Аслияб гьумералде

ТIил битIани рагIадги гьетIуларо

ТIил битIани рагIадги гьетIуларо

Инсаният бикьун буго кIиго тайпаялде – бихьиназде ва руччабазде. Амма цо-цо бакIазда чIужугIаданалъул къимат цIикIкIун гьабула, цогидалъуб - нахъегIан цула. Масала, ислам бачIиналде яс гьайи рикIкIунаан кIудияб рогьо-ничлъун. Гьелдаса цIунизе рукIине яс гьайи балъго толаан, цогидазин абуни чIагого ракьулъ рукъунги тIагIинарулаан. Гьединго жугьутIазул гIадат букIун буго какие хварай гIаданалдаса рикIкIалъулеб, гьей рокъоса ячахъулеб, ай гьеб заманалда гьей баракат бахъарайлъун кколин абураб багьанаги гIиллаялъе бачун.

Гьеб буго цебе заманалда букIараб жо. РачIаха ахирал гIасрабазда гьелъие кьураб къиматалъул бицинин. «КIудияб цебетIеялъ», ай цивилизациялъ чIужугIаданалъе кьуна цIакъго кIудиял ихтиярал. ЧIужугIадан бихьинчиясда ящад гьаюлейинги абун, гьей тIамуна захIматал бакIазда хIалтIизе. Рокъой хважаинги гьей, авлахъалда трактористги гьей. Жеги гьей тIамуна жиндирго милат-агъаз гьабизе, жиндиего батIаго магIишат-яшав гьабун гъин бихьизе. Гьеб гуребги чIужугIаданалде тIаде бегизабуна гIемераб жавабчилъи.

Исламалъ щибха абулеб бугеб? Лъиего балъгояб жо гуро тIоцее чIужугIадан Аллагьас йижараблъи Адам аварагасул хьабалухъгIучIалдаса. Исламалъ гьей яхинаюна бищунго тIадегIанаб даражаялде. Черх загIипай, гIамал хIалимай йикIиналъ гьей хьихьизе бихьиназда тIадаблъунги гьабуна. Рокъоб бараб как ва гьабураб гIибадат бищунго хирияблъун гьабун, рукъалъул цо бокIон мажгитлъун гьабуна. Росасе гьабураб хъулухъалъухъ алжан кьелин къотIи гьабуна. ЧIужугIаданалда тIаса босана кинабго захIматаб хIалтIи ва сундулго жавабчилъи. Гьелъул къартI хвезабурав, гьей инжит гьаюрав, гьелда зулму гьабурасе кьварараб тамихIги бихьизабуна.

Руччабазул къимат баян гьабулеб буго гьаб хIадисалъги: «Аллагьас нужее васият гьабулеб буго руччабаздехун лъикI рукIаян, Аллагьас нужее васият гьабулеб буго руччабаздехун нуж лъикI рукIаян. Гьел руго нужер улбул, ясал ва яцал…», - ян. Гьаб хIадисалда Бичасул аварагас ﷺ кIицIулго такрар гьабулеб буго руччабаздехун лъикI рукIаян абун.

РачIаха балагьизин кинаб къимат нилъеца руччабазул гьабулеб бугебали. ТIубалеб бугищ гьеб васият яги кIвар гьабичIогойищ толеб бугеб? Гьелъие жаваб балагьизе бегьула щивав чияс жиндирго рокъоб бугеб хIалалде балагьун. Амма, гIаммаб куцалда балагьани, руччабазул къадру борхизабизе бокьулареб гIадин кколеб буго. Гьелъие нугIлъи гьабула кидагосеб руччабазул гIарзалъги, исламалда рекъон цохIо руччабазда гурони тIад къараб жого гьечIищин, нижер гурони тIокIаб бицунеб жого букIунарин имамзабазул вагIзабазда абун.

Цо рахъалдасан балагьани, гьедин кколебги буго. Масала, рос-лъади ратIалъулел ругони, гIемерисез гIайиб чIужугIаданалде гьабула. Гьелъ кквезе кколаанин абула. Бихьинчиясда бугеб жавабчилъиялъул бицинего бицунаро.

Мекъи хьвадулеб гIамал чIужугIаданалъул ккани, гьелъие гIадлу гьабизе рортула, бихьинчиясда щибго гIайиб гьечIеб гIадин.

Рокъоб кинаб бугониги тадбир гьечIониги, чIужугIадан гIайибияй ккола.

ПалхIасил, кинаб рахъалдасан батаниги гIайибги чIужугIаданалде рехун чIани, щибго жо тIаса кколаро. Гьей йиго росасул хьвада-чIвадиялъул рагIад гIадай чIужу. Жиндир рагIад лъугьараб жо битIун гьечIони, рагIад битIизабизе лъугьиналде ахIмакъин гурони кинха абилеб. Аллагьас кантIи кьеги киназего.

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-03-15 (Шаввал 1447 с.) №6.


Суал-жаваб

Шукруялъул сужда кида гьабулеб? Щукруялъул сужда гьабизе суннатаб буго. Гьебги гьабула циндаго ракIалда букIинчIеб бакIалдаса нигIмат тIаде бачIиндал яги жиндаса балагь нахъчIвайдал. Гьединго, суннатаб буго шукруялъул сужда гьабизе квешаб унти бугев яги балагьалде ккарав чи вихьидал, Аллагьас I...


Инсанасул талихI

ГIужда как бай буго инсанасул бищун кIудияб талихI. Нилъ Аллагьас ﷻ рижун руго гIибадаталъе, гIибадаталъул аслияблъунги буго как. Как байги буго МухIаммадил умматалда цIакъго-цIакъ хасс гьабураб гIамал.   ТIоцебе тIадкъай гьабулелъул как бай букIана къойида жаниб кIикъоялда анцIго базе....


РитIухълъиялъул аслу

Халкъазда цебечIарал масъалабазул цояб ккола адаб гьечIолъи. Хасго гьеб загьирлъула гӀолеб гӀелалда гьоркьоб. Адаб-хӀурмат, яхӀ-намус ккола сахаб жамгӀият букIиналъе лъолеб кьучӀалъул цояб. ГIемерисел масъалаби, захIмалъаби, ритӀухълъи гьечIолъи бугелъулха адаб гьечIолъиялъул...


Духъе вачIарав чапар

Рамазан моцI ккола гIумруялда жанир ккарал гIунгутIаби рацIцIине ва нилъерго иман щула гьабизе кьураб моцI, гьебги ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ рахIматалдалъун. Гьаб моцIалъе чияс букIине кколеб адаб-хIурмат гьабуни, гьелъул баракат щвела.   Рамазан моцI лъугIизе дагьалго къоял хутIун ругониги,...


НуцIби рагьун рукIаго, гIедегIе

ГIадамаз гIемер ракIалде щвезабула жидерго гIолохъанлъи. Гьел ракIалдещвеял гвангъарал ва рохалилаллъун рихьизе бегьула гIолохъанлъи нилъер къуваталъул ва чIаголъиялъул цIураб мех букIиналъ.   Амма гIолохъанлъиялъул щибаб ракIалдещвеялъ гуро рохел кьезе кколеб. ГIолохъанлъи мунагьазулъ ва...