Аслияб гьумералде

ГъветI чIеялъул хиралъи

ГъветI чIеялъул хиралъи

ГьабсагIаталда халкъалъ пайда босулеб бугеб гIемерисеб пихъ бижула нилъер умумуз чIун гIезарурал гъутIбуздасан. ГъветI чIеялъе гьеб гурони цоги пайда лъачIониги, гьебги гIелаан гьеб иш хирияб букIин лъаялъе.

Аллагьасда аскIоб гъветI хIурматияб ва къимат бугеблъун букIин нилъеда бичIчIизе, Аллагь хирияб Къуръаналда гъветIалдалъун гьедана. ХIатта ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда анцI-анцI бакIазда рехсей гьабун буго гъотIол хIакъалъулъ. Гьелъул рехсей гьабун буго Аллагьас гьедулеб бакIалдаги:

«ИнжиралхIаги ва ОливкаялхIаги», - абун.

Гьединго, Аллагьас гъотIол мисал бачун буго хирияб Къуръаналда Жиндирго хIалкIвей гIадамазда бичIчIизабизе. Цоги сураталда Аллагьас бицунеб буго аварагас муъминзабазул гьабураб къотIиялъул. Гьеб вакъигIат бицунаго Аллагьас абулеб буго (магIна):

«Гьез дургун къотIи гъотIода гъоркь гьабидал», - абун.

ГъветI чIей хирияб букIиналъул хIакъалъулъ гIезегIан хIадисал руго. ГъветI чIей ккола хирияв аварагасул ва цере рукIарал лъикIал гIадамазул нух. Салманул Фарисица бицун буго:

«Лагълъиялдаса дун тархъиялъе шартIлъун бихьизабуна щунусго пихъ кьолеб гъветI дица гIезаби, гьеб гIейдал дун узденавлъунги лъугьунаан. Дица гьеб шартIалъул аварагасда бициндал, гьес абуна:
«Дуе чIезе бокьун батани, дуца дие изну кье, дица чIела гьел гъутIби», - абун. Изну кьедал, хирияс цо хутIизегIан киналго гъутIби чIана, гьеб цо гъветI дицаго чIун букIана. Кинабго гъветIалъ пихъги кьуна, дица чIаралъ хутIизегIан».

Аварагас жиндирго квералъ гIемерал гъутIби чIана, хIатта гьесул хириял квераз чIарал гъутIбуздаса чIараб сагIаталъго пихъги кьун гIадамаз кваналебги букIана. Жинцаго чIеялда гIей гьабичIого хирияв аварагас нилъ ахIана ва гьесизаруна гъутIби чIеялде. «Бусурбанчияс гъветI чIани, яги рекьи гьабуни ва цинги гьеб гIадамаз яги хIайваназ кванани, гьесие гьелъухъ садакъа кьурабгIадаб кири букIуна», - ян буго Муслимица бицараб хIадисалда.

Гьебго хIадисалъул цоги риваяталда буго:

«Бусурбанчияс гъветIги чIун гьелдаса кванараб, бикъараб, хIинчIгъедоялъ, хIутI-хъумуралъ, гIалхул жанаваралъ хъамураб, цогидав чияс босараб жо садакъа ккола», - ян.

Абу Аюбил Ансарияс бицараб хIадисалда буго:

«Жинца гъветI чIарав чиясе Аллагьас кьола гьелдаса бахъараб пихъил къадаралда кири-даража», - ян. Инсан хун хадуб гьев хабалъ вукIаго гьесие кири бачIунел жалазул анкьгоялда гьоркьоб аварагас рехсолеб буго гъветI чIейги. Анас бин Маликидасан бицун буго, аварагас абунин:

«Нужер цоясда къиямасеб къо чIолеб бихьани ва гьесда кодоб гъотIол чIорги бугони, гьесда гьеб чIеян абе», - ян.

ГъутIби нилъеца гIемер чIеялде ахIулеб жоялдасан ккола, хирияв МухIаммад аварагасе къиямасеб къоялъ шафагIат гьабизе изну кьезе бугила дунялалда тIад ругел гъутIби рикIкIун, ай гьезул къадаралда. Гьединлъидал, нилъеца гъветI гIемер чIанагIан шафагIат щолел гIадамалги цIикIкIуна.

ГIАБДУЛЛАГЬ МУХIАММАДОВ

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Якутскиялда «Лъаялъул сордо»

Якутскиялъул аслияб мажгиталда тIобитIана МухIаммад аварагасул ﷺ хIурматалда «Лъаялъул сордо» абураб цIаралда гъоркь тадбир. Гьелда гIахьаллъи гьабуна ДРялъул муфтияталда цебе бугеб регионалияб цебетIеялъул департаменталъул нухмалъулев АхIмад Надирбеговас ва гьесул заместитель ГIизраил...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Жиндаго тIад хIалтIи

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ?   Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...


ОРВИялде данде

Щибаб санайил дунял квачазе байбихьидал, цIикIкIуна вирусалъулаб инфекциялъ (ОРВИ) унтаразул къадар. Хасго гIадамал унтула хаслихълъиялдаса бахъараб ихдалил байбихьуде щвезегIан. Гьединлъидал гьеб заманалда жаниб кIвар бугеб жо ккола унтул аслиял гIаламатал лъай.   ОРВИ ккола батIи-батIиял...


Тохав чиясул нух

Абу-Гьурайратидасан Бухарияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абулеб буго: «Аллагьас ﷻ абуна, щив чи вугониги дир валиясе зарал гьабун (жинца гьев тушманлъун ккун, гьесда ццим бахъун), дица гьев чиясда рагъ лъазабула», - ян. Жинда Аллагь ﷻ гурхIаяв Факигьанияс абуна: «Щив чи вугониги...