Аслияб гьумералде

ТIомол кьер релълъарасул адаб

ТIомол кьер релълъарасул адаб

ТIомол кьер релълъарасул адаб

ХIурматиял диналъул вацал ва яцал! Халкъалда гьоркьоб бищунго рекъараб жо ккола цоцаздехун адаб цIуни. ГьитIинас кIудиясул хIурмат гьаби ва кIудияс гьитIинасул хъатир гьаби. ТIарикъаталъул тIахьазда букIуна, цо кинаб бугониги тIадегIанаб даражаялде вахарав чи гьелде щвечIила адаб цIунун гурониян.

 

 

Жив щвараб даражаялдаса гIодовеги вортичIила цонигияв, адаб гьечIолъи сабаблъун ккун гурони. Гьединлъидал, адаб гьаби буго инсан бищунго тIадегIанаб даражаялде вахинавулеблъун ва адаб теялъ гьелдаса вортизавулеблъунги.

Бищунго цIикIкIараб адаб нилъер букIине ккола кинабго халкъул-гIалам бижарав ТIадегIанав Аллагьасдехун. Гьесда хадуб Бичасул аварагасде ﷺ ва цогидал аварагзабигун асхIабзабазде, авалиаязде, устарзаби-гIалимзабазде. Гьединго адаб гьабизе рекъола эбел-инсул, гIага-божаразул. Жиндирго лъималазул ва жиндасаго гIисиназул. ХIатта бокьарав инсанасул, кинаб диналда гьев ватаниги, Аллагьас вижарав, Гьесул лагъ вукIин хIисабалдеги босун.

Бичасул аварагасул ﷺ асхIабзабаз гьабуна хIалкIун цIикIкIараб адаб. БайгIатул ХIудайбияталъул къоялъ капурзабазул рахъалдаса вукIарав вакил ГIурват бин МасгIудица жиндирго къвмалъухъе щведал гьадин абун: «Ва къавм, АллагьасхIаги дун щвана гIемерал ханзабазухъе. Дун вукIана Къайсарихъ, Кисрагун Нажашиясухъ. АллагьасхIаги, дида цонигияв ватичIо асхIабзабаз МухIаммад гIадин кIодо гьавулевлъун», - ян.

Гьаб бакIалда бицинчIого гIоларо Сайфуллагь-къадияс «Канзул магIарифалда» хъван бугеб цо гьадинаб къисаги. «ГIикъду нафис» абураб тIехьалда буго, магърибалъул рахъалдасан цояв ун вугин Суданалъул ракьалде. Гьоболасухъ рещтIун хадуб, хважаингун цадахъ гьел рахъун руго гIалахалде, ракIгъеялъе. Гьедин рукIаго гьезда халлъун руго рикIкIадаса рачIунел Суданалъул хангун чузда рекIарал гIадамал. ЧIегIерлъи-хъахIлъи батIа бахъизе лъалеб манзилалде щвараб мехалъ, хан рещтIун вуго чодаса ва лъелго ун вуго гьев кIиявго чи тезегIан. Цинги нахъеги чодеги вахун цевехун унги вуго.

Гьел рикIкIалъидал гьоболас цIехон буго, дуда лъанищин щай гьев чодаса рещтIаравали ва лъелго аравалиян. Лъаларин жаваб гьабун буго магърибалъулас. Суданалъулас бицун буго, хан чодаса рещтIанин аварагасул гIадаб хъахIаб тIомалъул чи, ай мун вихьидал, Бичасул аварагасда тIом релълъарав чиясул адаб цIунун.

Балагьеха, бусурбаби, кIолищ нилъеда гьединалъул азарил бутIацин адаб гьабизе.

 

 

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Шукру гьабулищ?

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Гьеб къоялъ нужеда гьикъизе буго дунялалда Аллагьас ﷻ кьурал нигIматал кин харж гьаруралин абун». (Сура «Ат-Такасур», аят 8)   Гьаб къокъабго аяталда жаниб щивав чиясе пикру гьабизе бакI буго. ГӀумруялда жаниб...


Ургъел щай гьабулеб?

Гьаб заман буго ургъалаби гIемераб. Гьедин бугин абун, нилъ рукIине бегьуларо кидаго рахIатхун. Кинаб хIалалде кканиги, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кумек гьабула. Гьес ﷻ нилъ рехун толаро. Гьес ﷻ нилъее кьун буго хирияб Къуръан ракIалъе сахлъи гьабулеб ва тун руго рикIкIен гIемерал насихIатал хьул...


Хирияв Аварагасул ﷺ шамаилал

Шамаил абураб рагIи хIалтIизабула Аварагасул ﷺ берцинал тIабигIатазул бицен гьабулеб мехалда. Гьединго, гьесул ﷺ гIумру ва ахIвал-хIал рехсолеб мехалдаги. Гьединлъидал Аварагасул ﷺ цо-цо ахIвал-хIалал рехселин.   Аварагасул ﷺ рас букIана берцинаб ва дагьабго кьурараб, цIакъго кьурараб ва...


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...