Аслияб гьумералде

Кида ццим бахъине кколеб?

Кида ццим бахъине кколеб?

Ццим бахъин кидаго гуро лъикIаб гуреблъун бугеб. Руго гьеб бахъине бегьулелги, бахъине рекъаралги ва бахъине кколелги бакIал. КIвар бугеб жо сундуе гIоло гьеб бахъунеб бугебали лъай, ай жиндирго напсалъул мурадазе гIолойищ яги Аллагьасе гIоло хIакъаб жоялдайищ абураб.

 

ГIаишатидасан бицун буго: «Аварагасул ﷺ гIамал-хасият букIана Къуръаналда рекъараб: Аллагь ﷻ разилъулеб жоялдаса гьев разилъулаан, Аллагьасул ﷻ ццим бахъинабулеб жоялда ццимги бахъунаан».

Имам ШафигIияс абун буго: «Ццим бахъине бегьулеб ва бахъине кколеб жоялда ццим бахъунарев чи хIама вуго», - ян («ФатхIул Мубин»).

Аллагьасе ﷻ гIоло ццим бахъин буго, муъминчиясул хехдари лъугьараб мехалъ: мунагь гьабулеб бихьидал, диналдехун адаб гьечIолъи гьабулелъул, бусурбанчиясе зарал гьабизе яги гьесул мал-мулк жиндиего бахъизе къасд гьабулелъул.

Гьезда релълъарал бакIазда ццим бахъиналъ зарал гьабуларо, гьелъул гIаксалда, ккараб лъугьа-бахъин битIаралде бачин ва хIакъикъат цIунилъун ккола. Гьединго, гьединал хIалазулъ лъугьарал заралиял хIасилал ругони, гьезул хIакъалъулъ Аварагас ﷺ абурабги буго: «Жиндирго мал-мулк цIунулаго хварав чи вугони, гьев шагьидлъун рикIкIуна», - ян (Тирмизи).

Ццим бахъиндал гьеб къинаби гIицIго черхалъул тIабигIиял хиса-басиял чIезари гуро бугеб, гьел хIакъаб рахъалдасан битIараб жоялде руссинари буго. Диналъ бицуна щулияв муъминчи гьев ццимго бахъунарев чи гурин, ццим бахъараб мехалъ шаргIалъ рихьизарурал гIурхъаби рахунарев, Аллагь ﷻ вукIинги ракIалда цIунун, Гьесул ﷻ разилъи щолелда чIолев чи вугин.

Цо нухалъ имам Абу ХIанифахъе щола хабар караваназул къапилаялда гьоркьоса гьесул къайи тIагIанин абун. Гьеб мехалъ Абу ХIанифаца абуна: «АлхIамдулиЛлагь», - ин. ГIемер заманго инчIого кIиабизеги хабар щола къайи батанин абун, имам Абу ХIанифаца гьеб мехалъги абуна: «АлхIамдулиЛлагь», - абун. Щай дуца тIоцебесебги кIиабилебги нухалъ цого къагIидалда «АлхIамдулиЛлагь» абурабин гьикъидал, гьес жаваб кьола: «Дица дирго рекIеде балагьи гьабуна гьел тIагIарал жал сабаблъун кигIан дир хIал хиси гьениб лъугьунебали. Дида гьениб абизегIанасеб хиси лъугьун халлъичIо. Гьеб тIагIараб къайи батидал, кIиабизеги валагьана дун гьениве, кигIан ракI гьелдаса бохун бугищали халгьабизе, гьеб мехалъги ракI абизегIанасеб хIалалъ бохун батичIо. Гьелъ абуна дица кIиябго нухалъ «АлхIамдулиЛлагь» абун.

Гьединаб букIуна хIакъикъиял чагIазул жидер дунялалъул тIалабазе гIоло ургъел гьабунгутIиги, гьел тIагIунин абун ццин бахъун, чIвачIвадун, хIал хисунгутIиги.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-05-01 (ЗулкъагIида 1447 с.) №9.


Шамаилал сунда абулеб?

Аллагьас ﷻ нилъ, бусурбаби, тIадегIан гьаруна исламияб динги кьун ва гьелдаго цадахъ гьеб дин малъизе витIана МухIаммад авараг ﷺ. БетIергьанас ﷻ гьев тIадегIан гьавуна кинабго жоялдаса. ГIаишатида гьикъидал гьесул ﷺ тIабигIаталъул хIакъалъулъ, гьелъ абуна, гьесул тIабигIат Къуръан букIанин...


17 мина къачIазе буго

Дагъистаналъул муфти, шайих АхIмад-афандил бихьизабиялда рекъон, муфтияталъул северияб округалда вугев вакил МухIаммад Мукъошдибировги Хасавюрт районалъул росабазул имамзабиги, «Инсан» фондалъул вакилзабиги рачIун рукIана ЦIияб ЦIиликь росулъе. Гьениб бугеб ахIвал-хIалалъухъги...


Тебетараб хоно

Инсанасул гӀумруялъе хӀажа-табщинаб бижарав, нилъеда рикӀкӀун хIалкIоларел гӀемерал нигӀматал нилъее кьурав, гӀаламалъулго БетӀергьан Аллагьасе ﷻ буго рецц. Гьединал нигIматазул цояб ккола гӀанкӀодул хоно - гӀадатияб ва хӀалтӀизабизе рес бугеб, сахлъиялъе гӀемераб пайда кьолеб...


Сафия бинт ХӀуяйя

Сафия гьаюна ва гӀуна Мадинаялъул жугьутӀазда гьоркьой. МухӀаммад аварагасул ﷺ йикӀинесей чӀужуялъул тухум букӀана Муса аварагасул вац Гьарун аварагасул наслуялъул чагӀи. ЯгIкъуб аварагасулги цӀар буго гьезул умумузда гъорлъ. Гьелъул эмен вукӀана Мадинаялда гӀумру гьабулеб букӀараб Бану Назир...


Бергьенлъиялъул къо

Дагъистаналъул тарих ккола гIасрабаз жидерго ракьал ва рухIиял къиматал цIунараб халкъазда гьоркьоб бахIарчилъиялъул ва къвакIиялъул цIар араб ракь. Бищун захIматал балагьазул заманалда Дагъистаналъул бусурбаби цогидал халкъазул ва диналъул вакилзабазда цадахъ рахъана хIажатазе кумек гьабизе ва...