Аслияб гьумералде

Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб мехалъ хутIун.

 

Налъи босарасеги рекъола гьеб кIванагIан жиндир заманалда нахъбуссинабизе. Рекъараб буго, рес ккедал, заман щвезегIан чIечIого, хехго бецIизе. Щайгурелъул, заманалда бецIиялъ бетIергьанасул ракI бохизабула ва гьев рази вукIуна.

Налъи босулев чиясеги рекъараб буго гъоркьлъалие щиб букIаниги тезе. Налъи тIад бугев чиясе рекъоларо гIарац хвезабулеб жо гьабизе, хIатта сунатаб садакъацин. ТIоцебесеб иргаялда, налъи бецIизе хIаракат бахъизе ккола. Гьединго цIакъго къваригIунареб жо босичIогоги тела.

ХIакъикъияв муъминчиясул пикру букIине ккола кIванагIан хехго налъи бецIилин абураб. Налъуласда бичIчIизе ккола налъи бецIи тIадаб жо букIин, гьеб тIаса-масаго тезе бегьулареблъи. Амма гьал адабал тIурангутIиялъ гIадамал рачунел руго налъи кьунгутIиялде.

Хирияб Къуръаналда буго, налъи гьабулеб мехалъ къотIи хъвазе кколин бусурбабазда гьоркьоса кӀиго нугӀги ахӀун. КӀиго бихьинчи гьечӀони, цо бихьинчиги кӀиго чӀужугӀаданги ахӀизе бегьула. Гьеб гьабула хадубккун къарз босулесдаги кьолесдаги гьоркьоб дагӀба-рагӀи ккечӀого букӀине.

Гьединго Къуръаналъ абула къарзалъе жо кьолев чиясда гъоркьлъалие щиб бугониги лъеян. Гьеб гьабула къарз босарав чиясда налъи бецӀизе кӀвечӀони яги бокьичӀони, гъоркьлъалие лъурабги бичун, гӀарац бецӀизе рес букӀине. Къарзалъе жо босарав къарз босарасдаса лъутиларо, жинда бецӀизе кӀолеб гьечӀинги абун. Гьелъул гIаксалда, гьес гьарила дагьабго заман кьеян, гьеб рекъонги букIина. Рес бугони, шаригIаталъ лъикIаблъун бихьизабула къарзалъе жо босарав чияс гьарани, тIадеги заман кьезе.

Гьедин гьабуни къарз босулевги къарз кьолевги барщаризе гьечӀо, къарз босулев чи тӀагӀани яги хвани ва бецIичIого хутIараб налъи гӀагарлъиялда тӀад кӀудияб налъилъун лъугьинаро.

Къарзалъе гIарац кьей ккола суннат. Амма гьеб ахIвал-хIалалде балагьун букIуна: гьеб букIине бегьула суннатаблъун, тIадаблъун, карагьатаблъун ва хIарамаблъун. Гьев чиясе гьитӀинабго кумек къваригӀун батани, гьеб суннатаб буго.

ГӀумруялъулги хвалилги суал батани, масала, гӀумруялъе хӀинкъи бугеб операция гьабизе чияс гӀарац гьарулеб батани, рес батани, кьезе тӀадаб буго.

ХӀажат гьечӀел жалазухъ кьезе гӀарац гьарулеб батани, гьеб мехалъ къарзалъе кьезе карагьалъула.

Ахиралдаги, гьекъолеб жо босизе, хӀазе ва гьелда релъарал мурадазе къарз кьей якъинго хӀарамаб буго.

 

Шамил МухIаммадов

2026-07-15 (Сафар 1448 с.) №14.


«Кавказалъул рагъул бахӀарчияб эпос – АхӀулгохI»

Дагъистаналъул гуманитарияб институталда тӀобитӀана Кавказалъул рагъул аслиял лъугьа-бахъиназул цояблъун кколеб АхӀулгохIалъул рагъул хӀакъалъулъ бицараб данделъи. Гьеб тадбиралда гIахьаллъана экспертал, тарих бокьулел, студентал. Данделъи нухда бачана ДГИялда цебе бугеб «Тарихалъул...


Абу Юсупил эбелалъулгун АбухIанифал ккараб

АбухӀанифал мутагӀил Абу Юсупица абуна: «Дир эмен, Ибрагьим ибн ХӀабиб хвана, дун гьитӀинаб лъимерлъун эбелалда аскӀовги тун. Цо заманалдасан эбелалъ дун хӀалтӀизе витӀана партал хъахI гьарулеб тукаде. ХӀалтӀудаса дун унаан АбухӀанифал дарсазде, амма эбел кидаго хадуй ячӀунаан, дида нахъа...


«Юсуф» сура

ТIадегIанав Аллагьас хирияб Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дуца бице, Авараг ﷺ, дурго къавмалъе Юсуф аварагас жиндир эмен ЯгIкъуб аварагасде абураб: «Я, дир эмен, дида бихьана макьилъ анцIила цо цIва ва бакъги моцIги. Дида гьел рихьана зодоса гIодореги рещтIун, дие сужда...


НухIил тIупан

НухӀ аварагасул заманалда тIолабго дунялалдагойищ тIупан тIун букӀараб? ГӀемерисел гӀалимзабазул ва Къуръаналъул тафсирчагӀазул пикруялда рекъон, тӀолабго дунялалдаго тIупан тIун букӀун буго. Гьелъие далил хӀисабалда гьез рачана гьеб лъугьа-бахъиналъе сипат гьабулел аятал.   ТIадегIанав...


РакI - инсанасул рагъул майдан

Исламалда тарбия кьеялъул бищунго кIвар бугел масъалабазул цояб ккола рекIел ургъел гьаби. РакIалъ чIезабула Аллагьасда цебе лагъасул хIакъикъияб хIал, гьесул къасдал, ракIбацIцIалъи, цогидаздехун ва жидерго БетIергьанасдехун бугеб бербалагьи. Инсанасул къватIисел ишал ккола гIицIго жаниб бугеб...