Аслияб гьумералде

Исламалъул кIиабилеб далил

Исламалъул кIиабилеб далил

Къуръан ккола жиндаса хIукму босулеб ва жинда нахърилълъунеб тIоцебесеб далил. КIиабилеб далиллъун ккола аварагасул суннат. ГIалимзабаз гьелде цIакъ кIвар кьуна ва хъвана гIемерал тIахьал.

 

ХутIарал далилал - ижмагI ва гIалимзабаз рахъарал хIукмаби Къуръан-хIадисалде руссуна. Гьебги гьениса босула. ЦIакъ кIвар бугеблъунги ккола аварагасул ﷺ суннат тIубай ва гьелда нахърилълъин.

Имам Равасица абуна: «Аллагь лъарал гIалимзабаз абуна аварагасул ﷺ суннаталда гIамал гьаби кколин бищун кIудияб сабаб ладунияб гIелму щвеялъе (Аллагьасдасан щолеб гIелму). Гьелда гIамал гьабиялъ рагьула Къуръаналъул балъголъаби (Къуръан лъикI бичIчIула). Гьединлъидал аварагасул суннат ﷺ ккола Къуръаналъул хазина рагьулеб кIуллъун», - ян.

Амма ратула Къуръан гурони къабул гьабуларел гIадамалги, гьез суннат нахъчIвала. Гьелъие гIиллаги бачуна хисизабизе рес бугин аби. Гьеб мекъаб нух буго. ТIолабго исламалъул гIалимзаби тIадрекъана суннат цIунун нилъехъе щванин абун, гьелда инкар гьабизе бегьуларо.

Абу ИсхIакъ Ракъияс абуна, ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ мун вокьиялъул гIаламатлъун кколин Гьесие ﷻ тIагIат гьаби ва аварагасул ﷺ суннаталда нахъвилълъин.

Аварагасул ﷺ гIумру нилъеца кколеб къагIидаялъ лъазабуни ва гьелда гIамалги гьабуни, нилъее пайда щола. Жакъайин абуни нилъеда цо-цо жал гурони аварагасул ﷺ гIумруялъул хIакъалъулъ мухIканго лъалел гьечIо. ЦIалулеб жоги буго тарихалъул, маргьабазул тIахьал гIадин, щибго пикру гьабичIого, гъираги гьечIого цIалулеб. Гьелъ буго нилъее дагьаб гурони пайдаги щоларого. Щайгурелъул цебе рехсараб куцалъ ният, къасд, гъира гьечIого букIун. Гьедин баян гьабуна шайих Юсуф Набгьанияс жиндирго тIехьалда.

Абу ГIусман Нисабурияс абуна: «Аллагьгун ﷻ мун вукIине ккола берцинаб адабалда, щибаб мехалда хъаравуллъи ккун, Гьесда ﷻ мун вихьулин абун. Авараггун ﷺ цадахъ вукIин ккола суннат тIубай. Рокъов - берцинаб адабалда. Авлияалгун цадахъ - хIурмат гьабун», - ян.

Ибну ГIатаица абуна: «Жиндирго нафс суннаталъул адабалда куцарав чиясул ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесул ракI гвангъизабула магIрифаталдалъун (Аллагь лъаялдалъун)».

Балагьеха, кигIанасеб кIвар суннаталъул бугебали.

 

Шамил МухIаммадов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Шамаилал сунда абулеб?

Аллагьас ﷻ нилъ, бусурбаби, тIадегIан гьаруна исламияб динги кьун ва гьелдаго цадахъ гьеб дин малъизе витIана МухIаммад авараг ﷺ. БетIергьанас ﷻ гьев тIадегIан гьавуна кинабго жоялдаса. ГIаишатида гьикъидал гьесул ﷺ тIабигIаталъул хIакъалъулъ, гьелъ абуна, гьесул тIабигIат Къуръан букIанин...


ДугIаялъул къибла

Аллагьасда ﷻ гьардолеб мехалда бусурбаби, квералги рорхун, зодоре ралагьула. РакIалде ккезе рес буго ТIадегIанав Аллагь лъова тIад вугин абун. Амма гьеб бичIчIи мекъаб буго.   Цо-цо гIалимзабаз баян гьабуна, как базе КагIба къибла букIунеб гIадин, зобги дугIаялъе къибла бугин абун. Гьелъие...


ГIараб мацIалда гIуцIараб тарихияб мажлис

ХIурматиял магIарулал, инкъилаб ккелалде цебе букIараб заманалде раккани, нилъее якъинлъула тIубараб Дагъистаналъулго хъвай-хъвагIай гIараб мацIалда букIараблъи. Гьелде тIаде цо дагьа-макъабго гIажамалдаги букIун буго.   Балагьеха, гьадигIан гIемер батIи-батIиял мацIал жанир ругеб Дагъистан...


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


КIудияб бергьенлъи щвела

ЗулкъагIида ккола бусурбабазул моцIрол календаралъул анцIила цоабилеб. Жибго «къагIада» абураб рагIул магIна ккола «гIодов чIей», яги хIалтIи гьабичIого чIей. Гьедин моцIалда цIар тарабги букIана гьеб заманалда гIадамал рагъ-кьал гьабиялдаса нахъекъан чIолеллъун...