Аслияб гьумералде

Кида ццим бахъине кколеб?

Кида ццим бахъине кколеб?

Ццим бахъин кидаго гуро лъикIаб гуреблъун бугеб. Руго гьеб бахъине бегьулелги, бахъине рекъаралги ва бахъине кколелги бакIал. КIвар бугеб жо сундуе гIоло гьеб бахъунеб бугебали лъай, ай жиндирго напсалъул мурадазе гIолойищ яги Аллагьасе гIоло хIакъаб жоялдайищ абураб.

 

ГIаишатидасан бицун буго: «Аварагасул ﷺ гIамал-хасият букIана Къуръаналда рекъараб: Аллагь ﷻ разилъулеб жоялдаса гьев разилъулаан, Аллагьасул ﷻ ццим бахъинабулеб жоялда ццимги бахъунаан».

Имам ШафигIияс абун буго: «Ццим бахъине бегьулеб ва бахъине кколеб жоялда ццим бахъунарев чи хIама вуго», - ян («ФатхIул Мубин»).

Аллагьасе ﷻ гIоло ццим бахъин буго, муъминчиясул хехдари лъугьараб мехалъ: мунагь гьабулеб бихьидал, диналдехун адаб гьечIолъи гьабулелъул, бусурбанчиясе зарал гьабизе яги гьесул мал-мулк жиндиего бахъизе къасд гьабулелъул.

Гьезда релълъарал бакIазда ццим бахъиналъ зарал гьабуларо, гьелъул гIаксалда, ккараб лъугьа-бахъин битIаралде бачин ва хIакъикъат цIунилъун ккола. Гьединго, гьединал хIалазулъ лъугьарал заралиял хIасилал ругони, гьезул хIакъалъулъ Аварагас ﷺ абурабги буго: «Жиндирго мал-мулк цIунулаго хварав чи вугони, гьев шагьидлъун рикIкIуна», - ян (Тирмизи).

Ццим бахъиндал гьеб къинаби гIицIго черхалъул тIабигIиял хиса-басиял чIезари гуро бугеб, гьел хIакъаб рахъалдасан битIараб жоялде руссинари буго. Диналъ бицуна щулияв муъминчи гьев ццимго бахъунарев чи гурин, ццим бахъараб мехалъ шаргIалъ рихьизарурал гIурхъаби рахунарев, Аллагь ﷻ вукIинги ракIалда цIунун, Гьесул ﷻ разилъи щолелда чIолев чи вугин.

Цо нухалъ имам Абу ХIанифахъе щола хабар караваназул къапилаялда гьоркьоса гьесул къайи тIагIанин абун. Гьеб мехалъ Абу ХIанифаца абуна: «АлхIамдулиЛлагь», - ин. ГIемер заманго инчIого кIиабизеги хабар щола къайи батанин абун, имам Абу ХIанифаца гьеб мехалъги абуна: «АлхIамдулиЛлагь», - абун. Щай дуца тIоцебесебги кIиабилебги нухалъ цого къагIидалда «АлхIамдулиЛлагь» абурабин гьикъидал, гьес жаваб кьола: «Дица дирго рекIеде балагьи гьабуна гьел тIагIарал жал сабаблъун кигIан дир хIал хиси гьениб лъугьунебали. Дида гьениб абизегIанасеб хиси лъугьун халлъичIо. Гьеб тIагIараб къайи батидал, кIиабизеги валагьана дун гьениве, кигIан ракI гьелдаса бохун бугищали халгьабизе, гьеб мехалъги ракI абизегIанасеб хIалалъ бохун батичIо. Гьелъ абуна дица кIиябго нухалъ «АлхIамдулиЛлагь» абун.

Гьединаб букIуна хIакъикъиял чагIазул жидер дунялалъул тIалабазе гIоло ургъел гьабунгутIиги, гьел тIагIунин абун ццин бахъун, чIвачIвадун, хIал хисунгутIиги.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-07-01 (МухIаррам 1448 с.) №13.


ЖамгIият лъикIлъиялде нух

Исламалъул бищунго кIвар бугел къиматазул цояб ккола инсанасе тарбия кьей. Гьеб хурхараб букIуна хьвада-чIвадиялъул къагIидабазда гуребги, рухIалъул жанисеб рацIцIалъиялдаги, ракI бацIцIад гьабиялдаги, лъикIаб хасият гIуцIиялдаги. Ахир-къадги тарбия ккола инсан жамгIияталда вухьинавулеб, цогидазе...


Суал-жаваб

МагIарухъ цIад балеб мехалда, гонгидаса чвахараб лъим данде гьабула ва рокъоб къваригIаралъе хIалтIизабула. ТIохда хIанчIазул рак камуларелъул, лъазе бокьилаан гьединаб лъим черх чуриялъе, какичуриялъе хIалтIизабизе бегьулищали? ШафигIил мазгьабалъул машгьурав гIалимчиясул «ХIашиятул Къалюби...


Мунагь теялде рачунел ишал

ГъалатI ккеялдаса инсан цIунарав гьечIо. ТIадегIанав Аллагьас ﷻ инсан вижун вуго мунагьалде кколевлъун.   Мунагь гьабиялда цоял къанагIатлъула, цогидал гIемерго даимлъула. Кинниги мунагь гьабиялдалъун инсанасул Аллагьасул ﷻ гурхIелалдаса хьул къотIизе бегьуларо. КигIан захIматал ишазулъгицин...


Ана цоги лъагIел …

ХIурматиял бусурбаби, гьале ана цоги лъагIел. Гьижрияб тарихалъул 1447 соналъулгун къо-мехги лъикI гьабун, дандчIвай гьабуна 1448 соналда. ЛъагIел ккола гIумруялъул саламатаб бутIа. Гьелда жаниб ккезе рес буго гIемерал лъугьа-бахъинал. Цо лъагIида жаниб цIияб дунялалде рачIуна гIемерал гIадамал,...


Къимат тIадегIанав

Щаклъи гьечIо, МухIаммад аварагасул ﷺ гIумру кигIан лъазабуниги нилъее дагьаб букIиналда. ХIакъикъаталда, Аварагасулъﷺ руго рикIкIен гьечIел лъикIлъаби. Гьединлъидал нилъеца, гьоркьоса къотIичIого, гьесда хурхарабщинаб жо лъазабизе ккола, хасго «аш-Шамаил МухIаммадия» абурал тIахьал...