияб талихI буго, жиндие кьурал къояздаса пайдаги босун, дунялги ахиратги цадахъ бачине лъарасе. ТалихIкъаравги вуго, лъикIаб гIамал гьабиги метералде тIамун, гIумрудул къиматал къоял гIадада риччалев чи.

 

Къусам ибну ХIабиб абурав шагIирас хъвалеб буго:

«Нилъее кьурал дунялалъул къоял, хIажатазда хадур лъугьун уна,

Амма дунялалда вугебгIан мехалъ, хIажатал лъугIуларо.

Аллагьас кьурал къоял лъугIун, гьесул хIажатал цадахъ уна,

Амма ахираталъе бищун къваригIараб, гьеб къоялъ цадахъ батуларо», - ян.

ГIумар-асхIабас абуна: «Хасел гIибадат гьабулесе хазина буго», - ян. ГIабдуллагь ибну ГIумарица бицараб машгьураб хIадисалда буго: «Цо нухалъ свалат-салам лъеяв авараг мажгиталде вачIана. Жаниве лъугьиндал гьесул берчIвана кIиго къокъаялда. Цоял - зикру бачун, какал ран гIибадаталда, цогидал - гIелму цIалун, шаргIиял ахIкамал лъазарун ругезда. Хирияв аварагас ﷺ , гьезухъги валагьун, абуна: «КигIан лъикIха кIиябго мажлис бугеб, кинниги дие цояб цIикIкIун бокьана. Гьал зикру бачунел, дугIа гьабулел ругел, Аллагьасе бокьани, ихласалда гьабуни Аллагьас гьезул гIамал къабул гьабила. Амма цогидал, ай Аллагьасул дин лъазабулел, цогидазда гIелму малъулел руго, дунги БетIергьанас гIадамазда дин малъулевлъун витIун вуго, дие гьаб мажлис цIикIкIун бокьила», - ян. Гьезда аскIов гIодовги чIана хирияв авараг ﷺ ».

Цебе рехсараб баян гьабулеб буго Абу-Умаматица бицараб хIадисалъги. Цо нухалъ хирияв аварагасда гьикъана: «ГIелму цIалун, дин лъазабулев чийищ хирияв вугев, гIелмуги цIаличIого гIибадаталда чIаравищ?» - ан. Аварагас абуна: «ГIелму цIалулесул хиралъи, гIибадат гьабулесде дандеккун, дир хиралъиялда релълъун буго, нужер бищун гIодовегIанасда тIад», - ан. Гьал хIадисаздасан бичIчIулеб буго, гIибадат гьабизе ккани гIелму букIине кколеблъи. ГIелмуги гьечIого гьабураб гIибадат загIипаб букIунеблъи.

Заман ун бугин, херлъун вугин абун чанги чияс как-кIал камил гьабиялде кIварго кьоларо. Ригь арав цо чияс бусурбабазул халифасда абула: «Гьанже херлъараб мехалда гIелму цIализе, дин лъазабизе мадрасалде ине нечолев вуго», - ян. Халифас абула: «Мун нечонищ вугев дур гIумруялъул ахир, гIумрудул авалалдаса лъикIаблъун гьабизе», - ян.

Бусурбабазул цевехъан Гьарун Рашидихъе рачIараз абуна: «Я, муъминзабазул бетIер! Нижер гIолохъанлъиги гIелму цIаличIого ана, херлъидалги дунялалде машгъуллъун руго, нижеца щиб гьабилеб?» - ян. Халифас абуна: «Гьанже гIелму цIализе, дин лъазабизе нуж лъица толел гьечIел, гIелму цIалулел рукIин нужее лъикIаб буго, жагьиллъиялда разилъун рукIиналдаса», - ян. Хадубги гьез гьикъана: «Чан сон базегIан гIелму цIализе бегьулеб?» - ян. Халифас абуна: «Дунялалда ругелгIан мехалъ», - ан.

 

ХIадис

«КигIан лъикIха кIиябго мажлис бугеб, кинниги дие цояб цIикIкIун бокьана. Гьал зикру бачунел, дугIа гьабулел ругел, Аллагьасе бокьани, ихласалда гьабуни Аллагьас гьезул гIамал къабул гьабила. Амма цогидал, ай Аллагьасул дин лъазабулел, цогидазда гIелму малъулел руго, дунги БетIергьанас гIадамазда дин малъулевлъун витIун вуго, дие гьаб мажлис цIикIкIун бокьила», - ян.

 

 

Исрафил МухIумаев, Хунзахъ районалъул имам

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Ургъел щай гьабулеб?

Гьаб заман буго ургъалаби гIемераб. Гьедин бугин абун, нилъ рукIине бегьуларо кидаго рахIатхун. Кинаб хIалалде кканиги, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кумек гьабула. Гьес ﷻ нилъ рехун толаро. Гьес ﷻ нилъее кьун буго хирияб Къуръан ракIалъе сахлъи гьабулеб ва тун руго рикIкIен гIемерал насихIатал хьул...


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


КIудияб макъам

ХIурматиял бусурбаби. Аллагьасул диналде халкъ ахIи буго аварагзабазул ирс. Гьезул тIубараб гIумруго къурбан гьабун ана халкъ битIараб нухде ахIулаго. Гьелда жаниб аслияб жоги ккола гIицIго ихлас, ай ракI бацIцIалъи букIин. Гьебги щибго гьечIеб бакIалда бокьарав чиясе щолеб жо гуро.   Ихлас...


ЦIалул соналде

ХIурматиял бусурбаби, щибаб цIалул сон тIаде щолаго нилъеца бицен гьабула лъималазе лъай кьеялъул бугеб хиралъиялъул хIакъалъулъ. Хасго исламияб лъай кьеялъул кIваралъулги цIакъго мухIкан гьабун бицунеб гIадат букIана.   Гьале исанаги тIаде щволеб буго гьебго цIалул заман. Амма гьаб...


Шукру гьабулищ?

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Гьеб къоялъ нужеда гьикъизе буго дунялалда Аллагьас ﷻ кьурал нигIматал кин харж гьаруралин абун». (Сура «Ат-Такасур», аят 8)   Гьаб къокъабго аяталда жаниб щивав чиясе пикру гьабизе бакI буго. ГӀумруялда жаниб...