Аслияб гьумералде

Сира лъазаби

Сира лъазаби

Сира лъазаби

Халкъалъулго хирияв МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру лъазаби, гьесул багьатIокIал тIабигIатазул ва хаслъабазул баян гьабиялда сиррайин абула.

Аврагасул ﷺ сирру лъазабиялъул мурадго буго гьесдехун рокьи цIикIкIин, исламияб диналъул битIараб бичIчIи кьей ва шаригIаталда нахъвилълъин.

 

ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ махлукъатазул бищун хириясул гIумру лъазабичIого тей кIудияб кIарчанлъи ккола. Къуръаналдаги Аварагасде ﷺ хитIаб гьабун абулеб буго (магIна): «ХIакълъунго мун цIакъ кIудиял ва берцинал тIабигIатазда вуго», - я. (Суратул «Къалам», аят 4)

Хирияв Аварагасулъ ﷺ гьаб ракьалда ругелщинал тIабигIатазул бищун лъикIал ракIарана: бищун лъикIаб насаб, гъваридаб гIакълу-лъай, цIодорлъи, гIелму, нич, сахаватлъи, бахIрачилъи, сабру, рахIму-гурхIел ва цогидал лъикIал тIабигIатал.

Абу Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго хирияв Аварагас ﷺ абунин: «Къиямасеб къоялъ дун вуго Адамил лъималазул сайид, хабалъа тIоцебе вахъинавулевги дун вуго, тIоцебе шафагIат гьабулевги ва тIоцебе шафагIат гьабизе изну жиндие кьолевги», - ян.

Абу Закария Нававияс гьеб хIадисалъе шархI гьабун хъвалеб буго: «Гьеб хIадисалъ тIоритIел гьабулеб буго кинабниги махлукъаталдасаги хирияв Аварагасул ﷺ тIокIлъиялде. Агьлу суннатазул мазгьабалда рекъон малаикзабаздасаги гIадамал тIокIал руго ва Аварагги ﷺ гIадамазул ва кинабниги махлукъаталъул бищун хирияв вуго», - ян.

Зайнул ГIабидиница бицана: «Къуръаналъул аятал малъулелго гIадин хирияв Аварагасул ﷺ гъазаватазул хIакъалъулъги малъулаан нижеда», - ян.

Имам Ибн Шигьаб Зугьрияс бицана: «Аварагасул ﷺ гъазаватазул хIакъалъулъ лъай гьеб ккола дунял-ахираталъул гIелму лъай», - ян.

ИсмагIил ибн МухIаммад ибн СагIдица бицана: «Инсуца нижеда хирияв Аварагасул ﷺ гъазаватазул гIемер бицунаан. Гьес абулаан: «Ле дир лъимал, нужер умумузул рагъулал гьунарал руго гьел. Нужеда гьел кIочонге», - ян.

ГIали Тантавияс насихIат гьабун жиндирго тIахьида хъвалеб буго: «Щибаб рокъоб чара гьечIого букIине ккола Аварагасул ﷺ гIумруялъул хъвараб тIехь. Щибаб къойил цо сагIатгIанасеб мехалъ цIализеги ккола гьеб хъизан агьлуялъе ва хассго лъималазе. Аварагасул ﷺ гIумру лъалеллъун гьел гIезе. Аварагасул ﷺ сирру ккола битIун гIумру тIамизеги бокьаразе бацIцIадаб иццлъун», - абун.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Гьав хирияв Расуласда ﷺ буго нужее, я гьал муъминзаби, берцинаб нахърилълъин», - абун. (Сура «Ал-АхIзаб»).

 

Жабир Мажидов

 

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


«Инсаналъ» къотIи гьабуна

«Инсан» фондалъул генералияв директор щвана РФялъул президентасда цебе бугеб Дагъистан Республикаялъул вакиллъиялде ва гьенив дандчӀвана республикаялъул вакиласул ишал тӀуралев Нагиев Руслангун ва гьесул гьалмагъзабигун. Данделъиялда бицана цадахъ рекъон хӀалтӀиялъул бугеб кIваралъул, цадахъ...


ОРВИялде данде

Щибаб санайил дунял квачазе байбихьидал, цIикIкIуна вирусалъулаб инфекциялъ (ОРВИ) унтаразул къадар. Хасго гIадамал унтула хаслихълъиялдаса бахъараб ихдалил байбихьуде щвезегIан. Гьединлъидал гьеб заманалда жаниб кIвар бугеб жо ккола унтул аслиял гIаламатал лъай.   ОРВИ ккола батIи-батIиял...


Кванил адабал

Кваназе байбихьилалде цин кверал чурила, гьелъ кванида баракат лъола, цинги «Бисмила» бахъила ва абила: «Аллагьумма барик лана фима разакътана ва къина гIазаба ннари», - абун. Кваналев чиясул ниятги букIина диналъе къуват бачIинеян абураб. Гьединаб ниятгун кванани, квенги...


Жиндаго тIад хIалтIи

Нилъеца гьарулел гIамалал ритIарал ругищали яги чиядехун гьабулеб гIамалалъулъ тохлъи биччалищали пикруго гьабулищ нилъеца? Мекъи рукIин лъалищ, къабул гьабулищ, гьеб битIизабизе хIаракат бахъулищ?   Гьайгьай, гьелъул пикру гьабизе ккела. Лъазе ккола аварагзаби хутIизегIан, гунгутIабаздаса...