Аслияб гьумералде

ГIибадатазул бигьаяб

ГIибадатазул бигьаяб

Ислам ккола гурхӀел-рахӀ-муялъул ва лъикӀлъиялъул дин. Нилъер диналъ хасаб кӀвар кьола гьоркьорлъаби лъикI гьариялде. Цогидаздехун инсан лъикӀав вугебгӀан заманалда жаниб, гьесда Аллагь ﷻ  гурхӀулевги вукӀуна.

 

Щивав бусурбанчияс жидерго дин лъикIаб рахъалдасан бихьизабизе, гьелъул насихӀатал цӀунизе, къимат гьабизе ккола. ТӀадегӀанав Аллагьасе ﷻ  гӀибадат гьабиялда цадахъго муъминчияс исламалде цогидалги ахӀизе ккола.

ГӀадамал исламалде ахӀизе бищунго цIакъаб къагIида бугин абула лъикӀаб гӀамал-хасият бихьизаби. Тарихалда гӀемерал мисалал руго бусурбабазул лъикӀаб гӀамал-хасият бихьиялдалъун цогидал исламалде рачIиналъул.

Муъминчиясул лъикӀал хасиятазул цояб ккола кинабго чӀагояб жоялдехун лъикӀлъи бихьизаби. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ  муъминчиясе кири хъвала бищунго гьитӀинаб лъикӀлъиялъухъги, гьеб лъикӀлъи хIатта хӀайваналдехун гьабун бугониги.

Бищунго бигьаяб кири щолеб лъикӀлъи ккола гьими. Гьимиялъ лъазабула гIадамалгун мун лъикӀаб гьоркьоблъиялда вукӀин ва гьезие дудаса кинабгӀаги зарал букIине гьечIеблъи.

«Ас-саламу гӀалайкум» абураб саламалъ гӀадин гьимиялъги кьола рекъел, гӀадамазда гьоркьоб гьудуллъиги щула гьабула. Гьимиялдалъун кӀола хӀалуцараб ахӀвал-хӀал къотӀизабизе, нужерго ва цогидазул рекӀел хӀал лъикӀлъизабизе.

Абу Заррица бицана Аварагас ﷺ абунин: «Дур диналъул вацасе гьими дуе садакъа ккола», - ян. (Имам Тирмизи)

ГӀалимзабазги чӀезабун буго гьимиялъ инсанасул черх щула гьабулеблъи ва стресс нахъе инабулеблъи.

Щибаб нухалда муъминчи гьимулелъул, гьес Аварагасдаса ﷺ мисал босула ва суннат тӀубала. Аварагас ﷺ кидаго жиндирго насихӀатал ва гӀадамазулгун гьабулеб гьоркьоблъи гьимун гьабулаан.

ГӀабдуллагь ибну Мугъирасдасан бачӀараб хӀадисалда буго, ГӀабдуллагь ибн ал-ХӀарисица абунин: «Аварагасдаса ﷺ цIикIкIун гьимулев чи дида киданиги вихьичӀо», - ян. (Имам АхӀмад, 17713; Тирмизи, 3641)

Жарир ибну ГӀабдуллагьица бицараб хӀадисалда буго: «Дица ислам къабул гьабуралдаса нахъе дун Аварагас ﷺ нахъчIвачIо киданиги. Авараг ﷺ кидал дандчIваниги гьимун гурони кIалъачIо», - ян. (Бухари, Муслим)

АскIоре рачIарал мискинзабазе кьезе жо гьечӀеб мехалда, Аварагас ﷺ гьезие жиндирго гьими загьир гьабулаан, гьелъ гьел гIодореги риччазарулаан.

 

Шамил МухIаммадов

2026-09-01 (РабигIул аввал 1448 с) №17.


БацIцIадаб гIоралда релъараб

Как буго диналъул кьучI ва аслу. Как тарав чиясул дин биххулин абун буго хIадисалдаги. Гьелъул магIна ккола диналъул щулалъи какалда бараб букIунин.   Бусурбанчияс кIвар кьезе ккола какалде. Гьелъул кIвар бицана хIадисалъги: «Дуда лъай, ишазул бищун лъикIаб как бугеблъи...»...


Рокъоб мавлид гьабиялъул даража

Абубакр Сидикъас абуна: «Мавлидалъе цо диргьам жинца кьурав чи Алжаналъув дир гьалмагъ вуго», - абун.   ГIумарица абуна: «Аварагасул ﷻ мавлид жинца кIодо гьабурав чи, ислам чIаго гьабурав чи вуго», - ян. ГIусманица абуна: «Мавлид цIализе цо диргьам жинца кьурав...


«Ас-саламалъул» мажлис

Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «Ас-салам» газета цӀалулезулгун дандчӀвай. Гьеб тадбирги тIобитIана баракатаб рабигIул аввал моцӀалъул хIурматалда. «Ас-салам» ккола тIолабго улкаялда ва гьеб бахун къватIибги лъалеб басма. Гьединлъидал гьелдехун гьабулеб бербалагьиги букIуна...


Суал-жаваб

Насвай хIалтIизабун хадуб кIалги ххуличIого ялъуни гьебги чвантиниб лъун бараб как рикIкIунищ? Лъалеб жо буго хъалияналъги, насваялъги ва гьелда релълъарал цогидал жалазги чорхое зарал гьабулеблъи. Гьел жал хIалтIизариги шаригIаталда мунагьлъун рикIкIуна. Пуланав чи ватани гьединал жалаздаса...


ХIикматал махлукъатал

Попугай ччугIа Пляжал гIуцIулеб. Гьеб ччугIил щибаб чIандероялда руго нус-нус гьитIинал, горал гIадал жал цоцалъ щулаго гъункун лъугьарал, гозоялъул кинниги сипат бугел цаби. Цабиги руго батIи-батIияб маххалдасаги къвакIарал. Цабзаздалъун гьез кораллал къунцIула. Габуралъул рахъалдаги руго жеги...