Аслияб гьумералде

Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе щиб бугониги кьей

Къарзалъе гIарац кьей хирияб ишги нилъер Аварагасул ﷺ суннатги буго. Амма налъи бецӀи ккола тӀадаб жо. КигӀан ритӀухъав вукӀаниги, налъи бецӀизегӀан яги къарз кьурав чи тӀаса лъугьинегӀан, гьеб тӀаса кколаро. Гьединлъидал, бусурбанчиясе рекъола кIванагIан къарзалъе жо босичIого тезе, чарагьечIеб мехалъ хутIун.

 

Налъи босарасеги рекъола гьеб кIванагIан жиндир заманалда нахъбуссинабизе. Рекъараб буго, рес ккедал, заман щвезегIан чIечIого, хехго бецIизе. Щайгурелъул, заманалда бецIиялъ бетIергьанасул ракI бохизабула ва гьев рази вукIуна.

Налъи босулев чиясеги рекъараб буго гъоркьлъалие щиб букIаниги тезе. Налъи тIад бугев чиясе рекъоларо гIарац хвезабулеб жо гьабизе, хIатта сунатаб садакъацин. ТIоцебесеб иргаялда, налъи бецIизе хIаракат бахъизе ккола. Гьединго цIакъго къваригIунареб жо босичIогоги тела.

ХIакъикъияв муъминчиясул пикру букIине ккола кIванагIан хехго налъи бецIилин абураб. Налъуласда бичIчIизе ккола налъи бецIи тIадаб жо букIин, гьеб тIаса-масаго тезе бегьулареблъи. Амма гьал адабал тIурангутIиялъ гIадамал рачунел руго налъи кьунгутIиялде.

Хирияб Къуръаналда буго, налъи гьабулеб мехалъ къотIи хъвазе кколин бусурбабазда гьоркьоса кӀиго нугӀги ахӀун. КӀиго бихьинчи гьечӀони, цо бихьинчиги кӀиго чӀужугӀаданги ахӀизе бегьула. Гьеб гьабула хадубккун къарз босулесдаги кьолесдаги гьоркьоб дагӀба-рагӀи ккечӀого букӀине.

Гьединго Къуръаналъ абула къарзалъе жо кьолев чиясда гъоркьлъалие щиб бугониги лъеян. Гьеб гьабула къарз босарав чиясда налъи бецӀизе кӀвечӀони яги бокьичӀони, гъоркьлъалие лъурабги бичун, гӀарац бецӀизе рес букӀине. Къарзалъе жо босарав къарз босарасдаса лъутиларо, жинда бецӀизе кӀолеб гьечӀинги абун. Гьелъул гIаксалда, гьес гьарила дагьабго заман кьеян, гьеб рекъонги букIина. Рес бугони, шаригIаталъ лъикIаблъун бихьизабула къарзалъе жо босарав чияс гьарани, тIадеги заман кьезе.

Гьедин гьабуни къарз босулевги къарз кьолевги барщаризе гьечӀо, къарз босулев чи тӀагӀани яги хвани ва бецIичIого хутIараб налъи гӀагарлъиялда тӀад кӀудияб налъилъун лъугьинаро.

Къарзалъе гIарац кьей ккола суннат. Амма гьеб ахIвал-хIалалде балагьун букIуна: гьеб букIине бегьула суннатаблъун, тIадаблъун, карагьатаблъун ва хIарамаблъун. Гьев чиясе гьитӀинабго кумек къваригӀун батани, гьеб суннатаб буго.

ГӀумруялъулги хвалилги суал батани, масала, гӀумруялъе хӀинкъи бугеб операция гьабизе чияс гӀарац гьарулеб батани, рес батани, кьезе тӀадаб буго.

ХӀажат гьечӀел жалазухъ кьезе гӀарац гьарулеб батани, гьеб мехалъ къарзалъе кьезе карагьалъула.

Ахиралдаги, гьекъолеб жо босизе, хӀазе ва гьелда релъарал мурадазе къарз кьей якъинго хӀарамаб буго.

 

Шамил МухIаммадов

2026-09-15 (РабигIул ахир 1448 с.) №18.


Сапаралда кинав вукIарав Авараг ﷺ?

Сапар буго инсанасул гIумруялъул цо бутIа. Муъминзабазе гьеб ккола Аварагасдаса ﷺ мисал босун ТIадегIанав БетIергьанасде ﷻ гIагарлъизе рес щвейги. Нилъер Аварагас ﷺ нухда кинаб хьвада-чIвади букIине кколебали малъа-хъваял гьари гуребги, жиндирго мисалалдалъунги бихьизабуна сапаралда ругелъул...


Бусурбабазул тарихчи ва географ

ГIизудин ибну Шаддад ХӀалаби гьавуна Сириялъул ХIалеппоялда бугеб ХӀалаб шагьаралда, 1217 соналъул лъабабилеб зулхӀижа моцIалъ, гьижрияб 613 соналда. Тарихалъул ва географиялъул рахъалъ жиндирго хIалтIабазул кумекалдалъун ибну Шаддад вахъана жиндир гIасруялъул машгьурал тарихчагӀазул...


Къинал руччабазе малъа-хъваял

Лъимер гьабизе йигеб заман буго цIакъ кIвар бугеб гIуж. Гьеб заманалда, хасго чIужугIаданалъ, жиндирго сахлъи ва рацIцIалъи, кванил ва цогидалъулги низам цIунизе ккола. Гьединго халкквезе ккола тIад ретIунеб ратIлида хадубги. Лъимер ва жийго квачалдаса цIунизе ккола, тIадкъараб ретIел, угъдул...


ХIикматал махлукъатал

КIвахIачал   КIвахIалал абун цIар лъурал хIайванал руго цIакъ хьвади хIинцал жал. Гьез кванала гъотIол тIамхал. Цаби рукIуна бащадал ва цо формаялъул. Цересел хIатIал нахъисездаса халатал руго. Рас буго чахьалдаса мугъзаде сверун бижараб. ЛъикI бихьула, махI бачине кIола, амма гIинда бакIаб...


Щай рахъунел?

Мавлид ахIулеб заманалда бусурбабазда гьоркьоб машгьураб гIадат буго, МухIаммад авараг ﷺ гьавураб лахIзаталъул ахIулелъул, киналго тIаде рахъунеб. Гьебги гьабула Аллагьасул Расул вокьиялъул, рохелалъул, гьесие гьабулеб адаб-хIурматалъул гIаламат хIисабалда.   Гьеб гIадат къабул гьабурал...