Аслияб гьумералде

Исламалъул кIиабилеб далил

Исламалъул кIиабилеб далил

Къуръан ккола жиндаса хIукму босулеб ва жинда нахърилълъунеб тIоцебесеб далил. КIиабилеб далиллъун ккола аварагасул суннат. ГIалимзабаз гьелде цIакъ кIвар кьуна ва хъвана гIемерал тIахьал.

 

ХутIарал далилал - ижмагI ва гIалимзабаз рахъарал хIукмаби Къуръан-хIадисалде руссуна. Гьебги гьениса босула. ЦIакъ кIвар бугеблъунги ккола аварагасул ﷺ суннат тIубай ва гьелда нахърилълъин.

Имам Равасица абуна: «Аллагь лъарал гIалимзабаз абуна аварагасул ﷺ суннаталда гIамал гьаби кколин бищун кIудияб сабаб ладунияб гIелму щвеялъе (Аллагьасдасан щолеб гIелму). Гьелда гIамал гьабиялъ рагьула Къуръаналъул балъголъаби (Къуръан лъикI бичIчIула). Гьединлъидал аварагасул суннат ﷺ ккола Къуръаналъул хазина рагьулеб кIуллъун», - ян.

Амма ратула Къуръан гурони къабул гьабуларел гIадамалги, гьез суннат нахъчIвала. Гьелъие гIиллаги бачуна хисизабизе рес бугин аби. Гьеб мекъаб нух буго. ТIолабго исламалъул гIалимзаби тIадрекъана суннат цIунун нилъехъе щванин абун, гьелда инкар гьабизе бегьуларо.

Абу ИсхIакъ Ракъияс абуна, ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ мун вокьиялъул гIаламатлъун кколин Гьесие ﷻ тIагIат гьаби ва аварагасул ﷺ суннаталда нахъвилълъин.

Аварагасул ﷺ гIумру нилъеца кколеб къагIидаялъ лъазабуни ва гьелда гIамалги гьабуни, нилъее пайда щола. Жакъайин абуни нилъеда цо-цо жал гурони аварагасул ﷺ гIумруялъул хIакъалъулъ мухIканго лъалел гьечIо. ЦIалулеб жоги буго тарихалъул, маргьабазул тIахьал гIадин, щибго пикру гьабичIого, гъираги гьечIого цIалулеб. Гьелъ буго нилъее дагьаб гурони пайдаги щоларого. Щайгурелъул цебе рехсараб куцалъ ният, къасд, гъира гьечIого букIун. Гьедин баян гьабуна шайих Юсуф Набгьанияс жиндирго тIехьалда.

Абу ГIусман Нисабурияс абуна: «Аллагьгун ﷻ мун вукIине ккола берцинаб адабалда, щибаб мехалда хъаравуллъи ккун, Гьесда ﷻ мун вихьулин абун. Авараггун ﷺ цадахъ вукIин ккола суннат тIубай. Рокъов - берцинаб адабалда. Авлияалгун цадахъ - хIурмат гьабун», - ян.

Ибну ГIатаица абуна: «Жиндирго нафс суннаталъул адабалда куцарав чиясул ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесул ракI гвангъизабула магIрифаталдалъун (Аллагь лъаялдалъун)».

Балагьеха, кигIанасеб кIвар суннаталъул бугебали.

 

Шамил МухIаммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 с.) №15.


Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб...


Шагьидзаби кIочон гьечIо

1935 соналъ ЧIикIаса Ацал ГIабдурахIманил хъизаналда гьавуна вас СагIид. Гьеб букIана ШагIбан бащалъараб Барааталъул сордо. Гьеб сордоялъ лъабго нухалъ хирияб "Ясенги" цIалун, ГIабдурахIаманица Аллагьасда гьарана жиндир вас гIалимчи вахъагиян. ТIадегIанав Аллагьас инсул дугIаялъе жаваб гьабуна....


КIудияб макъам

ХIурматиял бусурбаби. Аллагьасул диналде халкъ ахIи буго аварагзабазул ирс. Гьезул тIубараб гIумруго къурбан гьабун ана халкъ битIараб нухде ахIулаго. Гьелда жаниб аслияб жоги ккола гIицIго ихлас, ай ракI бацIцIалъи букIин. Гьебги щибго гьечIеб бакIалда бокьарав чиясе щолеб жо гуро.   Ихлас...


ХIикматал махлукъатал

Квокка Квокка ккола унго-унголъунги гIажаибаб ва цIакъ хIикматаб хIайван. Гьелда абула «Ракьалда бищун талихIаб хIайваниланги». Гьаб ккола кенгуруялъул хъизамалдаса гьитIинабго хIайван. Гьелъул кIодолъи-гьитIинлъи буго гIага-шагарго рукъалъул катил гIадаб. Черхалъул халалъи: 40-54 см,...


Шукру гьабулищ?

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абун буго (магIна): «Гьеб къоялъ нужеда гьикъизе буго дунялалда Аллагьас ﷻ кьурал нигIматал кин харж гьаруралин абун». (Сура «Ат-Такасур», аят 8)   Гьаб къокъабго аяталда жаниб щивав чиясе пикру гьабизе бакI буго. ГӀумруялда жаниб...